Zamknij [x]
Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookie z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki
Więcej informacji można znaleźć w Polityce prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie

UOKIK - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Powiększ czcionkęPomniejsz czcionkęWersja z wysokim kontrastemWersja tekstowaWersja tekstowaKanał RSSPobierz kod QREnglish version

Tu jesteś: Strona główna > Konkurencja > Niedozwolone porozumienia > Pytania i odpowiedzi

Pytania i odpowiedzi

    Drukuj pytanie
  1. Rozwiń odpowiedź Jakie zachowania przedsiębiorców mogą być uznane za nielegalne porozumienie?

    Zakaz porozumień ograniczających konkurencję dotyczy wszelkich skoordynowanych działań przedsiębiorców, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym. Do najcięższych naruszeń zakazu należą porozumienia między konkurentami polegające na uzgadnianiu cen i podziale rynku.

    Porozumieniami, czyli zachowaniami, które mogą naruszać zakaz, są umowy oraz uzgodnienia dokonane przez co najmniej dwóch niezależnych przedsiębiorców, związki przedsiębiorców lub przedsiębiorców i ich związki. Nie ma znaczenia forma porozumienia – mogą to być zarówno pisemne umowy, jak i nieformalne uzgodnienia dokonywane ustnie, za pomocą korespondencji elektronicznej, czy na prywatnych spotkaniach.

    Porozumieniem nie jest tzw. naśladownictwo, polegające na jednostronnym dostosowywaniu się przez przedsiębiorcę do zmiennych warunków rynkowych, w tym do zachowań konkurentów. Zatem nie jest porozumieniem np. obserwowanie przez podmiot cen konkurentów i dostosowywanie do nich swojej oferty sprzedażowej. To może być wręcz korzystne dla konsumentów, jeżeli np. w reakcji na obniżkę cen przez konkurenta, przedsiębiorca zmniejsza ceny własnych produktów.

    Szczególną formą porozumień są uchwały i inne akty związków przedsiębiorców (np. uchwała wprowadzająca kodeks etyki zawodowej – decyzja DOK-106/2006, sugerowanych cen przyjęty przez organ stowarzyszenia – decyzja RPZ-26/2010).

  2. Drukuj pytanie
  3. Rozwiń odpowiedź Kiedy związki przedsiębiorców naruszają zakaz porozumień ograniczających konkurencję – kogo można wtedy ukarać?

    Zakaz porozumień ograniczających konkurencję odnosi się nie tylko do uzgodnień pomiędzy przedsiębiorcami, ale także do działalności branżowych zrzeszeń przedsiębiorców, ich stowarzyszeń i samorządów zawodowych (zwanych w prawie antymonopolowym związkami przedsiębiorców). Związki te bez wątpienia odgrywają w życiu gospodarczym ważną rolę, nie wolno im jednak podejmować działań prowadzących do ograniczenia konkurencji poprzez koordynację działalności swoich członków. Dlatego niedozwolone są uchwały, decyzje i inne akty wewnętrzne organizacji, a także nieformalne zalecenia lub wytyczne dotyczące np. cen sprzedaży towarów lub oferowanych usług, albo ustalające podział rynku między poszczególnych członków. W pewnych przypadkach również sama wymiana informacji na forum związku przedsiębiorców może stanowić naruszenie prawa konkurencji.

    Przykładowo Prezes UOKiK decyzją DOK-106/2006 uznał za ograniczające konkurencję postanowienie wewnętrznego regulaminu samorządu architektów zabraniające architektom udziału w konkursach i przetargach, w których podstawowym kryterium wyboru była cena. Prezes UOKiK uznał także za rażący przypadek ograniczenia konkurencji umieszczenie w Kodeksie Etyki Zawodowej Notariusza postanowienia określającego przyciąganie klientów poprzez proponowanie niższego wynagrodzenia za usługi notarialne (decyzja DDF-31/2002).

    W zależności od okoliczności sprawy za antykonkurencyjną koordynację działań przedsiębiorców odbywającą się na forum ich organizacji, Prezes UOKiK może ukarać związek albo uczestniczących w porozumieniu poszczególnych przedsiębiorców.

  4. Drukuj pytanie
  5. Rozwiń odpowiedź Jakie formy wymiany informacji pomiędzy przedsiębiorcami mogą naruszać zakaz antykonkurencyjnych porozumień?

    Wymiana informacji między przedsiębiorcami jest normalną cechą wielu konkurencyjnych rynków, a jej skutkiem mogą być różnego rodzaju korzyści dla podmiotów gospodarczych i konsumentów. Jednak w pewnych przypadkach może to stanowić naruszenie prawa antymonopolowego, prowadząc do ograniczenia konkurencji i zamknięcia dostępu do rynku przedsiębiorcom, którzy nie uczestniczą w wymianie informacji.

    Poważnym ograniczeniem konkurencji jest przekazywanie pomiędzy konkurentami danych na temat planowanych cen, przewidywanej liczby produktów przeznaczonych do sprzedaży, czy oferowanych w przyszłości usług. Takie działanie może m.in. pozwolić konkurentom ustalać wspólny, wyższy poziom cen, bez ponoszenia ryzyka utraty klientów lub wywołania wojny cenowej.

    Antykonkurencyjny skutek może mieć również wymiana aktualnych, zwykle niejawnych informacji strategicznych, jeżeli dotyczą określonego przedsiębiorcy (np. dane dotyczące klientów, kosztów produkcji, obrotów, sprzedaży, mocy produkcyjnych, jakości, planów marketingowych, zagrożeń, inwestycji, technologii oraz programów badawczo-rozwojowych i ich wyników).

    Szczególnie negatywne dla rozwoju konkurencji jest przekazywanie informacji na rynkach silnie skoncentrowanych, czyli takich, na których działa niewiele podmiotów, oraz kiedy wymieniający się przedsiębiorcy posiadają łącznie wysoki udział w rynku właściwym. Taką sytuację Prezes UOKiK stwierdził w decyzji DOK-7/2009 dotyczącej zakazanego porozumienia pomiędzy producentami cementu.

    Więcej informacji na temat niedozwolonej wymiany informacji między przedsiębiorcami zawiera publikacja UOKiK S. Jóźwiak, Wymiana informacji między konkurentami jako praktyka ograniczająca konkurencję - Kierunki rozwoju analizy prawno-ekonomicznej, Warszawa 2011.

  6. Drukuj pytanie
  7. Rozwiń odpowiedź Czy uzgodnienia między przedsiębiorcami należącymi do jednej grupy kapitałowej mogą stanowić porozumienie ograniczające konkurencję?

    Uzgodnienia między przedsiębiorcami należącymi do jednej grupy kapitałowej co do zasady nie będą stanowić porozumienia ograniczającego konkurencję. Istotą grupy kapitałowej jest bowiem wspólne działanie formalnie odrębnych podmiotów, nastawione na realizację wspólnego celu gospodarczego. Tak więc na rynku uczestnicy grupy kapitałowej występują de facto jako jeden organizm gospodarczy. Z tego m.in. względu. Prezes UOKiK umorzył postępowanie w sprawie porozumienia między TP SA i PTK Centertel Sp. z o.o. ustalając, że między tymi podmiotami są powiązania kapitałowe (PTK Centertel jest spółką-córką TP SA), osobowe i formalne oraz stwierdzając istnienie silnego wpływu podmiotu dominującego na kierunek działalności podmiotu zależnego (decyzja DOK-34/2007).

