Zamknij [x]
Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookie z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki
Więcej informacji można znaleźć w Polityce prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie

UOKiK - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Powiększ czcionkęPomniejsz czcionkęWersja z wysokim kontrastemWersja tekstowaWersja tekstowaKanał RSSPobierz kod QREnglish version

Tu jesteś: Strona główna > Pomoc publiczna > Informacje dodatkowe > Wyjaśnienia UOKiK

Wyjaśnienia UOKiK

    Drukuj pytanie
  1. Rozwiń odpowiedź WYJAŚNIENIA OGÓLNE:

  2. Drukuj pytanie
  3. Rozwiń odpowiedź - Wydłużenie obowiązujących zasad pomocowych

    Na początku 2019 r. Komisja Europejska rozpoczęła proces kompleksowej ewaluacji reguł pomocy publicznej (poprzez tzw. „fitness check”). Ewaluacja obejmuje większość obecnie obowiązujących regulacji z zakresu pomocy publicznej i przybiera formę wewnętrznych analiz przeprowadzonych przez Komisję oraz konsultacji publicznych, a w niektórych przypadkach także badań przeprowadzanych przez zewnętrznych konsultantów lub konsultacji skierowanych do konkretnych podmiotów. Wyniki tej ewaluacji mają pomóc w podjęciu przez Komisję decyzji co do dalszego przedłużenia obowiązywania lub wprowadzenia zmian do analizowanych regulacji.

    Aby dać sobie więcej czasu na efektywne przeprowadzenia ww. ewaluacji, Komisja zdecydowała się na wydłużenie okresu obowiązywania większości obecnych regulacji z zakresu pomocy publicznej. W konsekwencji, Komisja przyjęła:

    1. Przedłużenie unijnych zasad pomocy de minimis i pomocy publicznej wyłączonej blokowo.

    Na podstawie rozporządzenia 2020/972, wydłużeniu do 31 grudnia 2023 r. uległy okresy obowiązywania wskazanych w nim aktów prawnych. W konsekwencji, pomoc zgodna z zasadami w nich określonymi będzie mogła być udzielana do:

    1. 31 grudnia 2023 r. – w przypadku indywidualnej pomocy de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis[3];
    2. 30 czerwca 2024 r. – w przypadku programów pomocy de minimis w rozumieniu rozporządzenia 1407/2013, przyjętych przed 31 grudnia 2023 r.;
    3. 31 grudnia 2023 r. – w przypadku pomocy indywidualnej, zgodnej z zasadami określonymi w rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu[4], z zastrzeżeniem pomocy regionalnej;
    4. 30 czerwca 2024 r. – w przypadku programów pomocy, zgodnych z zasadami określonymi w rozporządzeniu 651/2014, przyjętych przed 31 grudnia 2023 r., z zastrzeżeniem programów objętych obowiązkiem sporządzenia planu ewaluacji, programów pomocy regionalnej oraz programów pomocy na finansowanie ryzyka.

    Jak już zasygnalizowano, pewne odstępstwa od ww. ogólnych zasad obowiązywania pomocy publicznej/pomocy de minimis zostały określone dla:

    • programów, których dotyczy obowiązek sporządzenia planu ewaluacji – zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. a) rozporządzenia 651/2014, pomoc na podstawie programów objętych obowiązkiem sporządzenia planu ewaluacji może być udzielana do 30 czerwca 2024 r. (w przypadku pomocy regionalnej do końca okresu obowiązywania mapy pomocy regionalnej), pod warunkiem że państwa członkowskie przedłożyły końcowe sprawozdanie z ewaluacji zgodnie z planem ewaluacji zatwierdzonym przez Komisję;
    • pomocy na finansowanie ryzyka – zgodnie z art. 58 ust. 4 zdanie 3 rozporządzenia 651/2014, pomoc na finansowanie ryzyka wyłączona zgodnie z art. 21 ust. 2 lit. a) może być przyznawana do końca okresu przewidzianego w umowie o finansowaniu, pod warunkiem że fundusze publiczne przeznaczono do udziału w objętym pomocą funduszu inwestycyjnym private equity na podstawie takiej umowy w terminie do 30 czerwca 2024 r. oraz że spełnione zostały wszystkie pozostałe warunki wyłączenia;
    • pomocy regionalnej – zgodnie z art. 58 ust. 4 zdanie 2 rozporządzenia 651/2014, pomoc regionalna może być udzielania do końca okresu obowiązywania mapy pomocy regionalnej. W związku z przedłużeniem przez Komisję obowiązywania Wytycznych w sprawie pomocy regionalnej na lata 2014-2020 do końca 2021 r., planowane jest również przedłużenie do końca 2021 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2014-2020[5]. Tym samym, po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską przedłużenia ważności mapy pomocy regionalnej, programy pomocowe przewidujące udzielanie pomocy regionalnej zgodnie rozporządzeniem 651/2014 będą mogły zostać przedłużone do końca 2021 r.
    1. Przedłużenie obowiązywania programów pomocy de minimis i pomocy publicznej wyłączonej blokowo z obowiązku notyfikacji.

    Przyjęcie rozporządzenia 2020/972 nie powoduje automatycznego wydłużenia obecnie obowiązujących programów pomocy de minimis ani programów pomocy zgodnych z zasadami rozporządzenia 651/2014. Jeżeli intencją jest przedłużenie okresu obowiązywania takich programów konieczne jest, w przypadku:

    1. programów pomocy de minimis, w których okres ich obowiązywania został określony poprzez wskazanie konkretnej daty (w programie zawarto np. przepis, zgodnie z którym pomoc może być udzielana do 31 grudnia 2020 r.) – zgłoszenie projektu zmiany programu Prezesowi UOKiK w trybie art. art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej[6];
    2. programów pomocy zgodnych z rozporządzeniem 651/2014, niezależnie od tego czy okres ich obowiązywania został wskazany – zaktualizowanie skróconych informacji dotyczących przedłużenia stosowania tych środków i przekazanie tej aktualizacji Komisji, w terminie 20 dni roboczych od dnia wejścia w życie aktu przedłużającego stosowanie danego środka przez państwo członkowskie.
      Oznacza to konieczność przesłania do UOKiK, na adres: [SCODE]cm96cG9yemFkemVuaWVfNjUxQHVva2lrLmdvdi5wbA==[ECODE] (wcześniej: [SCODE]cm96cG9yemFkemVuaWVfODAwQHVva2lrLmdvdi5wbA==[ECODE]), uaktualnionej fiszki informacyjnej[7] (uzupełnionej w całości, w tym uaktualnionej w zakresie daty obowiązywania programu oraz ewentualnych innych zmian, np. w zakresie budżetu), w czasie umożliwiającym UOKiK przekazanie tych informacji do Komisji w terminie 20 dni od wejścia w życie zmiany programu pomocowego (gdy konieczna jest zmiana daty obowiązywania programu wskazanej w rozporządzeniu lub ustawie) lub przed 31 grudnia 2020 r. (gdy treść programu pomocowego zawartego w rozporządzeniu lub ustawie nie wymaga zmiany ze względu na brak wskazania daty jego obowiązywania);
    1. programów pomocy, których dotyczy obowiązek sporządzenia planu ewaluacji – terminowe przekazanie Komisji końcowego raportu z ewaluacji (nie ma przy tym znaczenia jej wynik) oraz przesłanie do UOKiK uaktualnionej fiszki informacyjnej, zgodnie z zasadami opisanymi w pkt 2.
    1. Przedłużenie obowiązywania programów pomocy notyfikowanej.

    Na podstawie Komunikatu Komisji, okresy obowiązywania wskazanych w nim wytycznych i komunikatów uległy wydłużeniu do 31 grudnia 2021 r. (do 31 grudnia 2023 r. w przypadku Wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji). Przyjęcie tego Komunikatu również nie powoduje automatycznego wydłużenia obowiązujących programów pomocowych, zatwierdzonych przez Komisję na podstawie tych aktów. Jeżeli intencją jest przedłużenie okresu obowiązywania takich programów konieczne jest notyfikowanie zamiaru takiej zmiany Komisji.

    1. Inne zmiany wprowadzone rozporządzeniem 2020/972 oraz Komunikatem Komisji.

    Poza wydłużeniem okresów obowiązywania ww. aktów, wprowadzono do nich pewne rozwiązania mające na celu ograniczenie negatywnych konsekwencji dla przedsiębiorstw dotkniętych gospodarczymi i finansowymi skutkami pandemii COVID-19, tj.:

    • w odniesieniu do zobowiązań związanych z udzieloną pomocą regionalną, o której mowa w rozporządzeniu 651/2014, zaciągniętych przed dniem 31 grudnia 2019 r., likwidacja miejsc pracy związanych z taką samą lub podobną działalnością w jednym z pierwotnych zakładów beneficjenta w EOG, która miała miejsce od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r., nie jest uznawana za przeniesienie (relokację) w rozumieniu art. 2 pkt 61a) rozporządzenia 651/2014.
    • jako odstępstwo od zasady, zgodnie z którą pomoc publiczna nie może być przyznawana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji, obecnie pomoc, o której mowa w:
    • rozporządzeniu 651/2014,
    • wytycznych w sprawie pomocy regionalnej na lata 2014–2020,
    • wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020,
    • komunikacie w sprawie kryteriów analizy zgodności z rynkiem wewnętrznym pomocy państwa na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania oraz
    • zasadach ramowych dotyczących pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną

    może być udzielana również przedsiębiorstwom, które znalazły się w trudnej sytuacji w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r.



    [1] Dz. Urz. UE L 215/3 z 7.07.2020 r., dalej: rozporządzenie 2020/972.

    [2] Dz. Urz. UE C 224/2 z 8.07.2020 r., dalej: Komunikat Komisji.

    [3] Dz. Urz. UE L 352/1 z 24.12.2013 r. ze zm., dalej: rozporządzenie 1407/2013.

    [4] Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014 r. ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014.

    [5] Dz. U. z 2014 r., poz. 878.

    [6] Dz. U. z 2020 r. poz. 708.

    [7] Wzór fiszki został zawarty w Załączniku II do rozporządzenia 651/2014.

     

  4. Drukuj pytanie
  5. Rozwiń odpowiedź - Pomoc istniejąca w sektorze transportu po 30 kwietnia 2007 r.

    W piśmie z dnia 24 kwietnia 2007 roku (TREN A.4 MS/cm D(2007) 308701) w sprawie środków pomocowych dotyczących pomocy udzielanej w sektorze transportu Komisja Europejska wyjaśniła, iż trzyletni okres przejściowy, o którym mowa w Załączniku IV do Aktu Przystąpienia upłynął 30 kwietnia 2007 roku. Jednocześnie oświadczyła, że spośród środków pomocowych przesłanych jej w ramach procedury przejściowej odnoszącej się do sektora transportu zgłasza zastrzeżenia do 14 z nich, bez zastrzeżeń pozostawiając zaś pozostał 16. Tym samym, 14 środków pomocowych uznała od 1 maja 2007 r. za nową pomoc w rozumieniu art. 1 lit. c rozporządzenia Rady (WE) Nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE. W związku z powyższym, w przypadku zamiaru udzielania pomocy publicznej na podstawie tych środków pomocowych konieczne jest dokonanie notyfikacji Komisji Europejskiej za pośrednictwem Prezesa UOKiK, chyba że pomoc ta jest zwolniona z obowiązku notyfikacji (np. pomoc de minimis, pomoc udzielana w ramach wyłączeń grupowych).

    W przypadku zaś pozostałych w/w 16 środków pomocowych, do których Komisja nie zgłosiła zastrzeżeń, są one uznawane za pomoc istniejącą w rozumieniu art. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) Nr 659/1999. Oznacza to, iż udzielanie pomocy publicznej w sektorze transportu na ich podstawie może odbywać się nadal, bez konieczności jej notyfikacji Komisji Europejskiej oraz opiniowania przez Prezesa UOKiK w trybie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.). Należy jednakże pamiętać, że obecnie możliwość ta faktycznie istnieje jedynie wówczas, gdy nie doszło do zmiany przepisów stanowiących podstawę w/w środków pomocowych.