    W pewnych okolicznościach porozumienie z udziałem członków grupy kapitałowej może podlegać ocenie antymonopolowej, m.in. wówczas, gdy nie dotyczy ono kształtowania relacji między tymi podmiotami, tylko pomiędzy każdym z nich a przedsiębiorcą spoza grupy. Taka sytuacja może zaistnieć w przypadku porozumienia wertykalnego zawartego przez producenta z dwoma dystrybutorami należącymi do jednej grupy kapitałowej (decyzja DOK-12/2011).

  8. Drukuj pytanie
  9. Rozwiń odpowiedź Nowe_Czy producent może ustalać z dystrybutorami ceny odsprzedaży?

    Ustalanie między producentem (dostawcą) a dystrybutorami docelowych cen jest co do zasady sprzeczne z prawem konkurencji. Ocena takich porozumień może być jednak różna, w zależności od tego, czy są to ceny sztywne, minimalne, rekomendowane (sugerowane), czy maksymalne.

    Uzgodnienie między dostawcą a dystrybutorem minimalnych cen odsprzedaży (cen poniżej których nie może być sprzedawany dany produkt) lub sztywnych cen odsprzedaży (cen o z góry określonej wysokości) stanowi ograniczenie konkurencji zakazane ze względu na sam swój cel (charakter). Porozumienia takie stanowią poważne naruszenie prawa ochrony konkurencji.

    Z kolei uzgadnianie cen rekomendowanych (sugerowanych) oraz maksymalnych jest na ogół uznawane za mniej szkodliwe dla konkurencji, dlatego korzystają one z wyłączenia grupowego dla porozumień wertykalnych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję [Dz. U. Nr 81, poz. 441]). Na jego podstawie ustalanie tego typu cen jest dopuszczalne, jeśli ani udział w rynku producenta /dostawcy/ ani dystrybutora nie przekracza 30 proc.). Jeśli udział któregokolwiek z uczestników porozumienia przekracza ww. próg procentowy, porozumienie nie korzysta z wyłączenia grupowego i podlega indywidualnej analizie. W zależności od okoliczności sprawy może ono zostać uznane za zakazane lub wyłączone spod zakazu.

    Warto zauważyć, że z punktu widzenia prawa antymonopolowego nie jest istotne to, jak przedsiębiorcy nazwą ustalaną przez siebie cenę. Ważne jest jaki ma ona faktyczny charakter. Jeżeli np. producent stosuje wobec dystrybutorów naciski lub zachęty (np. w postaci rabatów czy bonusów), mające skłonić ich do stosowania określonej sztywnej ceny odsprzedaży jego produktów, nie ma znaczenia, że uczestnicy porozumienia określają tę cenę jako maksymalną lub sugerowaną (których ustalanie jest wyłączone spod zakazu na podstawie ww. wyłączenia grupowego).

    Przykładowo Prezes Urzędu stwierdził zawarcie ograniczającego konkurencję porozumienia przez importera sprzętu i akcesoriów muzycznych z dystrybutorami tych towarów. Producent wysyłał swoim dystrybutorom cenniki, w których były wskazane sugerowane ceny internetowe. W opinii Prezesa Urzędu ceny te nie były jednak cenami sugerowanymi lecz minimalnymi, z uwagi na działania producenta polegające na ostrzeganiu przed wyciągnięciem konsekwencji oraz stosowaniu represji wobec dystrybutorów zaniżających ceny (decyzja DOK-13/2011).

  10. Drukuj pytanie
  11. Rozwiń odpowiedź Czy producent może zakazać dystrybutorom sprzedaży swoich produktów w Internecie? Czy może narzucać ceny takiej sprzedaży?

    Producent (dostawca) co do zasady nie może ograniczać dystrybutorom swoich produktów ich sprzedaży przez Internet.

    Ewentualne ustanowienie ograniczeń dystrybucji internetowej w porozumieniu między dostawcą a dystrybutorem może stanowić rodzaj personalnych i/lub terytorialnych ograniczeń sprzedaży, które mają status poważnych ograniczeń konkurencji. Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, iż ustanowienie przez dostawcę całkowitego zakazu sprzedaży internetowej nie może być uzasadnione ochroną prestiżowego wizerunku produktów i nie może uzasadniać ograniczenia konkurencji (wyrok TS w sprawie C-439/09).

    Nie oznacza to zakazu ustanawiania przez producentów (dostawców) jakichkolwiek ograniczeń dla dystrybutorów internetowych. W świetle wyjaśnień Komisji Europejskiej, mających zastosowanie w sprawach mających wpływ na handel między państwa członkowskimi UE, dopuszczalne jest zakazanie przez dostawcę prowadzenia przez dystrybutora sprzedaży aktywnej, na przykład na terytoriach innych wyłącznych dystrybutorów, przy czym przejawem sprzedaży aktywnej jest m.in. reklama skierowana do określonej grupy klientów. Dopuszczalnym ograniczeniem sprzedaży internetowej jest również stosowanie przez dostawcę przy doborze dystrybutorów pewnych standardów jakości przy wykorzystywaniu strony internetowej, np. wymóg odpowiedniej szaty graficznej, określonych okresów dostawy przesyłek. Ponadto dostawca może uzależnić dopuszczenie dystrybutora do sprzedaży internetowej od posiadania przynajmniej jednego lokalu handlowego lub salonu wystawowego. Innym przypadkiem dozwolonego ograniczenia sprzedaży przez Internet jest zakaz sprzedaży na rzecz nieautoryzowanych dystrybutorów.

  12. Drukuj pytanie
  13. Rozwiń odpowiedź Czy zakaz porozumień ograniczających konkurencję dotyczy małych przedsiębiorców?

    Zakaz porozumień ograniczających konkurencję nie dotyczy niektórych porozumień zawartych pomiędzy przedsiębiorcami o niskich udziałach rynkowych (tzw. porozumienia bagatelne). Nie wpływają one odczuwalnie na konkurencję i są wyłączone spod zakazu porozumienia między konkurentami, których łączny udział w rynku właściwym nie przekracza 5 proc. Natomiast w przypadku porozumień między przedsiębiorcami niekonkurującymi ze sobą, zakazu porozumień ograniczających konkurencję nie stosuje się, gdy udział któregokolwiek z nich w rynku właściwym, którego dotyczy porozumienie, nie przekracza 10 proc. Zakazu nie stosuje się też gdy wskazane wyżej progi udziałów rynkowych nie zostały przekroczone o więcej niż 2 proc. w okresie dwóch kolejnych lat kalendarzowych w czasie trwania porozumienia.

    Opisane zasady nie obejmują niektórych kategorii porozumień, uważanych za szkodliwe niezależnie od wysokości udziałów rynkowych uczestników porozumienia. Do takich porozumień należą porozumienia dotyczące ustalania cen, ograniczania lub kontrolowania produkcji lub zbytu, porozumień o podziale rynków i zmów przetargowych.

  14. Drukuj pytanie
  15. Rozwiń odpowiedź Dlaczego kartele to najcięższe ograniczenia konkurencji?

    Za najcięższe ograniczenie konkurencji uważane są zmowy kartelowe, czyli uzgodnienia horyzontalne dokonywane pomiędzy konkurentami (przedsiębiorcami działającymi na tym samym szczeblu obrotu) służące koordynacji zachowań rynkowych poprzez m.in. ustalanie cen nabycia lub sprzedaży oraz podział rynków. Zmowy kartelowe należy odróżnić od horyzontalnych porozumień kooperacyjnych, które po spełnieniu określonych warunków mogą prowadzić do uzyskania znaczących korzyści gospodarczych, w szczególności gdy polegają na połączeniu uzupełniających się działalności, umiejętności albo prowadzą do oszczędność kosztów, zwiększenia inwestycji, zwiększenia różnorodności produktów, czy szybszego wprowadzanie innowacji na rynek.

    Prawo konkurencji zakazuje porozumień, które ograniczają konkurencję na rynku właściwym. Ograniczenie konkurencji może w szczególności polegać na uzgadnianiu cen towarów, kolektywnym ograniczaniu produkcji lub zbytu, podział rynków pomiędzy uczestników porozumienia, a także ograniczaniu dostępu lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców, którzy nie uczestniczą w porozumieniu.

    Zmowy kartelowe mają szczególnie negatywny wpływ na konkurencję, a w konsekwencji na konsumentów. Jeżeli do zawarcia porozumienia dochodzi pomiędzy producentami lub sprzedawcami konkurencyjnych produktów, konsumenci zostają pozbawieni możliwości wyboru i często muszą pogodzić się z wyższą ceną, mniejszą dostępnością i słabszą jakością produktu tj. cechami, które w warunkach wolnej konkurencji byłyby przedmiotem rywalizacji pomiędzy konkurentami. Zawarcie na danym rynku zakazanego porozumienia horyzontalnego prowadzi do utraty korzyści, jakie mogą czerpać konsumenci z działania zdrowej gospodarki wolnorynkowej. Dlatego też zwalczanie zakazanych porozumień horyzontalnych jest podstawą współczesnego prawa konkurencji i priorytetem działania organów ochrony konkurencji.

    Wśród zmów kartelowych wykrytych dotychczas przez Prezesa UOKiK wymienić należy porozumienia zawarte przez przedsiębiorców producentów cementu (decyzja DOK-7/2009), czy sprzedawców produktów chemicznych stosowanych w górnictwie węgla kamiennego (decyzja RKT-46/2013).

  16. Drukuj pytanie
  17. Rozwiń odpowiedź Co grozi za zawarcie porozumienia ograniczającego konkurencję?

    Zgodnie z obowiązującą ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów za nawet nieumyślne zawarcie porozumienia ograniczającego konkurencję Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną. Sankcje finansowe za te naruszenia mogą sięgać do 10 proc. obrotu osiągniętego przez przedsiębiorcę w roku poprzedzającym wydanie decyzji. W sytuacji, gdy przedsiębiorca w trzyletnim okresie obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub jego obrót nie przekroczył 100.000 euro, Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej 10.000 euro.

    Za zawarcie niektórych porozumień ograniczających konkurencję mogą odpowiadać także osoby zarządzające przedsiębiorstwem, które się do tego przyczyniły. Za dopuszczenie do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu Prezes UOKiK może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 2.000.000 zł na osoby fizyczne, które kierowały przedsiębiorstwem w czasie trwania stwierdzonego naruszenia. Takie osoby będą podlegać odpowiedzialności, gdy przez swoje działanie lub zaniechanie umyślnie dopuściły do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 101 ust. 1 lit. a-e TFUE. Takie osoby podlegają odpowiedzialności także gdy obecnie nie są już związana z przedsiębiorcą.

    Ustalając wysokość nakładanych kar pieniężnych Prezes UOKiK bierze pod uwagę przesłanki sprecyzowane w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dla poszczególnych rodzajów kar, w szczególności okres, stopień i skutki rynkowe naruszenia. Za najbardziej poważne naruszenia prawa antymonopolowego uznawane są porozumienia kartelowe dotyczące ustalania cen, zmowy przetargowe, podział rynku oraz kolektywne bojkoty. Sankcje mogą być ustalane na niższym poziomie, jeżeli zaistnieją okoliczności łagodzące (np. zaniechanie praktyki i dobrowolne usuniecie skutków naruszenia). Z kolei na podwyższenie wysokości kary mogą wpłynąć okoliczności obciążające, takie jak m.in. rola lidera lub inicjatora naruszenia i umyślność działania.

    Kara pieniężna ustalana jest w takiej wysokości, aby pełnić funkcję represyjną (aby stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy), a także prewencyjną i dyscyplinującą (aby zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości zarówno przez sprawcę naruszenia, jak również przez innych przedsiębiorców).

    Kara pieniężna ustalana jest w takiej wysokości, by pełniła funkcję represyjną (czyli stanowiła dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej), a także prewencyjną i dyscyplinującą (czyli zapobiegała podobnym naruszeniom w przyszłości zarówno przez sprawcę naruszenia, jak również przez innych przedsiębiorców).

    W celu zwiększenia przejrzystości sposobu ustalania wysokości kar za zawarcie porozumienia ograniczającego konkurencję, Prezes Urzędu opublikował Wyjaśnienia w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję. Opracowanie m.in. pozwala  przedsiębiorcy wstępnie oszacować sankcje finansowe, które mogą być na niego nałożone w przypadku stwierdzenia zawarcia przez niego antykonkurencyjnego porozumienia.

  18. Drukuj pytanie
  19. Rozwiń odpowiedź Czy można anonimowo powiadomić UOKiK o naruszeniu zakazu porozumień ograniczających konkurencję?

    Informacje o naruszeniu zakazu porozumień ograniczających konkurencję mogą zostać przekazane Urzędowi anonimowo. Nie ma przy tym znaczenia, czy będzie to forma listowna, czy e-mailowa ([SCODE]dW9raWtAdW9raWsuZ292LnBs[ECODE]).

    Wystąpienia kierowane do Urzędu są traktowane jako sygnały zauważonych nieprawidłowości rynkowych i analizowane. W szczególności sprawdzana jest możliwość wszczęcia postępowania oraz ewentualny dobór narzędzi niezbędnych do pozyskania materiału dowodowego.

    Nie ma znaczenia z jakiego źródła pochodzą informacje wskazujące na zasadność działań Urzędu – postępowania w sprawach praktyk ograniczających konkurencję są bowiem wszczynane i prowadzone z urzędu. Jednakże podmiot anonimowo informujący Prezesa UOKiK o naruszeniu zakazu porozumień ograniczających konkurencję powinien mieć na uwadze określone skutki przyjętego sposobu działania. Konsekwencje te mogą być różne w zależności od tego, czy powiadamiający Urząd przedsiębiorca brał udział w zakazanym porozumieniu (był jego członkiem), czy też dowiedział się o tym w inny sposób.

    W przypadku zgłoszenia anonimowego, informator nie otrzyma pisemnej informacji zwrotnej o sposobie załatwienia zgłoszonej sprawy.

    Przekazanie istotnej informacji o możliwym naruszeniu anonimowo może też utrudnić rozwiązanie zgłaszanego problemu rynkowego. Jeżeli przekazane wiadomości nie są wystarczające do podjęcia przez Urząd interwencji i gdy nie ma możliwości skontaktowania się z ich nadawcą, może to spowodować znaczne wydłużenie czasu koniecznego do pozyskania informacji niezbędnych do wszczęcia postępowania wyjaśniającego lub antymonopolowego.

    Ponadto w przypadku, gdy przedstawione bezimiennie informacje doprowadzą do wszczęcia postępowania antymonopolowego, a powiadamiający UOKiK przedsiębiorca był członkiem zakazanego porozumienia ograniczającego konkurencję, nie będzie mógł czerpać korzyści z programu leniency, pomimo iż jako pierwszy dostarczył te informacje.