    Środki pomocowe uznane za pomoc istniejącą:

    1. PL 1/2004/TREN: Zwolnienie z opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową. Podstawa prawna: ustawa z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.)
    2. PL 2/2004/TREN: Dofinansowanie obowiązku użyteczności publicznej wykonywanej przez zarządzających lotniskami. Podstawa prawna: ustawa z 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 130, poz.1112 ze zm.)
    3. PL 4/2004/TREN: Rekompensata dla przedsiębiorstw świadczących kolejowe przewozy pasażerskie z tytułu stosowania ulgowych biletów na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego dla określonych kategorii pasażerów. Podstawa prawna: ustawa z 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.)
    4. PL 6/2004/TREN: Udzielenie dotacji na likwidację linii kolejowych lub współfinansowanie kosztów utrzymania linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej niepokrytych przychodami z ich udostępniania. Podstawa prawna: art. 9 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.)
    5. PL 12/2004/TREN: Dofinansowanie projektów celowych. Podstawa prawna: Rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych z 30 listopada 2001 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania i rozliczania środków finansowych ustalanych w budżecie państwa na naukę (Dz. U. Nr 146, poz. 1642 ze zm.)
    6. PL 17/2004/TREN: Restrukturyzacja niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców będących w trudnej sytuacji ekonomicznej. Podstawa prawna: ustawa z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) - do dnia 9 października 2009 r. obowiązywał program N 21/2008 - Program pomocy na restrukturyzację dla przedsiębiorców w trudnej sytuacji ekonomicznej
    7. PL 18/2004/TREN: Zaniechanie poboru wpłat z zysku od niektórych jednoosobowych spółek Skarbu Państwa. Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2003 r. w sprawie zaniechania poboru wpłat z zysku od niektórych jednoosobowych spółek Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 229, poz. 2285)
    8. PL 19B/2004/TREN: Zwolnienie z podatku od nieruchomości budowli infrastruktury portowej, budowli infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich oraz zajętych pod nie gruntów
    9. PL 20/2004/TREN: Przyśpieszona amortyzacja dla taboru morskiego w budowie. Podstawa prawna: art. 16f ust. 2 oraz art. 16h ust.1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.)
    10. PL 21/2004/TREN: Rekompensata dla przedsiębiorców świadczących krajowe autobusowe przewozy pasażerskie z tytułu stosowania ulgowych biletów na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego dla określonych kategorii pasażerów. Podstawa prawna: ustawa z 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.)
    11. PL 24/2004/TREN: Pomoc horyzontalna na inwestycje służące poprawie jakości paliw i technologii silnikowych. Podstawa prawna: art. 405 ustawy z 27 kwietnia 2003 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) - obecnie obowiązujący program pomocowy - N 8/2007 Program pomocy horyzontalnej na ochronę środowiska przeznaczonej na inwestycje służące poprawie jakości paliw i technologii silnikowych
    12. PL 25/2004/TREN: Program pomocy regionalnej udzielanej przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą w sektorze transportu w specjalnych strefach ekonomicznych. Podstawa prawna: ustawa z 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 600 ze zm.)
    13. PL 27/2004/TREN: Odraczanie terminu, rozkładanie na raty oraz umarzanie należności publicznoprawnych. Podstawa prawna: art. 48 i 67 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 28 i 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 64e i 64f ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.)

    W odniesieniu do środka pomocowego dotyczącego odraczania, rozkładania na raty oraz umarzania należności publicznoprawnych należy zauważyć, że jego podstawą prawną był m.in. art. 48 i 67 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2005 r. W chwili obecnej odpowiednikami powyższych przepisów są art. 48 oraz art. 67a-67e. Z analizy powyższych przepisów wynika, że zmiany dotyczą głównie numeracji. Zakres obecnego art. 48 w/w ustawy, w porównaniu z pierwotnym, został zawężony w takiej części, w jakiej rozszerzono art. 67a w porównaniu do brzmienia poprzedniego art. 67 ustawy. Należy jednakże zauważyć, że w art. 67a § 1 pkt 2 ustawy została dodana możliwość odroczenia lub rozłożenia na raty odsetek określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a ustawy, co nie było objęte zgłoszonym Komisji środkiem PL 27/2004/TREN, a zatem pomoc udzielana w tym zakresie nie może stanowić pomocy istniejącej, lecz pomoc nową. Ponadto, dokonana nowelizacja ustawy Ordynacja podatkowa powoduje, że obecnie możliwe jest udzielanie pomocy przeznaczonej wyłącznie na cele wymienione w art. 67b § 1 pkt 3 lit. a-l lub określone przez Radę Ministrów na podstawie art. 67b § 6 aktualnie obowiązującej ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z właściwymi przepisami unijnymi określającymi warunki dopuszczalności pomocy na poszczególne przeznaczenia. Ma to istotne znaczenie w kontekście składania sprawozdań, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej, informacji o nieudzieleniu takiej pomocy oraz sprawozdań o zaległościach przedsiębiorców we wpłatach świadczeń należnych na rzecz sektora finansów publicznych (Dz. U. Nr 153, poz. 952). W przypadku bowiem składania sprawozdań z pomocy udzielonej na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w sektorze transportu, właściwym oznaczeniem kodowym, które powinno zostać zastosowane w sprawozdaniu, jest oznaczenie odpowiadające danemu przeznaczeniu, zgodnemu z art. 67b w/w ustawy, np.: a10 - pomoc horyzontalna na tworzenie nowych miejsc pracy, b1 - pomoc regionalna na wspieranie nowych inwestycji, c5 - pomoc stanowiąca rekompensatę za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, a nie symbol „t”.

    Programy pomocowe uznane przez Komisję Europejską za pomoc nową od 1 maja 2007 r.:

    1. PL 3/2004/TREN: Dofinansowanie zakupów sprzętu i urządzeń, niezbędnych dla bezpieczeństwa działalności lotniczej i nadzoru w tym zakresie
    2. PL 5A/2004/TREN: Poprawa infrastruktury w portach morskich
    3. PL 5B/2004/TREN: Poprawa infrastruktury zapewniającej dostęp do portów od strony morza
    4. PL 7/2004/TREN: Komercjalizacja, restrukturyzacja i prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe
    5. PL 8/2004/TREN: Organizowanie i dotowanie regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich wykonywanych w ramach obowiązku służby publicznej oraz nabywanie kolejowych pojazdów szynowych
    6. PL 13/2004/TREN: Fundusz Żeglugi Śródlądowej
    7. PL 15/2004/TREN: Pomoc publiczna w formie gwarancji i poręczeń udzielanych przez Skarb Państwa
    8. PL 16/2004/TREN: Restrukturyzacja wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji
    9. PL 19A/2004/TREN: Zwolnienia z podatku od nieruchomości budowli kolejowych stanowiących całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służących do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiających dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajętych pod nie gruntów
    10. PL 19C/2004/TREN: Zwolnienie z podatku od nieruchomości budynków, budowli i zajętych pod nie gruntów na obszarze części lotniczych lotnisk użytku publicznego
    11. PL 19D/2004/TREN: Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych dochodów podmiotów zarządzających portami lub przystaniami morskimi w części przeznaczonej na budowę, rozbudowę i modernizację infrastruktury portowej oraz na realizację określonych zadań
    12. PL 22/2004/TREN: Finansowanie budowy autostrad (z zastosowaniem modelu partnerstwa publiczno-prywatnego)
    13. PL 23/2004/TREN: Zakup pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich oraz lokomotyw interoperacyjnych
    14. PL 26/2004/TREN: Zwolnienia w zakresie podatków lokalnych
    15. PL 28/2004/TREN: Wsparcie procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych prowadzących działalność w sektorze transportu
    16. PL 29/2004/TREN: Wsparcie dla przedsiębiorców wykonujących przewozy pasażerskie w transporcie lokalnym związane z realizacją zadań o charakterze użyteczności publicznej
    17. PL 30/2004/TREN: Dotacje na sfinansowanie inwestycji w transporcie zbiorowym
     

     

  6. Drukuj pytanie
  7. Rozwiń odpowiedź - Rola sądów krajowych państw członkowskich w systemie prawa pomocy publicznej UE

    Sądy krajowe mają do odegrania istotną rolę w dziedzinie ochrony praw i wykonywania obowiązków wynikających z przepisów dotyczących pomocy publicznej. Do ich zadań należy m.in. zapobieganie niezgodnemu z prawem udzielaniu pomocy publicznej oraz ochrona praw osób trzecich dotkniętych skutkami wynikającymi z udzielenia nielegalnej pomocy, w tym także przywracanie w miarę możliwości sytuacji sprzed udzielenia pomocy. Sądy krajowe są bowiem lepiej (bliżej) usytuowane niż Komisja Europejska, a ich działania mogą być szybsze oraz skuteczniejsze od działań Komisji. W większości przypadków wystarczające jest bowiem samo stwierdzenie faktu naruszenia zasad udzielania pomocy publicznej, np. jej udzielenia bez uprzedniego zawiadomienia Komisji lub przed uzyskaniem jej zgody. Są to wymogi formalne, których spełnienie niezbędne jest w celu udzielenia pomocy i zazwyczaj każdy zainteresowany podmiot bez większego trudu jest w stanie uzyskać informację, czy pomoc, o której udzielenie ubiega się (lub jego konkurent), wymaga uzyskania zgody Komisji, czy zamiar jej udzielenia był notyfikowany Komisji i czy Komisja wyraziła zgodę na jej udzielenie. Wyjaśnienie przez sądy krajowe tych okoliczności jest wystarczające do podjęcia przez nie rozstrzygnięcia. Dlatego też procedura zwrotu pomocy niezgodnej z prawem może być szybsza przed sądem krajowym, niż w trybie złożenia skargi do Komisji przez osobę trzecią dotkniętą skutkami bezprawnego udzielenia pomocy publicznej (z reguły konkurenta beneficjenta). W przypadku bezprawnego udzielenia pomocy publicznej, t.j. udzielenia jej bez uprzedniego uzyskania zgody Komisji, Komisja nie może bowiem poprzestać na stwierdzeniu naruszenia przepisów prawa, ale musi również udowodnić brak zgodności udzielonej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Wymóg ten nie dotyczy sądów krajowych, które nie muszą przeprowadzać szczegółowej i żmudnej analizy zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

    Mając powyższe na uwadze, w celu zaktywizowania podmiotów indywidualnych do wnoszenia przed sądy krajowe spraw dotyczących naruszenia przepisów prawnych UE w dziedzinie pomocy publicznej, Komisja opracowała komunikat w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe (Dz. Urz. UE C 85 z 9.04.2009 r. str. 1).

    Stanowi on fragment udostępnionego na stronie internetowej Komisji http://ec.europa.eu/competition/publications/state_aid/national_courts_booklet_pl.pdf Przewodnika dotyczącego polityki konkurencji w dziedzinie pomocy publicznej.

    Wydany komunikat określa sytuacje, w których w przypadku stwierdzenia, że planowana lub już udzielona pomoc publiczna narusza unijne zasady jej przyznawania, przez co zagrożone lub naruszone zostały prawa określonego podmiotu, może on zwrócić się do sądu krajowego z żądaniem ochrony jego praw, poprzez m.in.

    • zapobieżenie wypłacie bezprawnej pomocy,
    • nakazanie zwrotu bezprawnej pomocy,
    • nakazanie zwrotu odsetek naliczonych za okres, kiedy pomoc była bezprawna,
    • zasądzenie odszkodowania za poniesioną przez skarżącego szkodę w związku z bezprawnym udzieleniem jego konkurentom pomocy publicznej,
    • zarządzenie środków tymczasowych zapobiegających skutkom bezprawnej pomocy (np. nakaz wstrzymania wypłaty pomocy lub ulokowania wypłaconej pomocy na zablokowanym rachunku bankowym do czasu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty).

    Dochodzenie tych roszczeń odbywa się przed sądami krajowymi, zgodnie z przepisami krajowego prawa procesowego.

    Komunikat ten stanowi cenne narzędzie przy rozpatrywaniu przez sądy krajowe spraw dotyczących pomocy publicznej. Zawarty w nim jest stosunkowo szeroki zakres wyjaśnień i praktycznych wskazówek dotyczących sposobu rozpatrywania spraw z zakresu pomocy publicznej, w tym związane z tą kategorią spraw orzecznictwo sądów unijnych. Komunikat wskazuje również na możliwość bieżącej współpracy sądów krajowych z Komisją. Komisja nie może bowiem odmówić udzielenia sądom krajowym oczekiwanych informacji, jeżeli zwrócą się one o ich dostarczenie, a informacje te są niezbędne do wykonywania zadań sądu krajowego i znajdują się w posiadaniu Komisji. Ewentualne ograniczenie dostępu do informacji dotyczy jedynie danych objętych tajemnicą służbową. W takich przypadkach w celu ich uzyskania sąd krajowy musi zagwarantować Komisji ochronę tej tajemnicy.

    Niezależnie od wyżej wskazanych informacji, sądy krajowe mogą zwrócić się do Komisji o przedstawienie opinii, jeżeli mają one wątpliwości, czy dany środek stanowi pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, w jaki sposób należy obliczyć wartość pomocy, czy dany środek objęty jest wyłączeniem grupowym lub w innych kwestiach. Przekazując swoją opinię w sprawie, Komisja ograniczy się do przedstawienia wyłącznie wyjaśnień kwestii ekonomicznych lub prawnych, bez przeprowadzania merytorycznej analizy sprawy rozpatrywanej przez sąd krajowy. Wyżej wskazane opinie Komisji, jakkolwiek pomocne dla sądu, w żadnym razie nie wiążą go przy podejmowaniu ostatecznych rozstrzygnięć sprawy.

  8. Drukuj pytanie
  9. Rozwiń odpowiedź - Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym

    Zgodnie z art. 106 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym (np. w zakresie gospodarki odpadami, mieszkaniowej, transportu miejskiego, zieleni miejskiej, komunikacji pocztowej itp.) podlegają normom Traktatu, zwłaszcza regułom konkurencji, w granicach, w jakich ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań, które zostały im powierzone. Ponadto, nie może dojść do naruszenia rozwoju handlu unijnego w sposób sprzeczny z interesem Unii.

     

    1. Definicja usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym

    Na wstępie należy zauważyć, iż w prawie unijnym nie funkcjonuje legalna definicja usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym. Uznanie usługi za będącą w ogólnym interesie gospodarczym należy do władzy dyskrecjonalnej poszczególnych państw członkowskich. Pojecie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym często przyrównuje się do usług powszechnych, usług użyteczności publicznej, a także usług publicznych.

    W większości sytuacji wolny rynek nie zapewnia świadczenia określonych usług (istotnych z punktu widzenia polityki socjalno-ekonomicznej państwa i niezbędnych dla jego sprawnego funkcjonowania) lub zapewnia ich świadczenie na niewystarczającym poziomie lub o niewystarczającej jakości (ich świadczenie nie jest opłacalne z punktu widzenia świadczących te usługi przedsiębiorców, albo nie jest opłacalne świadczenie usługi o określonych parametrach jakościowych lub przy zapewnieniu odpowiedniego komfortu czy bezpieczeństwa dla użytkowników). W związku z tym administracja publiczna (powierzająca określonym podmiotom świadczenie tych usług i określająca warunki, na jakich ma się ono odbywać) może rekompensować przedsiębiorcom generowane straty wynikające z ich świadczenia.