    Zatem, mimo iż zawsze możliwe jest anonimowe powiadomienie UOKiK o naruszeniu zakazu porozumień ograniczających konkurencję, dla przedsiębiorców będących uczestnikami zakazanego porozumienia korzystniejsze może być przekazanie informacji oficjalnie wraz z wnioskiem o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lub jej obniżenie (leniency).

  20. Drukuj pytanie
  21. Rozwiń odpowiedź Jak konsument, kontrahent może poznać, że przedsiębiorcy nielegalnie ustalają ceny?

    Niewątpliwie istnieją pewne sygnały, które mogą wzbudzać podejrzenia nabywców towarów (konsumentów, kontrahentów) co do stosowania przez sprzedawców zakazanych uzgodnień cenowych. W szczególności uwagę nabywców powinny zwracać:

    • zbieżność w czasie zmian cen (zarówno podwyżek, jak i obniżek) dokonywanych przez niezależnych sprzedawców. Istotna jest przy tym znajomość funkcjonowania określonych rynków, w tym umiejętność rozpoznania, czy na rynku zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby wprowadzenie podwyżek cen (np. wzrost kosztów produkcji lub ograniczona podaż sprzedawanych towarów). Brak takich okoliczności może świadczyć o istnieniu nieprawidłowości;
    • nieuzasadniony wysoki poziom cen utrzymywany przez niezależnych sprzedawców. W tym przypadku także znajomość rynków umożliwia ocenę, czy poziom cen znajduje obiektywne uzasadnienie, czy też jest np. zbyt wygórowany w porównaniu do cen stosowanych w okresach minionych na danym rynku lub do cen aktualnych na rynkach sąsiednich lub na rynkach towarów pochodnych;
    • ujednolicenie cen stosowanych przez sprzedawców w kanałach sprzedaży tradycyjnej i internetowej. Zasadniczo sprzedaż internetową cechują niższe ceny niż w sprzedaży tradycyjnej. Ujednolicenie cen w obydwu kanałach może wskazywać na istnienie uzgodnień cenowych przedsiębiorców skupionych w ramach systemu dystrybucji określonych towarów;
    • usztywnienie cen, rozumiane jako brak skłonności poszczególnych niezależnych sprzedawców do negocjowania cen sprzedaży, do udzielania kontrahentom rabatów ponad określony poziom, może to wskazywać na dokonanie ustaleń co do minimalnego lub sztywnego poziomu cen sprzedaży;
    • kontakty bezpośrednie z przedstawicielami sprzedawców, w ramach których dostawcy nieopatrznie przekazują wprost informacje mogące świadczyć o istnieniu nieprawidłowości. Przykładem może być wskazywanie przez dostawcę na brak możliwości uzyskania przez kontrahenta niższych cen zakupu od innych dostawców, w związku z ustalonym przez nich jednolitym poziomem cen sprzedaży.

  22. Drukuj pytanie
  23. Rozwiń odpowiedź Jakie zachowania uczestników przetargu mogą być przejawem zmowy przetargowej?

    Przetarg jest popularną formą wyboru kontrahenta proponującego najkorzystniejsze warunki finansowe. Niekiedy oferenci mogą zaniechać samodzielnego działania i zawrzeć zmowę z innymi uczestnikami przetargu, by zagwarantować sobie zyski wyższe niż w sytuacji gdyby musieli uczestniczyć w rzeczywistej rywalizacji cenowej. Zmowa przetargowa traktowana jest przez ustawodawcę jako szczególnie szkodliwa dla konkurencji.

    Jednym z rodzajów zakazanych porozumień jest uzgadnianie przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę organizującego przetarg warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny.

    Wskutek zmowy przetargowej może dojść do rezygnacji z udziału w przetargu przez jednego lub kilku przedsiębiorców lub wycofania złożonej oferty. W ten sposób zwycięzcą zostaje podmiot wytypowany przez uczestników zmowy.

    Pozostający w zmowie uczestnicy przetargu mogą złożyć oferty o ustalonej treści (np. co do ceny) lub zawierające błędy formalne, czy też niekompletne. Skutkiem zaś jest wygranie wytypowanego przedsiębiorcy-oferenta.

    Uczestnicy zmowy mogą podzielić między siebie konkretne przetargi (rotacja ofert) ustalając, który z nich ma zwyciężyć w danym przypadku składając najkorzystniejszą, ustaloną wcześniej z innymi przedsiębiorcami ofertę.

    Uczestnicy zmowy mogą podzielić się zyskiem, np. zwycięzca przetargu zatrudnia „przegranego” jako podwykonawcę, rekompensując mu w ten sposób rezygnację z udziału w przetargu lub celowe złożenie gorszej oferty.

    Uczestnicy zmowy przetargowej mogą także dokonać podziału rynku ustalając, np. że każdy z nich bierze udział w przetargach na wyznaczonym terenie lub organizowanych przez konkretne podmioty.

    Przedsiębiorca biorący udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub instytucja je organizująca mogą powiadomić UOKIK o podejrzeniu zawarcia zmowy przetargowej. W tym celu należy posłużyć się specjalnym formularzem zawierającym opis okoliczności, które mogą świadczyć o stosowaniu praktyki ograniczającej konkurencję.

  24. Drukuj pytanie
  25. Rozwiń odpowiedź W jaki sposób UOKiK pozyskuje dowody na istnienie nielegalnych porozumień (informacje z rynku, leniency, kontrole i przeszukania)?

    Porozumienia ograniczające konkurencję mają często tajny charakter, w związku z tym Prezes UOKiK musi dysponować szerokimi uprawnieniami do pozyskiwania dowodów w sprawach antymonopolowych. Obejmują one przede wszystkim prawo żądania od przedsiębiorcy informacji i dokumentów. Każdy przedsiębiorca może być zobowiązany do przedstawienia informacji i dokumentów potencjalnie istotnych w sprawie (również podmiot niebędący stroną postępowania antymonopolowego). Trzeba przekazać je w pełnym zakresie i we wskazanym terminie – pod rygorem nałożenia kary pieniężnej stanowiącej równowartość do 50.000.000 euro.

    Prezes UOKiK może również przeprowadzić kontrolę przedsiębiorcy, który może mieć wiedzę na temat naruszenia przepisów antymonopolowych, lub u którego mogą znajdować się dowody takiego naruszenia. Ponadto za zgodą Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prezes UOKiK może przeprowadzić przeszukanie pomieszczeń i rzeczy przedsiębiorcy. Także za zgodą Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów udzieloną na wniosek Prezesa UOKiK, funkcjonariusze Policji mogą dokonywać przeszukania lokalu mieszkalnego lub jakiegokolwiek innego pomieszczenia, nieruchomości lub środka transportu, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że są w nich przechowywane dowody zakazanego porozumienia.

    Szczególnie istotną wartość mają wiadomości uzyskiwane od uczestników zakazanego porozumienia, przedstawiane w ramach programu łagodzenia kar. Do wykrycia i zakazania antykonkurencyjnego porozumienia mogą przysłużyć się również wszelkie inne dane przekazywane przez uczestników rynku, w tym konsumentów, również te przekazywane anonimowo.

  26. Drukuj pytanie
  27. Rozwiń odpowiedź Uprawnienia dochodzeniowe Prezesa UOKiK – kontrole i przeszukania

    W toku postępowania Prezes UOKiK uprawniony jest do przeprowadzenia kontroli przedsiębiorcy lub przeszukania jego pomieszczeń i rzeczy.

    Kontrola nie oznacza, że poddany jej przedsiębiorca podejrzewany jest o stosowanie praktyk ograniczających konkurencję. Prezes UOKiK jest uprawniony, by w ramach kontroli poszukiwać dowodów naruszenia przepisów ustawy przez przedsiębiorcę innego niż kontrolowany podmiot lub też dokonywać sprawdzenia posiadanych już wiadomości.

    Przeszukanie może zostać przeprowadzone w odniesieniu do pomieszczeń i rzeczy przedsiębiorcy jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że znajdują się tam informacje lub przedmioty mogące stanowić dowód w sprawie. W ramach postępowania wyjaśniającego przeszukanie może mieć miejsce wyłącznie, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie poważnego naruszenia przepisów ustawy, w szczególności gdy mogłoby dojść do zatarcia dowodów. Prezes UOKiK może dokonać czynności przeszukania jedynie za zgodą Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

    Prezes UOKiK nie jest zobowiązany do informowania przedsiębiorcy o planowanej kontroli lub przeszukaniu, ich terminie czy przedmiocie.

    Pierwszą czynnością kontrolujących po ich przybyciu do przedsiębiorcy jest doręczenie stosownego upoważnienia do kontroli. W przypadku przeszukania, przeszukujący mają obowiązek doręczyć przedsiębiorcy postanowienie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w przedmiocie zgody na podjęcie czynności przeszukania.

    Uprawnienia kontrolujących i przeszukujących w znacznej mierze się pokrywają. Mają oni prawo wstępu na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń oraz środków transportu, dostępu do akt, ksiąg, wszelkiego rodzaju pism, dokumentów, korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną lub innych przedmiotów mogących stanowić dowód w sprawie, a także dostępu do informatycznych nośników danych, urządzeń lub systemów informatycznych, w tym również będących własnością innego podmiotu niż przedsiębiorca kontrolowany czy też przeszukiwany. Stopień samodzielności kontrolujących i przeszukujących w poszukiwaniu dowodów naruszenia jest jednak odmienny. Kontrola, w przeciwieństwie do przeszukania, opiera się na założeniu współdziałania ze strony podmiotu poddanego inspekcji. W praktyce oznacza to, że chociaż kontrolujący mogą żądać od przedsiębiorcy ustnych wyjaśnień, to np. nie mają prawa samodzielnego przeszukiwania pomieszczeń, otwierania szaf czy przeglądania zawartości komputera. Takie uprawnienia przysługują natomiast przeszukującym, którzy mogą podejmować czynności przeszukania niezależnie od zgody i pomocy przedsiębiorcy.

    Przeszukiwanemu przedsiębiorcy oraz osobom, których prawa zostały naruszone w toku przeszukania, przysługuje możliwość wniesienia zażalenia do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na czynności przeszukania podjęte z naruszeniem przepisów. Natomiast w procedurze kontroli stosuje się instytucję sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontroli. Zażalenie na czynności kontrolne ma ograniczone zastosowanie.

    Zgodnie z przepisami ustawy za uniemożliwianie lub utrudnianie rozpoczęcia lub przeprowadzenia kontroli, czy też przeszukania przedsiębiorcy grozi kara pieniężna stanowiącą równowartość do 50.000.000 euro. Trzeba podkreślić, że jej zastosowanie możliwe jest również w przypadku, gdy brak współdziałania ma charakter nieumyślny. Za uniemożliwianie lub utrudnianie czynności kontrolnych lub przeszukania może być ukarana również osoba pełniąca funkcję kierowniczą lub wchodząca w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy, czy też osoba upoważniona przez przedsiębiorcę. Na tę osobę Prezes UOKiK może nałożyć karę w wysokości do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia.

    W dotychczasowym orzecznictwie za karalne utrudnianie kontroli uznawano umożliwienie kontrolującym realizacji przysługujących im uprawnień oraz sprawnego i efektywnego przeprowadzenia kontroli (por. decyzja Prezesa UOKiK z dnia 24 lutego 2011 r., nr DOK-1/2011, decyzja z dnia 4 listopada 2010 r., nr DOK-9/2010, decyzja z dnia 19 kwietnia 2007 r., nr DOK-48/2007, decyzja z dnia 27 września 2002r., nr DDI-85/2002, decyzja z dnia 19 wrzenia 2002 r., nr DDI-79/2002).

  28. Drukuj pytanie
  29. Rozwiń odpowiedź Czy „bierni” uczestnicy porozumienia – np. dystrybutorzy, którzy „tylko” stosują narzucone im warunki – również podlegają sankcjom? Czy za zaakceptowanie i stosowanie narzuconego cennika grożą sankcje?

    Zarzut udziału w zakazanym porozumieniu Prezes Urzędu może postawić także przedsiębiorcy, który nie był inicjatorem zakazanego porozumienia, a przystąpił do niego np. za namową innego podmiotu. Zakaz zawierania porozumień ograniczających konkurencję łamie także dystrybutor, który zaakceptował i stosuje zakazane postanowienia zawarte w umowie przedstawionej mu do podpisu przez producenta (organizatora sieci dystrybucji), czyli także wtedy, gdy w praktyce nie miał wpływu na treść kontraktu. Niemniej jednak okoliczności prawne i faktyczne danej sprawy mogą uzasadniać postawienie zarzutu wyłącznie organizatorowi antykonkurencyjnego porozumienia, który pełnił inicjującą rolę w jego funkcjonowaniu. Tym samym, zarzuty nie muszą zostać postawione dystrybutorom, działającym w oparciu o kwestionowane zasady dystrybucji.

    Na przedsiębiorcę, który jest tylko biernym uczestnikiem porozumienia, może być również nałożona kara pieniężna. Taki przedsiębiorca może jednak liczyć na niższą karę niż w przypadku inicjatora porozumienia oraz lidera lub inicjatora praktyki ograniczającej konkurencję. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit e-f ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bierna rola przedsiębiorcy w naruszeniu, w tym unikanie przez niego wprowadzenia w życie postanowień porozumienia ograniczającego konkurencje, a także działanie pod przymusem będą traktowane jako okoliczności łagodzące, wpływające na zmniejszenie wymiaru kary.

    W związku z nowelizacją ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obecnie opracowywane są uaktualnione Wyjaśnienia w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję.

  30. Drukuj pytanie
  31. Rozwiń odpowiedź Czy przedsiębiorca, który złamał prawo, ale już nie stosuje danej praktyki, może liczyć na łagodniejszy wymiar kary?

    Prezes Urzędu może postawić przedsiębiorcy zarzut udziału w zakazanym porozumieniu także wtedy, gdy zaprzestał on już być uczestnikiem zmowy. Można wszcząć postępowanie w tej sprawie w ciągu 5 lat od końca roku, w którym zaprzestano stosowania takiej zakazanej praktyki (art.93 ust. 1 uokk).

    Na przedsiębiorcę, który w momencie wszczęcia przeciwko niemu postępowania antymonopolowego zaprzestał uczestnictwa w zakazanym porozumieniu, może być również nałożona kara pieniężna. Okoliczność zaprzestania naruszania przepisów ustawy jest jednak brana pod uwagę i może wpłynąć na obniżenie wysokości kary pieniężnej. Zgodnie z art. 111 ust. 3 uokk zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyki ograniczającej konkurencję przed wszczęciem postępowania antymonopolowego, bądź niezwłocznie po jego wszczęciu jest traktowane jak okoliczność łagodząca, wpływająca na zmniejszenie wymiaru kary. Taką okolicznością łagodząca jest także podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania stosowania praktyki, ale bez pełnego zaprzestania tej praktyki (np. wycofanie się z części zakazanych ustaleń).