    W tym kontekście istotne jest podkreślenie faktu, iż rekompensata udzielana przez państwo na rzecz przedsiębiorców świadczących nierentowne usługi w ogólnym interesie gospodarczym, może mieć charakter selektywnej korzyści dla tych przedsiębiorców i - co za tym idzie - naruszać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Taka rekompensata podlega zatem ocenie pod kątem występowania pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

    W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy zostały spełnione cztery warunki określone w orzeczeniu w sprawie Altmark, pozwalające na wykluczenie występowania pomocy publicznej w przypadkach finansowania działalności przedsiębiorstw w zakresie świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym. W sytuacji niespełnienia tych kryteriów oraz gdy przyznawane wsparcie (rekompensata) spełnia ogólne warunki wymienione w art. 107 ust. 1 TFUE, będzie ono stanowić pomoc publiczną podlegającą postanowieniom art. 93, 106 i 107 TFUE. Żeby było ono zgodne z rynkiem unijnym, musi spełniać warunki określone w jednym z poniżej przedstawionych dokumentów Komisji Europejskiej w sprawie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych.

     

    1. Wyrok w sprawie Altmark

    W wyroku w sprawie Altmark Trans GmbH Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) stwierdził, iż rekompensata z tytułu świadczenia usług publicznych (dopłata do świadczenia tych usług, związana z ich nierentownością) nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeśli spełnione są równocześnie następujące przesłanki:

    1. przedsiębiorstwo będące beneficjentem rekompensaty musi wywiązywać się z zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, a zobowiązania te muszą być wyraźnie i jasno zdefiniowane;
    2. wyznaczniki, na bazie których wyliczana jest rekompensata, muszą zostać wcześniej ustanowione w obiektywny i przejrzysty sposób;
    3. wysokość rekompensaty nie może przekraczać kwoty niezbędnej do pokrycia całości lub części kosztów poniesionych w trakcie wywiązywania się z zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, przy uwzględnieniu odpowiednich wpływów z tytułu świadczenia tych usług i rozsądnego zysku;
    4. w przypadku gdy wyboru przedsiębiorstwa mającego wywiązywać się z zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych nie dokonuje się zgodnie z procedurą udzielania zamówień publicznych, która pozwoliłaby na wyłonienie oferenta świadczącego te usługi za cenę najkorzystniejszą dla danej społeczności, poziom rekompensaty należy określić na podstawie analizy kosztów, jakie poniosłoby typowe, dobrze zarządzane przedsiębiorstwo dysponujące wyposażeniem odpowiednim do świadczenia tych usług.

    W sytuacji, w której rekompensata nie spełnia ww. warunków i jeżeli są jednocześnie spełnione ogólne warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE, taka rekompensata stanowi pomoc publiczną i podlega postanowieniom art. 93, 106 i 107 TFUE oraz decyzji Komisji z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie stosowania art. 86 ust. 2 Traktatu WE do pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych, przyznawanej przedsiębiorstwom zobowiązanym do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym  (Dz. Urz. UE L 312 z 29.11.2005) lub Wspólnotowych ram dotyczących pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych (Dz. Urz. UE C 297 z 29.11.2005).

    Przykładem przypadku, w którym nie zostaną spełnione wszystkie przesłanki określone w orzeczeniu Altmark, jest sytuacja, gdy gmina zleca świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym spółce komunalnej bez przeprowadzenia w pełni konkurencyjnej procedury przetargowej, a wysokość rekompensaty została określona bez przeprowadzenia analizy kosztów, jakie poniósłby typowy, dobrze zarządzany podmiot, prowadzący działalność na podobnym rynku i w zakresie podobnych usług, dysponujący wyposażeniem odpowiednim do ich świadczenia.

     

    1. Decyzja Komisji w sprawie pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych

    W decyzji tej wskazano warunki, przy spełnieniu których pomoc w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym będzie zwolniona z obowiązku notyfikacji określonego w art. 108 ust. 3 TFUE. Ma ona zastosowanie do rekompensaty:

    1.    przyznawanej przedsiębiorstwom o średnim rocznym obrocie przed opodatkowaniem, uwzględniającym całą działalność, nieprzekraczającym 100 mln euro w okresie 2 lat obrotowych poprzedzającym rok, w którym powierzono im świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym i które otrzymują rekompensatę roczną z tego tytułu nie przekraczających 30 mln euro (w odniesieniu do instytucji finansowych obrotowi 100 mln euro odpowiada suma bilansowa w wysokości 800 mln euro).

    2.    przyznawanej szpitalom i przedsiębiorstwom zajmującym się mieszkalnictwem socjalnym, które prowadzą działalność uznaną przez dane państwo za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym;

    3.    w zakresie połączeń lotniczych i morskich z wyspami, na których średnie roczne natężenie ruchu w okresie 2 lat obrotowych poprzedzających rok, w którym przedsiębiorstwu powierzono świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym, nie przekroczyło 300 tys. pasażerów;

    4.    dla lotnisk i portów, w których średnie roczne natężenie ruchu w okresie 2 lat poprzedzających rok, w którym powierzono im świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym, nie przekraczało 1 mln pasażerów w przypadku lotnisk i 300 tys. pasażerów w przypadków portów.

    Postanowienia decyzji nie znajdują zastosowania do sektora transportu lądowego, z uwagi na fakt, iż w odniesieniu do art. 106 ust. 2 TFUE, który dotyczy świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym, postanowienia art. 93 TFUE odnoszące się do transportu lądowego stanowią lex specialis.

    Następnym warunkiem umożliwiającym zastosowanie decyzji (poza świadczeniem usług w ww. zakresie) jest ustalenie zobowiązania przedsiębiorstwa będącego beneficjentem rekompensaty do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym poprzez jeden lub kilka aktów, których forma może zostać określona poprzez państwo członkowskie. Przedsiębiorstwo musi być wyraźnie zobowiązane do świadczenia tych usług, np. na podstawie przepisów ustawy (zwłaszcza jeśli dany podmiot został utworzony na mocy ustawy), aktu kreującego dany podmiot lub stosownej umowy między organem publicznym a podmiotem, powierzającej mu świadczenie tych usług.

    Kolejnym warunkiem jest zapewnienie, iż wysokość rekompensaty nie przekracza kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów poniesionych w trakcie wywiązywania się z zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych, przy uwzględnieniu odpowiednich wpływów ze świadczenia tych usług i rozsądnego zysku z kapitału własnego niezbędnego do wywiązywania się z tych zobowiązań. Rekompensata musi być jednocześnie faktycznie wykorzystywana na świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym.

    W przypadku wystąpienia nadwyżki rekompensaty, państwo członkowskie powinno zażądać jej zwrotu i skorygować wskaźniki, na podstawie których obliczano wysokość rekompensaty. Nadwyżka może być przeniesiona na kolejny okres rozliczeniowy, jeśli nie przekraczała 10% kwoty rocznej rekompensaty (w przypadku mieszkalnictwa socjalnego 20%, pod warunkiem, że przedsiębiorstwo prowadzi działalność wyłącznie w zakresie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym).

     

    1. Wspólnotowe ramy dotyczące pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych

    Celem Wspólnotowych ram jest określenie warunków, które są konieczne dla zakwalifikowania pomocy (udzielanych rekompensat) jako zgodnej z art. 106 ust. 2 TFUE, gdy nie spełnia ona warunków określonych w ww. decyzji. Wspólnotowe ramy znajdują zastosowanie do rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych przyznanych przedsiębiorstwom w związku z prowadzeniem działalności, które są regulowane TFUE, za wyjątkiem sektorów transportu oraz nadawców publicznych objętych komunikatem Komisji na temat stosowania zasad pomocy państwa do nadawców publicznych.

    Wspólnotowe ramy określają warunki, na jakich pomoc w formie rekompensaty może być uznana za zgodną ze wewnętrznym rynkiem, jednakże nie zwalniają z obowiązku jej notyfikacji zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE. Tym samym, rekompensata, która stanowi pomoc publiczną i nie wchodzi w zakres postanowień ww. decyzji, podlega obowiązkowi notyfikacji.

    Ramy przewidują w zasadzie analogiczne warunki uznania rekompensaty za dopuszczalną do tych, określonych w decyzji, w szczególności w zakresie wyraźnego powierzania świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym i metodologii obliczania rekompensaty.

  10. Drukuj pytanie
  11. Rozwiń odpowiedź - Badanie sytuacji ekonomicznej w przypadku podmiotów powiązanych

    W związku ze sprzecznymi interpretacjami dotyczącymi badania sytuacji ekonomicznej podmiotów powiązanych, w celu uzyskania pewności prawnej, UOKiK wystąpił do służb Komisji o ostateczne wskazanie właściwej interpretacji i sposobu postępowania w tym zakresie. W związku z powyższym, należy potwierdzić, że w przypadku tego typu podmiotów badanie warunku odnoszącego się do zakazu udzielania pomocy publicznej przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji powinno dotyczyć wnioskodawcy oraz grupy podmiotów z nim powiązanych traktowanych jako całość (a nie każdego podmiotu powiązanego z wnioskodawcą).

    Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 26 października br. (znak: COMP 03/HT.4335*2016/102167) służby Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej wyjaśniły, iż:

    • badając sytuację ekonomiczną, należy wziąć pod uwagę jednostkę gospodarczą[1];
    • gdy wnioskodawca jest w dobrej sytuacji ekonomicznej, musi być to potwierdzone na poziomie jednostki gospodarczej. Jeżeli nie zachodzą żadne szczególne przesłanki do uznania, że trudności występują na poziomie jednostki gospodarczej, pomoc może być udzielona;
    • gdy wnioskodawca jest w trudnej sytuacji ekonomicznej, ocena sytuacji powinna zostać przeprowadzona na poziomie jednostki gospodarczej;
    • gdy wnioskodawca jest w trudnej sytuacji i trudna sytuacja zostanie potwierdzona również na poziomie jednostki gospodarczej, pomoc nie może zostać udzielona;
    • gdy wnioskodawca jest w trudnej sytuacji, ale trudności nie występują na poziomie jednostki gospodarczej, przedsiębiorstwa powiązane w stosunku do wnioskodawcy mogą na przykład dokapitalizować wnioskodawcę celem restrukturyzacji, w wyniku czego jego sytuacja gospodarcza ulegnie poprawie i pomoc będzie mogła być udzielona.

     

    Podsumowując, możliwe jest wskazanie czterech scenariuszy, które mogą wystąpić przy badaniu sytuacji ekonomicznej podmiotów powiązanych.

    Wnioskodawca

    Jednostka gospodarcza

    Dopuszczalność pomocy zgodnej z GBER

    Uwagi

    W trudnościach

    W trudnościach

    NIE

     

    W dobrej sytuacji

    W dobrej sytuacji

    TAK

     

    W dobrej sytuacji

    W trudnościach

    NIE

     

    W trudnościach

    W dobrej sytuacji

    Co do zasady NIE

    Zależy od sytuacji. Po poprawie sytuacji ekonomicznej przez podmioty powiązane, pomoc jest dopuszczalna.

     

    Należy także zauważyć, że zgodnie z  art. 2 pkt 18 lit. a i b GBER przesłanek określonych w lit. a i b nie bada się w przypadku:

    •   MŚP, które istnieje krócej niż trzy lata,

    •   pomocy przeznaczonej na finansowanie ryzyka - MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego.

    Zatem ww. MŚP, o ile nie spełniają co najmniej jednej z przesłanek określonych w art. 2 pkt 18 lit. c-e GBER, uznaje się za podmioty w dobrej sytuacji ekonomicznej bez konieczności sprawdzania stopnia utraty kapitału (liczonego zgodnie z metodologią określoną w art. 2 pkt 18 lit. a i b GBER). Przy czym należy mieć na uwadze, że określenie statusu MŚP należy dokonywać z uwzględnieniem podmiotów powiązanych z wnioskodawcą, tj. na poziomie jednostki gospodarczej (nie jest możliwe zatem zastosowanie tego wyjątku wyłącznie w stosunku do wnioskodawcy).

    W związku z wątpliwościami dotyczącymi tego, jak należy sumować dane dotyczące przedsiębiorstw powiązanych na potrzeby ustalania sytuacji ekonomicznej grupy, należy wyjaśnić, że konsolidowanie danych wszystkich podmiotów powiązanych, zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości[2], nie wydaje się właściwym sposobem. Ocena spełniania przesłanek trudnej sytuacji finansowej na podstawie art. 2 ust. 18 GBER powinna zostać przeprowadzona na podstawie danych finansowych jednostki gospodarczej, tj. skumulowanych danych finansowych beneficjenta oraz wszystkich jednostek powiązanych z beneficjentem. Jednocześnie taka kumulacja powinna być przeprowadzona analogicznie do sposobu stosowanego przy określaniu wielkości przedsiębiorstwa zgodnie z Załącznikiem nr 1 do GBER w odniesieniu do przedsiębiorstw powiązanych, tj. poprzez sumowanie odpowiednich pozycji sprawozdań finansowych w wysokości 100%, niezależnie od rzeczywistych udziałów w danym przedsiębiorstwie. Dane finansowe przedsiębiorstw partnerskich nie podlegają natomiast kumulacji dla celów oceny sytuacji finansowej jednostki gospodarczej.

    Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że zasady konsolidacji sprawozdań finansowych jednostek tworzących grupę kapitałową, określone w ustawie o rachunkowości nie są tożsame z zasadami kumulacji dla celów oceny sytuacji finansowej jednostki gospodarczej. Różnice te dotyczą w szczególności odmiennego zakresu podmiotów, których dane podlegają kumulacji, np.:

    • konsolidacja na podstawie ustawy o rachunkowości dotyczy wyłącznie przedsiębiorstw, które łączy zależność kapitałowa, pomijając wszelkie zależności osobowe uwzględniane w jednostce gospodarczej,
    • konsolidacja na podstawie ustawy o rachunkowości obejmuje dane jednostki dominującej, jednostek od niej zależnych oraz pozostałych jednostek podporządkowanych (tj. współzależnych oraz stowarzyszonych), a zatem poza jednostkami powiązanymi kapitałowo obejmuje również dane jednostek partnerskich oraz, w szczególnych przypadkach, dane przedsiębiorstw niezależnych, które nie powinny być uwzględnianie na potrzeby jednostki gospodarczej.

    Podsumowując, najlepszym sposobem ustalania sytuacji ekonomicznej grupy jest sumowanie danych wszystkich podmiotów powiązanych – o ile jest to w praktyce możliwe - uwzględniając wyłącznie podmioty powiązane zgodnie z Załącznikiem nr 1 do GBER i biorąc pod uwagę dane każdego z podmiotów powiązanych w pełnej wysokości. Jednocześnie wystarczającym wydaje się badanie sytuacji finansowej jedynie beneficjenta, natomiast w zakresie jednostki gospodarczej opieranie się na oświadczeniu o sytuacji ekonomicznej tej grupy jako całości (podobnie jak miało to miejsce dotychczas).

    Należy dodatkowo zauważyć, że obecne brzmienie Formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc publiczną[3] nie uniemożliwia zastosowania powyższej opisanego sposobu postępowania. Należy bowiem zwrócić uwagę, że świetle ww. wyjaśnień:

    • samo oświadczenie przez wnioskodawcę w pkt 7 części B Formularza, że którykolwiek z powiązanych z nim przedsiębiorców spełnia co najmniej jedną z przesłanek określonych w pkt 1-5, nie powoduje konieczności odmowy udzielenia pomocy;
    • zaznaczenie odpowiedzi twierdzącej może stanowić wskazówkę dla podmiotu udzielającego pomocy, że sytuacja jednostki gospodarczej wymaga bliższego zbadania;
    • a contrario, zaznaczenie odpowiedzi negatywnej może stanowić wskazówkę o dobrej sytuacji ekonomicznej na poziomie jednostki gospodarczej.

    Ponadto, zasadne jest uzupełnienie informacji przekazywanych ww. Formularzem o dodatkowe oświadczenie o sytuacji ekonomicznej jednostki gospodarczej, w skład której wchodzi wnioskodawca.

     


    [1] Jednostka gospodarcza (z ang. single economic unit), tj. grupa przedsiębiorstw tworzących jeden podmiot gospodarczy w rozumieniu orzecznictwa europejskiego z zakresu prawa konkurencji.

    [2] Dz. U. z 2016 r. poz. 1047, dalej: ustawa o rachunkowości.

    [3] Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2010 r. Nr 53, poz. 312, ze zm.), dalej: Formularz.

     

  12. Drukuj pytanie
  13. Rozwiń odpowiedź - Kwalifikowalne koszty inwestycyjne w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłaczeń blokowych oraz wytycznych w sprawie krajowej pomocy regionalnej

  14. Drukuj pytanie
  15. Rozwiń odpowiedź - Ulgi podatkowe w Ordynacji podatkowej a pomoc publiczna

    Obowiązujące od dnia 1 września 2005 r. postanowienia rozdziału 7a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dotyczą ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Przepis art. 67a Ordynacji podatkowej określa rodzaje ulg podatkowych (formy wsparcia), natomiast przepis art. 67b wskazuje trzy tryby udzielania ulg podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą. Udzielane ulgi mogą bowiem:

    1) nie stanowić w ogóle pomocy publicznej - będzie to miało miejsce, kiedy udzielane ulgi nie wypełnią przesłanek określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE)[1] definiujących dane wsparcie jako pomoc publiczną. W takim przypadku ulga udzielana jest z pominięciem przepisów o pomocy publicznej, na tzw. „zasadach ogólnych”;

    2) stanowić pomoc de minimis - do której zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006). W przypadku pomocy, której wartość dla jednego przedsiębiorcy nie przekracza 200 tys. euro brutto w okresie 3 kolejnych lat kalendarzowych, a w sektorze transportu drogowego 100 tys. euro brutto, zgodnie z art. 67b ust. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, istnieje możliwość udzielenia podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą ulgi w spłacie zobowiązań stanowiącej pomoc de minimis. W takim przypadku dodatkowym obowiązkiem podmiotu udzielającego pomocy jest wydanie beneficjentowi pomocy zaświadczenia stwierdzającego, iż udzielona pomoc publiczna ma charakter de minimis;

    3) stanowić pomoc publiczną - w odniesieniu do której warunki udzielania pomocy określają przepisy rozporządzeń Rady Ministrów, wydanych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 67b § 5 i § 6 Ordynacji podatkowej. Określone w nich zostały szczegółowe warunki udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, stanowiących pomoc publiczną, w odniesieniu do niektórych przeznaczeń pomocy, wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 lit. b)-l) Ordynacji podatkowej. Obecnie obowiązują następujące programy pomocowe wydane w oparciu o art. 67b § 5 Ordynacji podatkowej:

    a) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2009 r. w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw (Dz. U. Nr 59, poz. 488) /numer programu pomocowego
    X 493/2009/.

    b) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc regionalną (Dz. U. Nr 116, poz. 734 ze zm.) /numer programu pomocowego X 634/2009/.

    c) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 2009 r. w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 183, poz. 1426) /numer programu pomocowego w momencie publikacji wyjaśnień nie był jeszcze nadany/.

    d) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 2009 r. w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na szkolenia (Dz. U. Nr 179, poz. 1388) / numer programu pomocowego w momencie publikacji wyjaśnień nie był jeszcze nadany/.

    Zgodnie z warunkami określonymi w ww. rozporządzeniach, podmiot udzielający pomocy może w drodze decyzji udzielić ulgi podatkowej, stanowiącej pomoc publiczną o określonym przeznaczeniu, bez konieczności występowania z wnioskiem do Prezesa UOKiK o wydanie opinii. Jednocześnie pomoc udzielana na warunkach określonych w przedmiotowych rozporządzeniach nie wymaga również notyfikacji Komisji Europejskiej.

     


     

    [1] Z dniem 1 grudnia 2009 r. wszedł w życie Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE C 306, 17.12.2007 r.). Zgodnie z art. 2 Traktatu z Lizbony, dotychczasowe oznaczenie „Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską” (TWE) zostało zastąpione oznaczeniem „Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej” (TFUE). Zgodnie z art. 5 Traktatu z Lizbony dotychczasowe art. 87 i 88 TWE otrzymały oznaczenie art. 107 i 108 TFUE.

     

     

  16. Drukuj pytanie
  17. Rozwiń odpowiedź - Programy pomocowe a zasada swobodnego przepływu pracowników

    Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej, zamieszczanie w programach pomocowych postanowień ograniczających udzielanie pomocy w związku z zatrudnieniem osób zameldowanych jedynie na danym obszarze, stanowi naruszenie zasady swobodnego przepływu pracowników[1], o której mowa w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE)[2]. Ta jedna z podstawowych zasad Unii Europejskiej, najogólniej ujmując, oznacza nieskrępowane prawo obywateli Unii Europejskiej do swobodnego przemieszczania się w ramach całego terytorium Unii Europejskiej, w celu podjęcia pracy oraz jej poszukiwania[3]. Zgodnie z przepisem art. 45 ust. 2 TFUE (dawny art. 39 ust. 2 TWE), swoboda przepływu pracowników oznacza usunięcie z prawodawstw państw członkowskich wszelkich form dyskryminacji w zakresie zatrudnienia, wynagradzania i innych warunków pracy pracowników pochodzących z innych państw członkowskich, bez względu na obywatelstwo. Konkretne uprawnienia wynikające z zasady swobodnego przepływu osób określają przepisy art. 45 ust. 3 TFUE (dawny art. 39 ust. 3 TWE), gdzie wskazano, iż swoboda ta obejmuje prawo do:

    a)ubiegania się o każde oferowane miejsce pracy (art. 45 ust. 3 lit. a) TFUE),

    b) swobodnego poruszania się w tym celu na terytorium całej Unii (art. 45 ust. 3 lit. b) TFUE),

    c)przebywania na terytorium innego państwa członkowskiego w celu wykonywania pracy (art. 45 ust. 3 lit. c) TFUE),

    d) pozostawania na terytorium danego państwa członkowskiego po ustaniu zatrudnienia (art. 45 ust. 3 lit. d) TFUE).

    Obowiązek respektowania zasady swobodnego przepływu pracowników występuje nie tylko na etapie stosowania prawa, ale również jego tworzenia, a zatem polega przede wszystkim na powstrzymywaniu się od przyjmowania aktów prawnych sprzecznych z jej postanowieniami. W celu uwzględnienia stanowiska Komisji, podmioty opracowujące programy pomocowe powinny unikać wprowadzania ograniczeń udzielania pomocy w związku z zatrudnieniem osób zameldowanych na danym obszarze.

    W przypadku projektów programów pomocowych, które są objęte obowiązkiem notyfikacji Komisji Europejskiej, należy zauważyć, iż Komisja podkreślała wielokrotnie, że nie zatwierdzi takich programów, w przypadku ich sprzeczności z jakąkolwiek zasadą traktatową, w tym m.in. zasadą swobodnego przepływu pracowników. Komisja Europejska oceniając dany program pomocowy bierze bowiem pod uwagę nie tylko jego zgodność z przepisami o pomocy publicznej, ale także z innymi zasadami traktatowymi, czy wręcz całym prawem Unii Europejskiej. W orzecznictwie wskazuje się, iż Komisja, działając w ogólnym interesie Unii Europejskiej, może w szczególności na bieżąco kontrolować zachowania państw członkowskich wyrażające się zarówno w stanowieniu prawa krajowego w zakresie objętym prawem Unii Europejskiej, jak też zachowania faktyczne.[4] Na mocy art. 258 TFUE (dawny art. 226 TWE), jeżeli Komisja uzna, iż dane państwo członkowskie nie wypełniło zobowiązań traktatowych, może skierować sprawę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej[5].

    Należy podkreślić, iż obowiązek respektowania zasady swobodnego przepływu pracowników dotyczy wszystkich programów pomocowych, także tych, które nie wymagają notyfikacji KE, np. programów pomocy de minimis.

    Ponadto, w związku z tym, iż zasada swobodnego przepływu pracowników wywołuje wertykalny (pionowy) skutek bezpośredni[6], na wynikające z niej uprawnienia mogą powoływać się przed organami władzy publicznej obywatele państw Unii Europejskiej. Stąd też należy uznać, iż jednostki, takie jak osoby przebywające na obszarze wskazanym w programie, które nie zostały przyjęte do pracy w przedsiębiorstwie otrzymującym pomoc na podstawie programu, mają możliwość dochodzenia swoich roszczeń w sytuacji, w której uznają, iż ich uprawnienia wynikające z prawa Unii Europejskiej zostały naruszone. Dochodzenie roszczeń odbywa się przed sądami krajowymi, według procedur prawa wewnętrznego. Zasadą generalną jest, że roszczenia oparte na prawie Unii Europejskiej powinny być dochodzone przed tymi samymi organami i na podstawie tych samych przepisów, co analogiczne roszczenia oparte na prawie wewnętrznym. Należy zauważyć, iż w przypadku, gdy sąd krajowy będzie miał wątpliwości, co do interpretacji przepisów TFUE, a ich rozstrzygnięcie będzie konieczne dla wydania wyroku, może zawiesić postępowanie i skierować pytanie wstępne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z art. 267 TFUE (dawny art. 234 TWE).

     


     

    [1] Jednocześnie Komisja wskazuje, iż w świetle Załącznika XII, ustęp 2-14 Traktatu Akcesyjnego, powyższe naruszenie nie dotyczy obywateli wywodzących się z krajów będących członkami Unii Europejskiej przed 1 maja 2004 r., które wprowadziły ograniczenia związane z otwarciem rynku pracy dla obywateli polskich.

    [2] Z dniem 1 grudnia 2009 r. wszedł w życie Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE C 306, 17.12.2007 r.). Zgodnie z art. 2 Traktatu z Lizbony, dotychczasowe oznaczenie „Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską” (TWE) zostało zastąpione oznaczeniem „Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej” (TFUE).

    [3] Zob. M. Duszczyk, Swoboda przepływu pracowników - dylematy związane z integracją Polski z Unią Europejską, Studia Europejskie, 2/1999.

    [4] Wyrok TS w sprawie Komisja v Republika Włoska z 18.6.1998 r., C-35/96, § 26, ECR 1998, I-3851.

    [5] Skierowanie sprawy do TSUE jest poprzedzone wydaniem przez Komisję umotywowanej opinii, co do której państwo członkowskie, w wyznaczonym terminie, może przedstawić swoje uwagi.

    [6] C. Mik, Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki. Tom 1, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2000, s. 563.