    Ta ostatnia okoliczność łagodząca jest jednak traktowana jako okoliczność mniejszej wagi zgodnie z Wyjaśnieniami w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję. Obecnie w związku z nowelizacją przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów trwają prace nad przygotowaniem uaktualnionej wersji Wyjaśnień.

  32. Drukuj pytanie
  33. Rozwiń odpowiedź Jak jest chroniona tajemnica przedsiębiorcy w trakcie postępowania antymonopolowego, w szczególności dowody pozyskane podczas kontroli i przeszukania?

    Na pisemne żądanie Prezesa UOKiK przedsiębiorcy (zarówno będący stroną postępowania przed Prezesem UOKiK, jak i niemający takiego statusu) zobowiązani są przekazywać wszelkie żądane informacje i dokumenty, w tym również te zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa lub inne tajemnice prawnie chronione. Obowiązek ten dotyczy również podmiotów, u których Prezes UOKiK prowadzi kontrolę lub przeszukanie.

    Uzyskane od przedsiębiorców tajne informacje są chronione przed udostępnieniem niepożądanym osobom. Jeśli pozostają one tajne dla stron postępowania, w którym informacje te mają być wykorzystane, Prezes UOKiK może – na wniosek podmiotu lub z urzędu – postanowić o ograniczeniu do nich prawa wglądu stronom postępowania. Pracownicy UOKiK są ustawowo obowiązani do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, jak również innych danych, podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów, o których powzięli wiadomość w toku postępowania.

    Co do zasady informacje uzyskane od przedsiębiorców w toku postępowania nie mogą być również wykorzystane w innych postępowaniach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów. Wyjątki są określone w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmują zaś inne postępowania przed Prezesem UOKiK, postępowania karne prowadzone w trybie publicznoskargowym i postępowania karno-skarbowego, wymianę informacji z Komisją Europejską i organami ochrony konkurencji państw członkowskich Unii Europejskiej oraz przekazywanie właściwym organom informacji mogących wskazywać na naruszenie odrębnych przepisów.

  34. Drukuj pytanie
  35. Rozwiń odpowiedź Czy informacje przekazane Urzędowi przez wnioskodawcę leniency są w jakiś szczególny sposób chronione?

    Przepisy prawa przewidują szczególny tryb postępowania z informacjami przekazanymi Prezesowi UOKiK przez wnioskodawcę leniency.

    Informacje i dowody uzyskane przez Prezesa UOKiK w ramach programu leniency, w tym informacje o wystąpieniu przedsiębiorcy o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie, podlegają udostępnieniu pozostałym stronom postępowania dopiero przed wydaniem decyzji. Wcześniejsze udostępnienie tych informacji i dowodów pozostałym stronom postępowania możliwe jest tylko w przypadku, gdy przedsiębiorca, który wystąpił o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie wyrazi na to pisemną zgodę.

    Ponadto przepisy przewidują, że dokumenty zawierające informacje i dowody mające charakter oświadczenia przedsiębiorcy lub osoby zarządzającej występujących o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej obniżenie mogą być kopiowane przez stronę postępowania wyłącznie, gdy przedsiębiorca lub osoba zarządzająca wyrażą na to pisemną zgodę. Z informacji i dowodów mogą być sporządzone odręczne notatki o ile strona postępowania sporządzająca je zobowiąże się do wykorzystania uzyskanych w ten sposób informacji wyłącznie na potrzeby postępowania toczącego się przed Prezesem UOKiK lub postępowania przed sądem prowadzonego w wyniku wniesienia środka odwoławczego w sprawie.

    Informacje i dowody uzyskane przez Prezesa UOKiK w ramach programu leniency nie podlegają udostępnieniu w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

  36. Drukuj pytanie
  37. Rozwiń odpowiedź Na czym polega możliwość dobrowolnego poddanie się karze?

    O ile przyczyni się to do przyspieszenia prowadzonego postępowania antymonopolowego, Prezes Urzędu może zaproponować stronom postępowania przystąpienie do procedury dobrowolnego poddania się karze (art. 89a uokk). W ramach tej procedury nakładana kara może zostać obniżona o 10% w stosunku do kary, która miałaby zostać nałożona, gdyby procedura dobrowolnego poddania się karze nie została zastosowana.

    Strona wyrażająca zgodę na przystąpienie do tej procedury otrzymuje od Prezesa Urzędu informacje o jego wstępnych ustaleniach i przewidywalnej treści decyzji, w tym wysokości kary. W odpowiedzi może przedstawić swoje stanowisko. Ostateczne stanowisko strony, zawierające oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się karze, potwierdzenie zaakceptowania wysokości kary pieniężnej oraz potwierdzenie otrzymania powyższych informacji jest uwzględniane przez Prezesa Urzędu w decyzji uznającej daną praktykę za ograniczającą konkurencję.

    Zarówno Prezes Urzędu jak i strona mogą na każdym etapie odstąpić od procedury dobrowolnego poddania się karze. W takim przypadku wszelkie informacje i dowody uzyskane od strony przez Prezesa Urzędu w związku z zastosowaniem tej procedury, nie będą mogły zostać wykorzystane jako dowód w prowadzonym postępowaniu, w innych postępowaniach prowadzonych przez Prezesa Urzędu oraz w postępowaniach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów.

    Strona przystępująca do procedury dobrowolnego poddania się karze nadal ma prawo złożyć odwołanie od decyzji nakładającej obniżoną karę, jednak w takim przypadku Prezes Urzędu zmienia decyzję podwyższając wysokość kary do pierwotnej wysokości.

  38. Drukuj pytanie
  39. Rozwiń odpowiedź Czy za zawarcie antykonkurencyjnego porozumienia przez przedsiębiorcę mogą odpowiadać również osoby zarządzające przedsiębiorstwem?

    Z dniem 18 stycznia 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na podstawie której za zawarcie niektórych kategorii porozumień ograniczających konkurencję (porozumienia, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 101 ust. 1 lit. a-e TFUE) odpowiedzialność ponoszą zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby zarządzające przedsiębiorstwem.

    Osoba zarządzająca podlega odpowiedzialności, jeżeli w ramach sprawowania swojej funkcji w czasie, gdy przedsiębiorca zawarł lub był uczestnikiem zakazanego porozumienia, umyślnie dopuściła się przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję.

    Za dopuszczenie do naruszenia przez przedsiębiorcę ww. zakazu, Prezes UOKiK może na osobę zarządzającą nałożyć karę pieniężną w wysokości do 2.000.000 zł Odpowiedzialność ponoszą także osoby zarządzające, które w dacie wydania decyzji Prezesa UOKiK nie są już związane z przedsiębiorcą, a które pracowały dla niego w trakcie trwania naruszenia.

  40. Drukuj pytanie
  41. Rozwiń odpowiedź Czy w każdym postępowaniu w sprawie zawarcia antykonkurencyjnego porozumienia przeciwko przedsiębiorcy UOKiK również „szuka winnych” wśród kadry zarządzającej?