     

  18. Drukuj pytanie
  19. Rozwiń odpowiedź POMOC DE MINIMIS:

  20. Drukuj pytanie
  21. Rozwiń odpowiedź - Wyjaśnienia dotyczące programów pomocy de minimis wraz z przykładowym wzorem

  22. Drukuj pytanie
  23. Rozwiń odpowiedź - Kto i kiedy jest zobowiązany do wydawania zaświadczeń o udzielonej pomocy de minimis?

    Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.) do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis jest zobowiązany podmiot udzielający pomocy, przez który należy rozumieć organ administracji publicznej lub inny podmiot, który jest uprawniony do udzielania pomocy publicznej. W zaświadczeniu stwierdza się, że udzielona pomoc publiczna ma charakter de minimis.

    Zaświadczenia o pomocy de minimis wydaje się z urzędu w dniu udzielenia wsparcia.

    W związku z obowiązkiem stosowania przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006rozporządzenia Komisji (WE) nr 875/2007 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2007, podmioty udzielające pomocy pisemnie informują przedsiębiorcę o kwocie pomocy oraz o charakterze wsparcia, jak również wyraźnie powołują się na odpowiednie rozporządzenie (w zależności od sektora, w którym beneficjent prowadzi działalność).

    Wzór stosownych zaświadczeń o pomocy de minimis zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354).

  24. Drukuj pytanie
  25. Rozwiń odpowiedź - W jaki sposób skorygować sprawozdanie oraz zaświadczenie o pomocy de minimis w przypadku gdy nastąpiło zmniejszenie wartości pomocy de minimis otrzymanej przez beneficjenta albo jej całkowite anulowanie?

    W przypadku rozwiązania umowy lub wygaśnięcia decyzji z mocy prawa w całości (np. na podstawie art. 259 Ordynacji podatkowej), wykazana wartość pomocy (zarówno nominalna jak i brutto) powinna zostać skorygowana w systemie SHRIMP na 0 a organ publiczny powinien wydać korektę zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis, wykazując w nim wartość 0 oraz stwierdzając nieważność poprzedniego zaświadczenia.

    W przypadku częściowej realizacji umowy lub wygaśnięcia decyzji z mocy prawa w części, wartości pomocy powinny zostać w systemie SHRIMP odpowiednio skorygowane, tj. pomniejszone do wartości pomocy, z której beneficjent faktycznie skorzystał a organ publiczny powinien wydać korektę zaświadczenia, określając w nim wartość pomocy po zmianie (odpowiednio pomniejszoną).

    Jednocześnie należy pamiętać, że w przypadku gdy rozwiązanie umowy czy wygaśnięcie decyzji wiąże się z koniecznością zwrotu pomocy, z korektą sprawozdania i zaświadczenia należy wstrzymać się do momentu zwrotu pomocy przez beneficjenta.

    Termin na sporządzenie korekty w systemie SHRIMP to 7 dni, a na wydanie skorygowanego zaświadczenia o pomocy de minimis to 14 dni od dnia stwierdzenia ww. okoliczności.

     

  26. Drukuj pytanie
  27. Rozwiń odpowiedź - Czy zaświadczenia o pomocy de minimis podlegają opłacie skarbowej?

    Nie. Zgodnie z ustawą o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, podmioty udzielające pomocy wydają beneficjentowi pomocy zaświadczenie stwierdzające, że udzielona pomoc publiczna jest pomocą de minimis. Na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie zaświadczenie o pomocy de minimis wydaje się w dniu udzielenia pomocy, z wyjątkiem pomocy w formie ulgi podatkowej udzielanej na podstawie aktu normatywnego bez wymogu wydania decyzji. W tym przypadku zaświadczenie wydaje się w terminie 2 miesięcy od dnia udzielenia pomocy, przy czym beneficjent pomocy może wystąpić o wydanie zaświadczenia przed upływem ww. terminu.

     

    Należy stwierdzić, iż przepisy ustawy i rozporządzenia wprowadzają obowiązek wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis przez podmioty udzielające pomocy, nie pozostawiając w tym zakresie elementu uznaniowości. Można więc mówić w tym przypadku o obowiązku wydawania zaświadczeń z urzędu (mimo, iż pomoc może być udzielana na wniosek). Również w sytuacji, gdy w treści decyzji zostaną zawarte wszystkie elementy zaświadczenia należy przyjąć, iż wydawana z urzędu decyzja zastępuje takie zaświadczenie. Co więcej, nawet w przypadku, gdy beneficjent pomocy w formie ulgi podatkowej udzielanej na podstawie aktu normatywnego bez wymogu wydania decyzji wystąpi o wcześniejsze wydanie zaświadczenia należy przyjąć, iż nadal jest ono wydawane z urzędu. Wystąpienie beneficjenta pomocy o wcześniejsze wydanie zaświadczenia może bowiem jedynie skrócić czas oczekiwania na to zaświadczenie, co nie zmienia faktu, iż w przypadku braku takiego wystąpienia podmiot udzielający pomocy jest zobowiązany w terminie ustawowym wydać zaświadczenie z urzędu.

     

    Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia oraz fakt, iż zgodnie z ustawą o opłacie skarbowej podlegają jej tylko te zaświadczenia, które wydawane są na wniosek zainteresowanego, w ocenie UOKiK zaświadczenia o pomocy de minimis nie podlegają opłacie skarbowej.

  28. Drukuj pytanie
  29. Rozwiń odpowiedź - Badanie limitu pomocy de minimis w przypadku franczyzy

    Wątpliwości budzi właściwy sposób stosowania definicji jednego przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis[1] (dalej: rozporządzenie 1407/2013) w sytuacji, gdy związki między przedsiębiorstwami wynikają z umowy franczyzy lub innego rodzaju umowy o współpracy.

    Zgodnie z rozporządzeniem 1407/2013 jedno przedsiębiorstwo obejmuje wszystkie jednostki gospodarcze, które są ze sobą powiązane co najmniej jednym z następujących stosunków:

    1. jedna jednostka gospodarcza posiada w drugiej jednostce gospodarczej większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków;
    2. jedna jednostka gospodarcza ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innej jednostki gospodarczej;
    3. jedna jednostka gospodarcza ma prawo wywierać dominujący wpływ na inną jednostkę gospodarczą zgodnie z umową zawartą z tą jednostką
      lub postanowieniami w jej akcie założycielskim lub umowie spółki;
    4. jedna jednostka gospodarcza, która jest akcjonariuszem lub wspólnikiem
      w innej jednostce gospodarczej lub jej członkiem, samodzielnie kontroluje, zgodnie z porozumieniem z innymi akcjonariuszami, wspólnikami lub członkami tej jednostki, większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków tej jednostki.

    Jednostki gospodarcze pozostające w jakimkolwiek ze stosunków, o których mowa w lit. a–d, za pośrednictwem jednej innej jednostki gospodarczej lub kilku innych jednostek gospodarczych również są uznawane za jedno przedsiębiorstwo.

    W motywie 4 preambuły rozporządzenia 1407/2013 zaznaczono, że spośród utrwalonych kryteriów służących określeniu „powiązanych jednostek gospodarczych” w definicji małych i średnich przedsiębiorstw w Załączniku 1[2], Komisja wybrała te z nich, które są właściwe do celów tego rozporządzenia. Innymi słowami, jeśli między przedsiębiorcami nie zachodzi żaden ze stosunków, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a-d rozporządzenia 1407/2013, nie ma potrzeby badania jakichkolwiek innych okoliczności faktycznych. 

    Z tego względu należy uznać, że poniższe przykłady klauzul, typowych dla umowy franczyzy, nie stanowią przesłanek do uznania przedsiębiorstw za powiązane. 

    1. Obowiązek dostosowania do standardów sieci w zakresie wystroju i wyposażenia sklepu oraz ubioru personelu;
    2. Obowiązek przestrzegania standardów obsługi;
    3. Obowiązek wywiązywania się z kontraktów podpisanych przez franczyzodawcę;
    4. Obowiązek sprzedaży produktów marek własnych franczyzodawcy;
    5. Obowiązek udziału w działaniach marketingowych sieci;
    6. Obowiązek udziału w szkoleniach organizowanych przez franczyzodawcę;
    7. Obowiązek przekazywania franczyzodawcy informacji związanych z prowadzoną przez franczyzobiorcę działalnością;
    8. Zakaz nabywania przez franczyzobiorcę akcji lub udziałów w kapitale konkurentów franczyzodawcy, które dałyby franczyzobiorcy prawo wpływania na decyzje władz tych przedsiębiorstw.

    Umowy franczyzy są to umowy zawierające licencje dotyczące praw własności intelektualnej związanych w szczególności ze znakami towarowymi lub oznaczeniami oraz know-how służące wykorzystaniu i dystrybucji towarów lub świadczeniu usług. Oprócz udzielenia licencji na prawa własności intelektualnej, franczyzodawca zwykle zapewnia franczyzobiorcy w czasie trwania umowy pomoc handlową lub techniczną. Opisane licencja i pomoc są nieodłącznymi składnikami sposobu prowadzenia działalności objętej franczyzą, podobnie jak opłata, którą franczyzobiorca uiszcza na rzecz franczyzodawcy w ramach wynagrodzenia za licencję i pomoc. Franczyza umożliwia franczyzodawcy stworzenie, przy ograniczonych inwestycjach, jednolitej sieci dystrybucji jego produktów czy usług.

    Stosując definicję jednego przedsiębiorstwa w odniesieniu do przedsiębiorstw należących do jednej sieci franczyzowej relacje między nimi należy rozpatrywać w kontekście spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1407/2013. Przepis ten odnosi się do pojęcia dominującego wpływu. W tym kontekście istotne jest, że korzystający z sieci franczyzowej działa zazwyczaj we własnym imieniu i na własny rachunek. Pewien zakres swobody franczyzobiorcy, w szczególności możliwość samodzielnego determinowania własnej strategii gospodarczej, świadczyć będzie o braku dominującego wpływu franczyzodawcy w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1407/2013. Przejawem takiej swobody może być możliwość samodzielnego działania w wybrany przez siebie sposób, w szczególności możliwość samodzielnego determinowania cen, ilości lub rodzaju sprzedawanych produktów czy też możliwość swobodnego wyboru kontrahentów (np. dostawców). Wydaje się, że dla braku występowania dominującego wpływu wystarczające jest posiadanie pewnej swobody w zakresie działalności prowadzonej w ramach systemu franczyzowego.

    Sytuacje, w których franczyzobiorca dysponuje pewnym zakresem swobody obrazują następujące przykłady:

    1. Umowa zawiera narzucone ceny odsprzedaży określone widełkowo;
    2. Franczyzobiorca ma obowiązek zaopatrywać się w część produktów
      u franczyzodawcy (lub wskazanego przez niego dostawcy) w ilości określonej z góry, natomiast pozostałą część może nabywać z innych źródeł;
    3. Franczyzobiorca ma obowiązek zaopatrywać się we wszystkie sprzedawane produkty u franczyzodawcy (lub wskazanego przez niego dostawcy), ale sam decyduje o ilości nabywanych produktów;
    4. Umowa zawiera zastrzeżenie o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej przez franczyzobiorcę, jednak może on prowadzić inną działalność gospodarczą.

    Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia oraz zakładając istnienie opisanej przykładowo powyżej swobody w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej należy uznać, iż organ udzielający pomocy de minimis podmiotowi, który działa na zasadzie franczyzy, nie jest zobowiązany do egzekwowania od wnioskodawcy informacji dotyczącej wartości pomocy de minimis otrzymanej w okresie 3 lat podatkowych przez franczyzodawcę oraz wszystkich franczyzobiorców.


    [1] Dz. Urz. UE L 352, 24.12.2013.

    [2] Załącznik 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 uznającego niektóre kategorie pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, Dz. Urz. UE L 187, 26.06.2014.

  30. Drukuj pytanie
  31. Rozwiń odpowiedź - Pomoc de minimis w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

    Poniższe wyjaśnienia w formie pliku .pdf do pobrania:

    Pomoc de minimis w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

    Procedura związana z udzielaniem pomocy publicznej w związku z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów i dodatkowe wyjaśnienia


    Wstęp

    Art. 14  ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów[1] (dalej: Ustawa) stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się z uwzględnieniem przepisów o pomocy publicznej. W szczególności, w przypadku konieczności zastosowania przepisów o pomocy publicznej wymagane jest spełnienie warunków udzielenia pomocy de minimis, określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis[2] (dalej: rozporządzenie Nr 1407/2013).

    Ponadto Ustawa w art. 7 ust. 6a przewiduje możliwość wyboru przez przedsiębiorcę trybu dokonywania odpłatności za przekształcenie, skutkującego brakiem konieczności stosowania przepisów o pomocy publicznej.

    Poniżej przedstawione są szczegółowe wyjaśnienia, dotyczące zagadnień związanych z pomocą de minimis przy stosowaniu przepisów Ustawy.


    I. W jakich przypadkach należy zastosować przepisy o pomocy publicznej?

    Na wstępie należy wyjaśnić, że Ustawa definiuje grunty zabudowane na cele mieszkaniowe jako nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (art. 1 ust. 2 Ustawy). Do przekształcenia będzie dochodziło zatem również w przypadku, gdy grunt będzie wykorzystywany w części na cele inne niż mieszkalne, tzn. kiedy w budynku posadowionym na tym gruncie większość lokali będzie miała przeznaczenie mieszkaniowe, ale będą znajdowały się w nim również lokale handlowe i usługowe, zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, które zostaną objęte przekształceniem „przy okazji” uwłaszczenia gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe (priorytet Ustawy).
     