    Prezes UOKiK wszczyna postępowanie antymonopolowe przeciwko konkretnemu przedsiębiorcy i przeciwko konkretnej osobie zarządzającej po rozważeniu, czy istnieją podstawy prawne do stawiania zarzutu naruszenia. Jeżeli zostanie zgromadzony materiał dowodowy wskazujący na możliwość (prawdopodobieństwo) tego, że określona osoba zarządzająca w ramach sprawowania swojej funkcji w czasie trwania stwierdzonego naruszenia umyślnie dopuściła przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia przez tego przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję, postępowanie zostanie wszczęte również w stosunku do tej osoby.

    Osoby zarządzająca odpowiadają jednak tylko gdy umyślnie dopuszczają do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu zawierania tylko niektórych kategorii porozumień ograniczających konkurencję (określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-6 ustawy lub w art. 101 ust. 1 lit. a-e TFUE).

  42. Drukuj pytanie
  43. Rozwiń odpowiedź Czy prowadzone będą dwa odrębne postępowania przeciwko przedsiębiorcy i osobom zarządzającym?

    Prezes UOKiK będzie prowadził jedno postępowanie antymonopolowe w sprawie naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję oraz w sprawie dopuszczenia do tego naruszenia przez osobę zarządzającą. Stwierdzenie dopuszczenia przez osobę zarządzającą do naruszenia może mieć miejsce wyłącznie w decyzji, w której nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną za dokonanie naruszenia (art. 12a uokk).

  44. Drukuj pytanie
  45. Rozwiń odpowiedź Czy istnieje metodologia obliczania kar dla osób zarządzających? Czy jest to kwestia uznaniowa i przedsiębiorcy mogą jedynie polegać na zapewnieniach UOKiK, że maksymalna kara będzie nakładana tylko w szczególnych przypadkach?

    Ustalając wysokość kary nakładanej na osobę zarządzającą Prezes UOKiK jest zobligowany do uwzględniania przesłanek określonych w art. 111 uokk (przepis ten określa ogólne przesłanki, a także okoliczności łagodzące i obciążające, wpływające na wymiar kary). Kara nakładana na osobę zarządzającą przedsiębiorcą może wynieść maksymalnie 2 000 000 zł. Dodać jednak należy, że w sytuacji gdy osobą zarządzająca jest jednocześnie przedsiębiorcą (jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka cywilna), na którego nałożono za to samo naruszenie karę pieniężną na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 lub 2 uokk, dodatkowa kara pieniężna nie jest nakładana (brak podwójnego karania za to samo naruszenie).

    Przesłanki łagodzące to: działanie pod przymusem, przyczynienie się do dobrowolnego usunięcia przez przedsiębiorcę skutków naruszenia, przyczynienie się do zaniechania przez przedsiębiorcę z własnej inicjatywy stosowania niedozwolonej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania.

    Jako przesłanki obciążające ustawa wymienia następujące okoliczności: rola organizatora, inicjatora porozumienia ograniczającego konkurencję lub nakłanianie innych przedsiębiorców lub osób do uczestnictwa w porozumieniu, znaczne korzyści uzyskane przez osobę zarządzającą w związku z dokonanym naruszeniem, przymuszanie, wywieranie presji lub stosowanie środków odwetowych w stosunku do innych przedsiębiorców lub osób w celu wprowadzenia w życie lub kontynuowania naruszenia oraz dokonanie uprzednio podobnego naruszenia.

  46. Drukuj pytanie
  47. Rozwiń odpowiedź Czy pięć lat przedawnienia dotyczy również osób fizycznych?

    Pięcioletni okres przedawnienia dotyczy również osób zarządzających - bieg terminu liczy się od końca roku, w którym dana osoba zaprzestała dopuszczania do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję (art. 93 ust. 2 uokk).

  48. Drukuj pytanie
  49. Rozwiń odpowiedź Kto może uczestniczyć w programie leniency?

    W programie leniency może uczestniczyć przedsiębiorca, który jest lub był stroną porozumienia ograniczającego konkurencję.

    Przedsiębiorca, który nie zaprzestał udziału porozumieniu przed złożeniem wniosku leniency, zobowiązany jest to uczynić niezwłocznie po jego złożeniu. Nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która weszła w życie z dniem 18 stycznia 2015 r. przewiduje także możliwość wzięcia udziału w programie leniency przez osoby zarządzające (osoby kierujące przedsiębiorstwem, m.in. pełniące funkcje kierownicze lub wchodzące w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy), które w czasie, gdy przedsiębiorca zawarł lub był uczestnikiem zakazanego porozumienia, umyślnie dopuściły przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję. Taka osoba może uczestniczyć w programie leniency także wówczas gdy obecnie nie jest już związana z tym przedsiębiorcą.

  50. Drukuj pytanie
  51. Rozwiń odpowiedź Jakie są warunki udziału przedsiębiorcy w programie leniency?

    Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera szczegółowe warunki udziału przedsiębiorcy w programie leniency. Przedsiębiorca, który jest lub był uczestnikiem zakazanego porozumienia, zainteresowany udziałem w programie leniency zobowiązany jest złożyć wniosek z opisem porozumienia wskazujący w szczególności: przedsiębiorców, którzy zawarli porozumienie; produkty lub usługi, których dotyczy porozumienie; terytorium objęte porozumieniem; cel porozumienia; okoliczności zawarcia porozumienia; okoliczności i sposób funkcjonowania porozumienia, czas trwania porozumienia; rolę poszczególnych przedsiębiorców uczestniczących w porozumieniu; imiona, nazwiska i stanowiska służbowe osób pełniących w porozumieniu znacząca rolę wraz z jej opisem, informację czy wniosek został złożony również do organów ochrony konkurencji państw członkowskich UE lub do Komisji Europejskiej.

    Przedsiębiorca obowiązany jest do nieujawnienia zamiaru złożenia wniosku. Obowiązany jest także do współpracy z Prezesem UOKiK w pełnym zakresie od złożenia wniosku, a w szczególności do dostarczania z własnej inicjatywy lub na żądanie Prezesa UOKiK niezwłocznie wszelkich dowodów lub informacji dotyczących porozumienia, którymi dysponuje albo może dysponować, mających istotne znaczenie dla sprawy.

    Przedsiębiorca nie może utrudniać złożenia wyjaśnień przez osoby przez niego zatrudnione oraz osoby pełniące funkcje kierowniczą lub wchodzące w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy. Przedsiębiorca zobowiązany jest nie niszczyć, nie fałszować, nie zatajać dowodów lub informacji związanych ze sprawą, nie ujawniać bez zgody Prezesa UOKiK faktu złożenia wniosku oraz obowiązany jest do zaprzestania uczestnictwa w porozumieniu najpóźniej niezwłocznie po złożeniu wniosku.

  52. Drukuj pytanie
  53. Rozwiń odpowiedź Jakie korzyści osiągnie przedsiębiorca biorąc udział w programie leniency?

    Program leniency umożliwia biorącemu w nim udział przedsiębiorcy uniknięcie kary albo uzyskanie jej istotnego obniżenia (nawet do 50% w stosunku do wysokości kary, jaka zostałaby nałożona gdyby nie złożył wniosku leniency).

    Na dodatkową obniżkę kary może liczyć uczestnik programu leniency, który spełnia tylko warunki do zastosowania wobec niego obniżenia kary pieniężnej (gdy nie jest możliwe odstąpienie przez Prezesa UOKiK od nałożenia tej kary), który jako pierwszy złoży wniosek leniency dotyczący innego porozumienia, które do tej pory nie było Prezesowi UOKiK znane. Dodatkowa obniżka kary za pierwsze porozumienie wynosi 30% kary obliczonej po uwzględnieniu już przyznanej (wynikającej z pierwszego wniosku leniency) obniżki.