    A. Kto będzie beneficjentem pomocy publicznej?

    Przepisy o pomocy publicznej mają zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do przedsiębiorców, przy czym pojęcie przedsiębiorcy powinno być rozumiane bardzo szeroko, obejmuje ono bowiem  wszelkie kategorie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, niezależnie od ich formy prawnej i źródeł finansowania oraz bez względu na to, czy przepisy krajowe przyznają danemu podmiotowi status przedsiębiorcy[3]. Przy tak szeroko zakreślonych ramach definicji pojęcia przedsiębiorcy, podstawowe znaczenie ma rodzaj prowadzonej przez podmiot działalności. Przez działalność gospodarczą należy rozumieć, zgodnie z orzecznictwem TSUE, oferowanie towarów i usług na rynku[4]. Pojęcie to dotyczy zarówno działalności produkcyjnej, jak i dystrybucyjnej i usługowej. Nie jest istotne występowanie zarobkowego charakteru działalności, w związku z czym działalność gospodarczą w rozumieniu unijnego prawa konkurencji prowadzić mogą także różnorodne podmioty typu non-profit[5].  Nie ma również znaczenia, jak dana działalność jest kwalifikowana w prawie krajowym. Istotne jest natomiast  to, czy działalność gospodarcza jest faktycznie przez podmiot prowadzona. Należy bowiem zauważyć, że sam fakt zawarcia w statucie podmiotu, np. stowarzyszenia, zapisu o możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza o zakwalifikowaniu go jako przedsiębiorstwa - istotne jest faktyczne prowadzenie tej działalności, które powoduje, że podmiot powinien być uznany za przedsiębiorstwo.

    Podsumowując, przedsiębiorstwem może być każdy podmiot - zarówno osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą wpisaną do ewidencji/rejestru lub też bez formalnego wpisu do rejestru, jak i spółka prawa handlowego, spółka cywilna, spółdzielnia socjalna, stowarzyszenie, fundacja, instytucja kultury - jeżeli faktycznie prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu prawa unijnego, czyli oferuje produkty lub usługi na rynku. We wszystkich przypadkach, gdy organ udzielający pomocy stwierdzi, że udzielana ulga ze środków publicznych dotyczy działalności gospodarczej (przedsiębiorcy), powinien do planowanego wsparcia zastosować przepisy o pomocy publicznej.

    Zatem, w kontekście powyższych wyjaśnień, należy stwierdzić, że przepisy o pomocy publicznej (pomocy de minimis) należy stosować przy ustalaniu na podstawie Ustawy odpłatności za przekształcenie oraz stosowaniu innych ulg w stosunku do przedsiębiorców, którymi mogą być np.:

    • właściciele lokali użytkowych w budynkach mieszkalnych,
    • deweloperzy (w zakresie mieszkań niesprzedanych),
    • spółdzielnie mieszkaniowe w zakresie wynajmowanych lokali użytkowych,
    • osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w domach mieszkalnych
      i lokalach mieszkalnych, w tym lokalach spółdzielni mieszkaniowej o statusie odrębnej własności.

     

    B. Pomoc de minimis.

    1. Sprzedaż gruntu publicznego – zasady ogólne.

    Przy sprzedaży nieruchomości publicznej nie będą miały zastosowania przepisy o pomocy publicznej, jeżeli nieruchomość ta jest zbywana przez właściciela publicznego po cenie rynkowej. Jeżeli sprzedaż ta nastąpi na rzecz przedsiębiorcy po cenie preferencyjnej, różnica pomiędzy ceną rynkową a preferencyjną ceną sprzedaży, stanowi pomoc publiczną. W szczególności z zapisu w pkt 103 sekcji 4.2.3.2 Zawiadomienia Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu[6] wynika, że w celu wyeliminowania konieczności stosowania przepisów o pomocy publicznej przy sprzedaży nieruchomości publicznych, podmiot zbywający nieruchomość powinien zastosować do transakcji procedurę przetargu bezwarunkowego, gwarantującego uzyskanie przez publicznego właściciela największej korzyści ekonomicznej z transakcji. Natomiast w razie sprzedaży bez przetargu, w celu ustalenia wartości rynkowej nieruchomości należy przeprowadzić jej wycenę przez niezależnego rzeczoznawcę. Generalną zasadą jest więc, że zbycie nieruchomości publicznej (w tym przypadku przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności), wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej, po cenie niższej niż rynkowa, powoduje konieczność zastosowania przepisów o pomocy publicznej.

     

    2. Odpłatność za przekształcenie - określenie wysokości opłat przekształceniowych  (art.  7 ust. 6 Ustawy).

    Pomoc de minimis. Ustalenie odpłatności za przekształcenie (określenie wysokości opłat przekształceniowych), zgodnie z art. 7 ust. 6 Ustawy, stanowi pomoc de minimis, ponieważ użytkownik wieczysty uzyskuje własność gruntu za cenę niższą niż cena rynkowa. Z art. 7 ust. 6 Ustawy wynika bowiem, iż opłata przekształceniowa jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Oznacza to, że nowy właściciel gruntu zapłaci za prawo własności 20 % wartości rynkowej gruntu (przy stawce 1%-owej opłaty rocznej) lub 60 % tej wartości (jeżeli obowiązuje w danym przypadku 3%-owa stawka procentowa opłaty rocznej). Użytkownik wieczysty uzyska więc własność gruntu, ponosząc preferencyjną opłatę. Korzyścią dla nowego właściciela będzie w pierwszym przypadku 80 %, a w drugim 40 % wartości gruntu. W związku z powyższym, do przypadków przekształcenia na podstawie Ustawy, dotyczących nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli beneficjent nie złożył w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 6a, będą miały zastosowanie przepisy o pomocy de minimis. Wartością pomocy, udzielanej na podstawie art. 7 ust. 6 Ustawy, jest różnica pomiędzy wartością rynkową gruntu a sumą opłat przekształceniowych.

    Tryb niepomocowy. Należy podkreślić, że w przypadku złożenia przez przedsiębiorcę oświadczenia o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres 99 lat (lub odpowiednio do wysokości stawki opłaty, 50 lat lub 33 lata - art. 7 ust. 6a Ustawy), przepisy o pomocy  publicznej nie mają zastosowania. Dotyczy to przypadków, kiedy np. dostępny limit pomocy de minimis jest za mały (jej udzielenie doprowadziłoby do przekroczenia limitu pomocy de minimis) z powodu wysokiej wartości gruntu, a przedsiębiorca nie jest skłonny do wniesienia dopłaty do wartości rynkowej gruntu podlegającego przekształceniu. Przedsiębiorca, korzystający z możliwości wnoszenia opłat przez okres 99 lat (lub odpowiednio 50 lub 33 lata) docelowo uiści rynkową wartość gruntu, a zatem nie ma w tym przypadku konieczności stosowania przepisów o pomocy publicznej. Przepisy te należy stosować jedynie wtedy, gdy opłata za własność nieruchomości publicznej ma charakter preferencyjny (jest niższa niż wartość rynkowa gruntu).

     

    3. Bonifikaty (art. 9 Ustawy).

    W Ustawie przewidziano  bonifikaty (o charakterze obligatoryjnym lub fakultatywnym) od opłaty przekształceniowej za dany rok lub w przypadku wniesienia opłaty jednorazowej, udzielanych osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bonifikaty te stanowią pomoc publiczną, odrębną od samego obniżenia opłaty za uzyskanie własności gruntu i należy do nich stosować przepisy o pomocy publicznej (pomocy de minimis).

     


    II. Wyjaśnienia szczegółowe.

    A. Dzień udzielenia pomocy.

    Z uwagi na długi okres pomiędzy dokonaniem się przekształcenia z mocy prawa (1 stycznia 2019 r.), a dniem wystawienia zaświadczenia (do 12 miesięcy od dnia przekształcenia lub 4 miesięcy albo 30 dni od dnia otrzymania wniosku o jego wydanie), a także w celu ułatwienia organom udzielającym pomocy obliczania jej wartości, w Ustawie wprowadzono definicję dnia udzielenia pomocy. W art. 14 ust. 1 Ustawy przyjęto, że dniem udzielenia pomocy jest dzień wystawienia zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie lub dzień wystawienia zaświadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 Ustawy[7]. Na ten dzień należy badać spełnienie przesłanek pomocy de minimis i z tą datą wystawić beneficjentowi zaświadczenie o pomocy de minimis. Jest to rozwiązanie gwarantujące precyzyjne określenie wartości pomocy (warunek jej przejrzystości) oraz zbadanie warunków jej dopuszczalności. Ewentualna zmiana wartości pomocy, wynikająca z wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 7 ust. 8 (ustalenie wysokości opłaty jednorazowej) lub art. 11 ust. 2 (ustalenie wysokości opłaty i okresu jej wnoszenia pozostałego do spłaty), powoduje jedynie konieczność skorygowania wartości pomocy.

     

    B. Dopłaty przy przekroczeniu limitu pomocy de minimis.

    Wartością pomocy de minimis udzielanej na podstawie Ustawy jest różnica pomiędzy wartością rynkową gruntu a sumą opłat przekształceniowych. Może zdarzyć się sytuacja, w której organ udzielający pomocy, ustalając odpłatność za przekształcenie w trybie art. 7 ust. 6 Ustawy (sumę 20 rocznych opłat przekształceniowych), stwierdzi, że udzielenie pomocy de minimis jest niemożliwe z powodu przekroczenia jej limitu. Będą to przypadki, gdy:

    • beneficjent wykorzystał już cały dostępny limit pomocy de minimis albo
    • beneficjent wykorzystał ten limit częściowo lub posiada cały dostępny limit, ale wartość korzyści, wynikającej z ustalenia wysokości opłat przekształceniowych, przewyższa wartość możliwej do udzielenia pomocy
      de minimis.

    Przepis art. 14 ust. 2 Ustawy przewiduje w takich przypadkach zastosowanie dopłaty do wysokości wartości rynkowej gruntu podlegającego przekształceniu. Dopłata ta będzie odpowiadała różnicy pomiędzy wartością rynkową gruntu a sumą wnoszonych opłat oraz dopuszczalnego limitu pomocy de minimis, zgodnie z następującym wzorem:

     

    Wartość dopłaty = wartość rynkowa gruntu – (wartość sumy opłat + wartość dostępnego limitu pomocy de minimis)

    Poniżej przedstawiono 4 przykłady obliczenia wysokości dopłaty. Przyjęto, że obowiązuje 1%-owa stawka opłaty rocznej, a kurs euro to 1 euro = 4 zł.

     

    Przykład 1. Beneficjent posiada do wykorzystania cały limit pomocy de minimis, ale wartość udzielanej pomocy przekracza ten limit. Wartość rynkowa gruntu wynosi
    6 000 000 zł.

    6 000 000 zł - (1 200 000 zł + 800 000 zł) = 6 000 000 zł – 2 000 000 zł = 4 000 000 zł

    Wartość dopłaty wynosi 4 000 000 zł.

     

    Przykład 2. Beneficjent posiada do wykorzystania cały dopuszczalny limit pomocy
    de minimis i wartość udzielanej pomocy nie przekracza tego limitu. Wartość rynkowa gruntu wynosi 1 000 000 zł.

    1 000 000 zł – (200 000 zł + 800 000 zł) = 1 000 000 zł – 1 000 000 zł = 0

    Brak konieczności wniesienia dopłaty.

     

    Przykład 3. Przedsiębiorca wykorzystał częściowo (100 000 euro) limit pomocy
    de minimis.  Wartość rynkowa gruntu wynosi 3 000 000 zł.

    3 000 000 zł – (600 000 zł + 400 000 zł) = 3 000 000 zł – 1 000 000 zł = 2 000 000 zł

    Wartość dopłaty wynosi 2 000 000 zł.

     

    Przykład 4. Przedsiębiorca wykorzystał częściowo (100 000 euro) limit pomocy
    de minimis.  Wartość rynkowa gruntu wynosi 4 000 000 zł, a stawka opłaty rocznej – 3 %.

    4 000 000 zł – (2 400 000 zł + 400 000 zł) = 4 000 000 zł – 2 800 000 zł = 1 200 000 zł

    Wartość dopłaty wynosi 1 200 000 zł.

    Należy zwrócić uwagę, że alternatywą dla dokonania dopłaty jest możliwość złożenia w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia oświadczenia o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres 99 lat (albo 50 lub 33 lat), co powoduje potraktowanie odpłatności jako rynkowej i brak konieczności stosowania przepisów o pomocy de minimis.

     

    C. Pomoc udzielana spółdzielniom mieszkaniowym.

    Spółdzielnię mieszkaniową należy uznać za przedsiębiorcę w rozumieniu unijnych przepisów o pomocy publicznej. Podmiot ten może bowiem konkurować z innymi przedsiębiorcami prowadzącymi działalność na rynku budownictwa mieszkaniowego i zarządzania nieruchomościami. Jest to rynek otwarty, na którym funkcjonuje wielu przedsiębiorców, w tym także z innych państw członkowskich UE.

    W odniesieniu do samego przekształcenia, a także innych ulg (bonifikaty, rozłożenia  na  raty, ustalenia innego terminu wniesienia opłaty) stosowanych na podstawie Ustawy na rzecz spółdzielni mieszkaniowych, należy przytoczyć stanowisko Komisji Europejskiej, wyrażone w piśmie z dnia 7 kwietnia 2011 r. (COMP. F3/AW-MS/jb*2011/035977). Stanowisko to dotyczy bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, udzielanej spółdzielniom mieszkaniowym. W przedmiotowym piśmie Komisja Europejska stwierdziła, że bonifikata dla spółdzielni mieszkaniowej, związana z uzyskaniem własności nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi, nie stanowi pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ nie wpływa na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi. W ocenie Komisji bonifikata przyznawana jest jedynie w związku z istniejącymi lokalami mieszkalnymi, a wynikająca z bonifikaty korzyść musi być przekazana indywidualnym konsumentom - członkom spółdzielni mieszkaniowej. Korzyść ta zostanie na nich „przeniesiona” w przyszłości, ponieważ spółdzielnia, zbywając udziały w nieruchomości wspólnej, zastosuje cenę uwzględniającą bonifikatę. Ostateczni właściciele przekształcanego prawa do gruntu są więc z góry określeni, a rynek takiej transakcji jest ograniczony jedynie do członków spółdzielni, której budynki usytuowane są na gruncie, którego dotyczy przekształcenie. Bonifikata od opłaty za przekształcenie dla wcześniej określonej, ograniczonej grupy, składającej się wyłącznie z obecnych najemców lokali mieszkalnych, nie może mieć wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

    Z przytoczonego pisma Komisji Europejskiej wynika, że przepisy o pomocy publicznej nie mają zastosowania w stosunku do spółdzielni mieszkaniowej, jeżeli bonifikata jest jej udzielona w związku z lokalami wykorzystywanymi na cele mieszkaniowe, a przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości będzie dotyczyło wyłącznie członków spółdzielni/aktualnych najemców lokali mieszkalnych. Powyższą interpretację można również zastosować do ustalania spółdzielniom mieszkaniowym, na podstawie Ustawy, odpłatności za przekształcenie (określenia wysokości opłat przekształceniowych), a także innych form pomocy przewidzianych w Ustawie, tj. rozłożenia na raty opłaty przekształceniowej oraz ustalenia innego terminu do jej wniesienia, jeżeli korzyść z przekształcenia lub ww. innych ulg zostanie docelowo przetransferowana przez spółdzielnię na jej członków, zajmujących lokale na cele mieszkaniowe. Warunek ten zostanie spełniony, jeżeli opłaty ponoszone w przyszłości przez członków spółdzielni przy ustanowieniu odrębnej własności lokalu zostaną pomniejszone o korzyści wynikające z ulg, związanych z uzyskaniem prawa własności gruntu przez spółdzielnię[8]. Należy zwrócić uwagę, że art. 9 ust. 6 Ustawy stanowi, że osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, korzysta z bonifikaty w formie ulgi w opłatach z tytułu udziału w kosztach eksploatacji budynków. Wysokość ulgi odpowiada wysokości bonifikaty od opłaty, udzielonej spółdzielni mieszkaniowej, proporcjonalnie do powierzchni lokali mieszkalnych zajmowanych przez osoby uprawnione do bonifikaty. Z powyższego wynika, że korzyść uzyskana przez spółdzielnię z tytułu bonifikaty zostanie przekazana członkom spółdzielni, zajmującym lokale na cele mieszkaniowe. Pragnę ponadto zauważyć, że poprzez lokale spółdzielni zajęte na cele mieszkaniowe należy rozumieć zarówno lokale mieszkalne zajmowane na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, jak i spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego[9]. Oba te prawa mogą zostać w przyszłości przekształcone, na wniosek członka spółdzielni, w odrębną własność lokalu. Wyodrębnienie lokalu w przyszłości będzie związane z przejęciem poprzez nowego właściciela obowiązku wnoszenia opłat przekształceniowych (art. 11 ust. 1 Ustawy) i możliwością skorzystania z przewidzianych w Ustawie ulg, np. bonifikaty od opłaty rocznej lub z tytułu opłaty jednorazowej, rozłożenia na raty opłaty rocznej lub ustalenia innego terminu do jej wniesienia.

    Podsumowując, pomocą de minimis dla spółdzielni będzie wartość korzyści, uzyskanej w związku z lokalami będącymi jej własnością i przeznaczonymi do działalności gospodarczej (lokale użytkowe).

    W odniesieniu do lokali w spółdzielni mieszkaniowej o statusie odrębnej własności należy podkreślić, że korzyść z Ustawy, wynikającą z przekształcenia czy bonifikaty, odniosą bezpośrednio właściciele tych lokali. W związku z powyższym, jeżeli lokal będący odrębną własnością, którego dotyczy przekształcenie lub bonifikata, jest chociażby w części wykorzystywany na prowadzenie działalności gospodarczej, do ustalenia wysokości opłat przekształceniowych lub udzielanej w stosunku do tego lokalu bonifikaty należy zastosować przepisy o pomocy de minimis. Przykładowo, jeżeli cały lokal jest wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej (np. jest wynajmowany), bonifikata w całości stanowi pomoc de minimis. W przypadku natomiast, gdy właściciel wykorzystuje na działalność gospodarczą część lokalu mieszkalnego, bonifikata będzie stanowiła pomoc w zakresie, w jakim część ta jest faktycznie użytkowana dla celów działalności gospodarczej, w części proporcjonalnej np. do całkowitej powierzchni lokalu. Pomimo faktu, że często charakter prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności (np. taksówkarz, lekarz) wymaga świadczenia usług poza nieruchomością, należy określić, czy podmiot faktycznie wykorzystuje część powierzchni mieszkalnej do prowadzenia np. biura czy gabinetu. Powierzchnia mieszkalna, użytkowana na cele prowadzenia działalności gospodarczej, jest podstawą do zaliczenia przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą wydatków związanych z tą częścią mieszkania do kosztów uzyskania przychodu, a zatem, należy przyjąć, że może ona być również podstawą do obliczenia wielkości otrzymanej pomocy de minimis, przykładowo w formie bonifikaty. Natomiast w przypadku, gdy działalność jest jedynie zarejestrowana pod adresem lokalu mieszkalnego, a przedsiębiorca wykonuje całą działalność poza lokalem, nie ma podstaw do uznania, że bonifikata stanowi pomoc de minimis. W zakresie weryfikacji gospodarczego wykorzystania lokalu mieszkalnego pomocny może być prowadzony przez gminy rejestr Ewidencja gruntów i budynków.

    Garaże. W zasobach spółdzielni znajdują się ponadto nieruchomości garażowe, jako garaże wolnostojące lub powierzchnie garażowe wielostanowiskowe w budynkach mieszkalnych. Garaże, użytkowane przez członków/najemców lokali spółdzielni, związane są z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych mieszkańców i umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. W tym kontekście można uznać, że bonifikata, dotycząca garaży, służących zaspokajaniu potrzeb mieszkańców, nie będzie stanowiła pomocy publicznej, podobnie jak bonifikata dotycząca lokali mieszkalnych. Chodzi tu o sytuacje, w których garaże użytkowane są przez członków spółdzielni, będących osobami fizycznymi, zajmujących lokale na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu znajdującego się w zasobach spółdzielni.

    Nie można jednakże wykluczyć sytuacji, w której garaże wynajmowane są przez spółdzielnię osobom trzecim, niezamieszkującym w zasobach spółdzielni, na warunkach komercyjnych (jest to działalność gospodarcza spółdzielni), np. osobom prawnym lub fizycznym, które nie mają lokalu w spółdzielni i nie są jej członkami. W takim przypadku do bonifikaty w tym zakresie należy zastosować przepisy o pomocy publicznej. 

     

    D. Kwestia nabycia prawa użytkowania wieczystego na rynku wtórnym.

    Prawo użytkowania wieczystego jest przedmiotem obrotu. Może więc zdarzyć się sytuacja, w której prawo użytkowania wieczystego, podlegające przekształceniu w prawo własności na podstawie Ustawy, zostało wcześniej nabyte rynkowo od poprzedniego użytkownika wieczystego. Przy czym właściciel gruntu mógł zapłacić za prawo użytkowania wieczystego opłatę często nieznacznie tylko odbiegającą od jego wartości rynkowej. Należy jednak zwrócić uwagę, że przedmiotowa transakcja nie dokonała się pomiędzy właścicielem gruntu (tj. właścicielem publicznym) a użytkownikiem wieczystym, ale jej stronami byli poprzedni użytkownik wieczysty i nabywca prawa. Nabywca ten świadomie zapłacił zbywcy za prawo użytkowania wieczystego, a nie za własność gruntu, wiedząc, że właścicielem gruntu nadal pozostaje podmiot publiczny. Sprzedaż ta nie przyniosła więc publicznemu właścicielowi gruntu żadnej korzyści. Powyższe stanowisko zostało wyrażone w piśmie Komisji Europejskiej z dnia 28 października 2013 r. (COMP.H.3/UD/hvdsD*2013/106265), w którym Komisja analizowała charakter odpłatności za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

    W związku z powyższym należy stwierdzić, że dokonana w przeszłości zapłata za prawo użytkowania wieczystego, nabyte na rynku wtórnym, nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia ustalania odpłatności za przekształcenie (określenia wysokości opłat przekształceniowych) na podstawie Ustawy i nie może być uwzględniana przy ustalaniu zasad odpłatności lub wysokości ewentualnej pomocy de minimis.

     


    III. Procedura związana ze stosowaniem przepisów o pomocy publicznej.

    A. Wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie z urzędu, bez dopłaty.

    W odniesieniu do sposobu postępowania organu udzielającego pomocy w przypadkach stanowiących pomoc de minimis należy wyjaśnić, że pomimo, iż przekształcenie dokona się z mocy prawa w dniu 1 stycznia 2019 r., dniem udzielenia pomocy w konkretnych przypadkach będzie dzień wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie i z tą datą należy dokonać oceny korzyści powstałej w wyniku ustalenia odpłatności z punktu widzenia przepisów o pomocy publicznej. W przypadkach, gdy przekształcenie będzie dotyczyło podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, jeżeli beneficjent nie złożył oświadczenia potwierdzającego zamiar wnoszenia opłaty przez okres 99 lat (czyli chce skorzystać z pomocy de minimis), organ udzielający pomocy powinien wezwać go do złożenia formularza informacji przedkładanych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz zaświadczeń lub oświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis. Następnie, po stwierdzeniu, że spełnione są warunki z rozporządzenia Nr 1407/2013, określeniu dopuszczalnego limitu pomocy de minimis i obliczeniu wartości pomocy de minimis, wynikającej z ustalenia wysokości opłat przekształceniowych, organ udzielający pomocy wydaje zaświadczenie potwierdzające przekształcenie. Kolejnym krokiem jest wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis oraz w ciągu 7 dni od daty wydania zaświadczenia przekształceniowego sprawozdanie udzielonej pomocy de minimis w aplikacji SHRIMP.

     

    B. Wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie na wniosek, bez dopłaty.

    Po wpłynięciu do organu udzielającego pomocy wniosku właściciela, prowadzącego działalność gospodarczą, o wcześniejsze wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie, jeżeli nie wpłynęło w ciągu 3 miesięcy od przekształcenia oświadczenie o wnoszeniu opłaty przez 99 lat, organ udzielający pomocy wzywa go do złożenia formularza informacji oraz zaświadczeń lub oświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. Następnie, po stwierdzeniu, że spełnione są warunki z rozporządzenia Nr 1407/2013, określeniu dopuszczalnego limitu pomocy de minimis i obliczeniu wartości pomocy de minimis, wynikającej z ustalenia wysokości opłat przekształceniowych, organ udzielający pomocy wydaje zaświadczenie potwierdzające przekształcenie. Następnie należy wydać zaświadczenie o pomocy de minimis oraz w ciągu 7 dni od daty wydania zaświadczenia przekształceniowego należy sprawozdać udzieloną pomoc de minimis w aplikacji SHRIMP.


    C. Zastosowanie dopłaty przy przekroczeniu limitu pomocy de minimis.

    W przypadkach, kiedy udzielenie pomocy de minimis jest niedopuszczalne z powodu przekroczenia limitu pomocy de minimis, a beneficjent nie złożył w terminie 3 miesięcy od przekształcenia oświadczenia o wnoszeniu opłaty przez okres 99 lat (chce uiścić dopłatę), organ udzielający pomocy wszczyna postępowanie, zmierzające do wydania decyzji o wniesieniu dopłaty. W tym przypadku konieczne jest ustalenie wartości rynkowej gruntu poprzez sporządzenie operatu szacunkowego (art. 14 ust. 2 Ustawy), którego koszt ponosi zobowiązany do zapłaty. W decyzji administracyjnej organ udzielający pomocy zobowiązuje właściciela do dokonania dopłaty w określonej wysokości i terminie. Po uiszczeniu dopłaty, jeżeli beneficjent nie złoży odwołania od decyzji, organ udzielający pomocy wydaje zaświadczenie potwierdzające przekształcenie i określające wysokość opłat przekształceniowych.


    D. Identyfikacja działalności gospodarczej w odpowiednich rejestrach.

    Organ udzielający pomocy ustala w których lokalach prowadzona jest działalność gospodarcza, korzystając z dostępnych danych i rejestrów: ksiąg wieczystych, Ewidencji Gruntów i Budynków, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz ewidencji dla celów podatku od nieruchomości.


    E. Postępowanie przy lokalach użytkowych.

    1. Po zidentyfikowaniu przedsiębiorcy organ udzielający pomocy:

    • informuje właściciela, że prowadzi postępowanie wyjaśniające i wzywa przedsiębiorcę do przedstawienia formularza informacji oraz zaświadczeń
      lub oświadczeń o udzielonej pomocy de minimis;
    • po wpłynięciu dokumentów dokonuje oceny spełnienia warunków dopuszczalności z rozporządzenia Nr 1407/2013, w tym określenia dostępnego limitu pomocy de minimis;
    • ustala wysokość pomocy de minimis w oparciu o wartość rynkową nieruchomości oraz wartość sumy opłat przekształceniowych.

    Wartość rynkowa gruntu.