  54. Drukuj pytanie
  55. Rozwiń odpowiedź Jakie są warunki udziału w programie leniency dla osób zarządzających?

    Program leniency skierowany jest do osób zarządzających, które przez swoje działania lub zaniechania związane z wykonywaniem sprawowanych przez nie funkcji umyślnie dopuściły do naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu porozumień ograniczających konkurencję. Szczegółowe warunki udziału osoby zarządzającej w programie leniency zawiera ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Do osoby zarządzającej stosują się przy tym odpowiednio zasady udziału w programie dotyczące przedsiębiorców. Podstawowym warunkiem udziału jest złożenie odpowiedniego wniosku oraz dostarczenie Prezesowi UOKiK istotnych w sprawie dowodów lub informacji. Wniosek leniency powinien przy tym zawierać opis porozumienia wskazujący w szczególności: przedsiębiorców, którzy zawarli porozumienie; produkty lub usługi, których dotyczy porozumienie; terytorium objęte porozumieniem; cel porozumienia; okoliczności zawarcia porozumienia; okoliczności i sposób funkcjonowania porozumienia, czas trwania porozumienia; rolę poszczególnych przedsiębiorców uczestniczących w porozumieniu; imiona, nazwiska i stanowiska służbowe osób pełniących w porozumieniu znacząca rolę wraz z jej opisem, informację czy wniosek został złożony również do organów ochrony konkurencji państw członkowskich UE lub do Komisji Europejskiej. Osoba zarządzająca przedstawia powyższe informacje w takim zakresie w jakim dysponuje nimi ze względu na funkcję pełnioną u przedsiębiorcy i swoją rolę w porozumieniu.

    Osoba zarządzająca ubiegająca się o objęcie programem leniency obowiązana jest do nieujawnienia zamiaru złożenia wniosku. Obowiązana jest także do współpracy z Prezesem UOKiK w pełnym zakresie od złożenia wniosku, a w szczególności do dostarczania z własnej inicjatywy lub na żądanie Prezesa UOKiK niezwłocznie wszelkich dowodów lub informacji dotyczących porozumienia, którymi dysponuje albo może dysponować, mających istotne znaczenie dla sprawy. Osoba zarządzająca obowiązana jest również nie niszczyć, nie fałszować, nie zatajać dowodów lub informacji związanych ze sprawą oraz nie ujawniać bez zgody Prezesa UOKiK faktu złożenia wniosku.

  56. Drukuj pytanie
  57. Rozwiń odpowiedź Jakie korzyści osiągnie osoba zarządzająca biorąca udział w programie leniency?

    Nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która weszła w życie z dniem 18 stycznia 2015 r. przewiduje, że na osoby zarządzające, które w ramach sprawowanych funkcji, umyślnie dopuściły przez swoje działanie lub zaniechanie do zawarcia przez przedsiębiorcę porozumienia ograniczającego konkurencję, Prezes UOKiK może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 2.000.000 zł. Udział takich osób w programie leniency daje im szansę na uniknięcie kary lub jej znaczne obniżenie. W stosunku do osoby zarządzającej objętej programem leniency Prezes UOKiK może bowiem odstąpić od nałożenia sankcji finansowej lub ją istotne obniżyć (nawet do 50% w stosunku do wysokości kary, jaka zostałaby nałożona gdyby nie złożył wniosku leniency). Do osoby zarządzającej stosują się przy tym odpowiednio zasady udziału w programie leniency dotyczące przedsiębiorców.

    Na dodatkową obniżkę kary może ponadto liczyć osoba zarządzająca,  uczestnicząca w programie leniency, która spełnia wyłącznie warunki do uzyskania redukcji kary (nie spełnia natomiast warunków do odstąpienia do nałożenia na nią kary pieniężnej), jeśli jako pierwsza złoży wniosek leniency dotyczący innego porozumienia, które do tej pory nie było Prezesowi UOKiK znane. Dodatkowa obniżka kary za pierwsze porozumienie wynosi 30% kary obliczonej po uwzględnieniu już przyznanej pierwotnie obniżki.

  58. Drukuj pytanie
  59. Rozwiń odpowiedź Czy można złożyć jednocześnie wniosek w imieniu kilku przedsiębiorców?

    Jeden przedsiębiorca nie może występować z wnioskiem leniency w imieniu swoim oraz innego niezależnego przedsiębiorcy. Natomiast wnioski spółek należących do tej samej grupy kapitałowej, stanowiących jeden organizm gospodarczy (ang. single economic unit) (np. spółka matka i spółka córka), Prezes UOKiK może rozpatrywać łącznie. Każda taka sprawa będzie jednak poddana analizie co do tego, czy powiązania pomiędzy spółkami są wystarczająco mocne, aby można je uznać za jeden podmiot gospodarczy.

  60. Drukuj pytanie
  61. Rozwiń odpowiedź Czy jest jedna kolejka dla przedsiębiorców i osób zarządzających?

    Tak, jest jedna kolejka dla przedsiębiorców i osób zarządzających.

  62. Drukuj pytanie
  63. Rozwiń odpowiedź Czy złożenie wniosku leniency przez przedsiębiorców obejmuje też osoby zarządzające?

    Tak, wnioski leniency złożone przez przedsiębiorców obejmują również ich osoby zarządzające (art. 113j ust. 1 uokk)

  64. Drukuj pytanie
  65. Rozwiń odpowiedź Czy złożenie wniosku leniency przez osobę zarządzającą obejmuje też przedsiębiorcę?

    Wniosek leniency złożony przez osobę zarządzającą we własnym imieniu (nie w imieniu przedsiębiorcy) nie obejmuje przedsiębiorcy. Ustawa przewiduje natomiast, że wniosek złożony przez przedsiębiorcę obejmuje również osoby zarządzające tego przedsiębiorcy.

  66. Drukuj pytanie
  67. Rozwiń odpowiedź Czy zajęcie miejsca pierwszego przedsiębiorcy w kolejce wniosków leniency ma znaczenie dla osób zarządzających i ich pozycji w postępowaniu?

    Tak, osoby zarządzające przedsiębiorcy, który złożył wniosek leniency, są objęte wnioskiem tego przedsiębiorcy. Przykładowo jeżeli przedsiębiorca złożył wniosek leniency jako pierwszy i w stosunku do niego Prezes UOKiK odstępuje od wymierzenia kary pieniężnej, również jego osoby zarządzające mogą liczyć – bez konieczności składania odrębnych wniosków leniency we własnym imieniu – na odstąpienie od wymierzenia kary, pod warunkiem że w pełni współpracują z Prezesem Urzędu (art. 113j uokk).

    Jeśli osoba zarządzająca złoży wniosek jako pierwsza, a przedsiębiorca jako drugi, to w przypadku spełnienia przez te podmioty wszystkich warunków przewidzianych przez program leniency, tylko ta osoba zarządzająca może liczyć na całkowite odstąpienie od nałożenia kary, natomiast przedsiębiorca i jego osoby zarządzające (z wyjątkiem ew. pierwszego wnioskodawcy) tylko na obniżkę kary.

Do góry

Zobacz także:
Bezpieczne place zabawICPENKonkurs na prace magisterskie i doktorskieEuropejskie Centrum KonsumenckieUE