    Przepis art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami[10] stanowi zasadę, zgodnie z którą opłata roczna może być aktualizowana nie częściej niż raz na 3 lata, pod warunkiem, że wartość gruntu uległa zmianie. Powyższe zapewnia aktualną wartość gruntu jako podstawę ustalenia opłaty za użytkowanie wieczyste. Uwzględniając tę zasadę ustawodawca przyjął, że opłata roczna za użytkowanie wieczyste, należna za 2019 r. będzie stanowić podstawę ustalenia opłaty za przekształcenie prawa do gruntu.

    W konsekwencji za wartość rynkową gruntu dla potrzeb wymiaru udzielonej pomocy publicznej i dopłaty, o której mowa w art. 14 ustawy, uznaje się wartość, która stanowiła podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, obowiązującej w dniu przekształcenia i na podstawie której określono opłatę przekształceniową. Jest to zatem stukrotność opłaty przekształceniowej, w przypadku 1 %  stawki opłaty.

    Ponadto opłata przekształceniowa została ustalona w oparciu o wycenę ekspercką gruntu niezabudowanego będącego w użytkowaniu wieczystym, a uwłaszczenie dotyczy gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym lub udziału w gruncie odpowiadającemu lokalowi mieszkalnemu. Brak jest danych dotyczących cen gruntów zabudowanych, będących przedmiotem użytkowania wieczystego (cena gruntu lub udziału w gruncie zawiera się w cenie nieruchomości i dla kupującego rodzaj prawa do gruntu zazwyczaj nie ma znaczenia). Ponadto, z pkt 99 i 103 Zawiadomienia Komisji w sprawie pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE[11] wynika, że przy dokonywaniu analizy porównawczej zgodności transakcji z warunkami rynkowymi (tzw. benchmarking) może zaistnieć potrzeba skorygowania dostępnych rynkowych poziomów odniesienia w celu ich dostosowania do specyfiki transakcji dokonywanej przez państwo, a metoda oceny transakcji może zależeć od m. in. dostępności danych lub rodzaju transakcji. Zatem, w przypadku uwłaszczenia, stanowiącego specyficzną transakcję pomiędzy państwem a użytkownikiem wieczystym, w której przy określaniu wartości rynkowej mamy do czynienia z porównaniem wartości rynkowej gruntu niezabudowanego będącego w użytkowaniu wieczystym z wyceny oraz wartości gruntu zabudowanego, można uznać, że wartością rynkową danej nieruchomości dla potrzeb stosowania Ustawy jest wartość gruntu będąca podstawą obliczenia opłaty przekształceniowej.

    Rynkowość odpłatności wydłużonej (99 lat). Dla potrzeb Ustawy przyjęto, że cena rynkowa uwłaszczonego gruntu to stukrotność opłat przekształceniowych (przy zastosowaniu stawki procentowej 1% ceny nieruchomości przyjmowanej dla celu mieszkaniowego). Co prawda właściciel ponosząc odpłatność wydłużoną zapłaci nie 100, ale 99 opłat, jednakże należy wziąć pod uwagę wniesioną przy ustanowieniu użytkowania wieczystego pierwszą opłatę. W świetle stanowiska Komisji Europejskiej wyrażonego w piśmie z dnia 5 sierpnia 2016 r., można zaliczyć na poczet ceny gruntu część opłaty pierwszej, która odpowiada niewykorzystanemu jeszcze okresowi użytkowania wieczystego: „Kwota ta stanowi płatność zaliczkową za okres, w którym posiadacz prawa użytkowania wieczystego nie będzie korzystał z tego prawa, ponieważ w międzyczasie stał się posiadaczem pełnego prawa własności. Innymi słowy, płatność zaliczkową obejmującą jeszcze niewykorzystany okres użytkowania wieczystego można uznać za częściową płatność już dokonaną  na poczet ceny pełnego prawa własności do przedmiotowej działki”. Z powyższego wynika, że Komisja Europejska zaakceptowałaby rozwiązanie polegające na częściowym zaliczeniu opłaty pierwszej na poczet ceny nabycia własności gruntu. Z uwagi na fakt, że użytkowanie wieczyste było ustanawiane najczęściej na 99 lat i większości użytkowników wieczystych w chwili uwłaszczenia pozostał jeszcze długi okres czasu do jego zakończenia, można uznać, że brakujący 1 % ceny nieruchomości zawiera się
    w przedmiotowej części pierwszej opłaty. Oznacza to, że uiszczając 99 opłat przekształceniowych, wraz z częścią wniesionej przy ustanowieniu użytkowania wieczystego opłaty, właściciel zapłaci całą wartość rynkową uwłaszczonej nieruchomości.

    2. Jeżeli limit pomocy de minimis nie zostanie przekroczony, organ udzielający pomocy wydaje:

    • zaświadczenie potwierdzające przekształcenie oraz
    • zaświadczenie o pomocy de minimis, a także
    • przekazuje sprawozdanie z udzielonej pomocy de minimis w aplikacji SHRIMP.

    3. W przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis organ udzielający pomocy wszczyna postępowanie w sprawie dopłaty do wartości rynkowej, jednocześnie wydając:

    • zaświadczenie potwierdzające przekształcenie,
    • zaświadczenie o pomocy de minimis (do dopuszczalnego limitu).

    Następnie, w ramach postępowania administracyjnego organ udzielający pomocy wydaje decyzję administracyjną o dopłacie. Za rynkową wartość gruntu uznaje się wartość opisaną w pkt B.1. Operat szacunkowy sporządza się w przypadkach, gdy dla danej nieruchomości nie została wcześniej ustalona wartość gruntu (np. w przypadku przekształcenia na rzecz osoby, która nabyła grunt od osoby, która wniosła opłaty jednorazowo).

     

    F. Postępowanie przy lokalach mieszkalnych.

    1. W przypadku, gdy z wiedzy organu wynika, że w lokalu mieszkalnym prowadzona jest działalność gospodarcza organ udzielający pomocy informuje właściciela, że prowadzi postępowanie wyjaśniające i wzywa podmiot do złożenia oświadczenia potwierdzającego, że prowadzi on w lokalu działalność gospodarczą i w jakiej jego części oraz do przedstawienia formularza informacji i zaświadczeń/oświadczeń
      o udzielonej pomocy de minimis.
    2. W przypadku złożenia przez właściciela oświadczenia, że nie prowadzi działalności gospodarczej (np. wyrejestrował ją z ewidencji), nie stosuje się przepisów o pomocy de minimis i organ wydaje jedynie zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, ponieważ na dzień dokonywania oceny podmiot nie jest już przedsiębiorcą.
    3. Jeżeli właściciel potwierdzi fakt prowadzenia działalności gospodarczej, organ udzielający pomocy:
    • analizuje dokumenty dokonując oceny spełnienia warunków z rozporządzenia Nr 1407/2013, w tym określenia dostępnego limitu pomocy de minimis;
    • ustala wysokość pomocy de minimis w oparciu o wartość rynkową nieruchomości oraz wartość sumy opłat przekształceniowych.
    1. Jeżeli limit pomocy de minimis nie zostanie przekroczony, organ udzielający pomocy wydaje:
    • zaświadczenie potwierdzające przekształcenie oraz
    • zaświadczenie o pomocy de minimis, a także
    • przekazuje sprawozdanie z udzielonej pomocy de minimis w aplikacji SHRIMP.
    1. W przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis organ udzielający pomocy wszczyna postępowanie w sprawie dopłaty do wartości rynkowej, jednocześnie wydając:
    • zaświadczenie potwierdzające przekształcenie,
    • zaświadczenie o pomocy de minimis (do dopuszczalnego limitu).

    W ramach postępowania administracyjnego za rynkową wartość gruntu uznaje się wartość popisaną w pkt B.1. Operat szacunkowy należy sporządzić jedynie w przypadkach, gdy nie została wcześniej ustalona wartość gruntu.

     

    G. Działalność gospodarcza niezarejestrowana.

    W przypadku uzasadnionego przekonania, że na nieruchomości faktycznie prowadzona jest działalność gospodarcza, w tym również bez dopełnienia ustawowego obowiązku rejestracji, organ powinien zwrócić się do właściciela o złożenie w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Jeżeli uzyskane od podmiotu informacje lub poczynione z urzędu przez organ ustalenia nie dadzą podstaw do uznania, iż działalność jest faktycznie prowadzona lub też z innych przyczyn weryfikacja nie będzie możliwa, należy uznać, że odstąpienie od dalszego badania kwestii pomocy publicznej będzie uzasadnione, o ile organ dochowa należytej staranności przy badaniu przesłanek jej udzielenia.

     

    H. Sprzedaż nieruchomości przez pierwszego właściciela przed wydaniem zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie.

    Chodzi tu o sytuację, w której przed wydaniem zaświadczenia przekształceniowego właściciel będący przedsiębiorcą sprzeda nieruchomość innemu przedsiębiorcy (jeżeli sprzedaż w ogóle była możliwa bez przedłożenia do aktu notarialnego zaświadczenia przekształceniowego). Dzień udzielenia pomocy (dzień wydania zaświadczenia przekształceniowego) nastąpi zatem po zmianie właściciela nieruchomości. Z uwagi na fakt, że oceny dopuszczalności udzielenia pomocy dokonuje się na dzień udzielenia pomocy, beneficjentem pomocy de minimis będzie nabywca nieruchomości i jemu należy wystawić zaświadczenie o pomocy de minimis.

     

    I. Wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie na wniosek przedsiębiorcy będącego właścicielem gruntu/lokalu.

    W przypadku gdy z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie wystąpi przedsiębiorca będący właścicielem lokalu lub współwłaścicielem budynku, początkiem biegu terminów, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 2 i 3 Ustawy będzie dzień przedstawienia przez ten podmiot wymaganych informacji i dokumentów niezbędnych do udzielenia przez organ pomocy publicznej.

    Należy przy tym podkreślić, że konieczność zbadania przesłanek udzielenia pomocy de minimis nie stanowi przeszkody do wydawania indywidualnych zaświadczeń potwierdzających uwłaszczenie w odniesieniu do pozostałych udziałów związanych z odrębną własnością lokali lub ze współwłasnością budynku.


     


    [1] Dz. U. z 2018 r. poz. 1716.

    [2] Dz. Urz. UE L 352 z 24 grudnia 2013 r.

    [3] Np. pkt 19 sprawy C-475/99, Ambulanz Glöckner, [2001] ECR I-8089 oraz pkt 74 połączonych spraw C-180/98 do C-184/98, Pavlov and Others, [2000] ECR I-6451.

    [4] Np. pkt 19 sprawy C-475/99, Ambulanz Glöckner oraz pkt 75 połączonych spraw C-180/98 do C-184/98, Pavlov and Others.

    [5] Orzeczenie TSUE z dnia 21 września 1999 r. w sprawie Albany, C-67/96.

    [6] Dz. Urz. UE C 262 z 19 lipca 2016 r. Zagadnienie zbywania nieruchomości publicznych zostało omówione
    w treści sekcji 4.2 Zawiadomienia, poświęconej testowi prywatnego inwestora.

    [7] Chodzi tu o zaświadczenie wydawane nabywcy nieruchomości na jego wniosek, potwierdzające wysokość
    i okres pozostały do wnoszenia opłaty.

    [8] Zapewnienie przeniesienia korzyści stanowi art. 1 ust. 1¹ ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845), z którego wynika, że spółdzielnia nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków, w szczególności z tytułu przekształceń praw do lokali. Ponadto, prawo własności gruntu, które nabywa spółdzielnia na podstawie Ustawy, jest nierozerwalnie związane z prawem do lokalu, w którym zamieszkuje członek spółdzielni.

    [9] W tym również lokale spółdzielcze zajęte na podstawie spółdzielczej umowy najmu.

    [10] Dz. U. z 2018 r. poz. 2204.

    [11] Dz. Urz. UE C 262 z 19 lipca 2016 r.

     

  32. Drukuj pytanie
  33. Rozwiń odpowiedź - Bon na zasiedlenie

    Bon na zasiedlenie

    Przepis art. 66n ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy[1] (dalej: ustawa), daje osobom bezrobotnym do 30 roku życia, możliwość ubiegania się o bon na zasiedlenie w przypadku, gdy zamierzają one podjąć zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą (po spełnieniu określonych warunków). Wskazany przepis nie kwalifikuje jednak tego dofinansowania ani jako pomocy publicznej, ani pomocy de minimis.

    Wsparcie skierowane do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podlega przepisom o pomocy publicznej, jeśli spełnia jednocześnie następujące przesłanki:

    • udzielane jest przez Państwo lub pochodzi ze środków państwowych,
    • przedsiębiorstwo uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,
    • ma charakter selektywny,
    • grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

    Obowiązek stosowania przepisów o pomocy publicznej w odniesieniu do wsparcia udzielanego ze środków publicznych na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, wynika wprost z przepisów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[2] (dalej: Traktat). Zatem fakt, iż w przepisach krajowych brak jest jednoznacznego wskazania, iż dane wsparcie stanowi pomoc publiczną, nie oznacza, że wsparcie to, spełniając przesłanki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu, nie podlega przepisom o pomocy publicznej.

    Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, iż środki przekazane osobie bezrobotnej w formie bonu na zasiedlenie stanowią przysporzenie finansowe, którego nie otrzymałaby w normalnych warunkach rynkowych. Bon przyznawany jest na rzecz podmiotów,
    które rozpoczynają działalność na rynkach otwartych na konkurencję, nie można zatem wykluczyć, że przesłanka zakłócenia lub groźby zakłócenia konkurencji oraz wpływu
    na wymianę handlową między państwami członkowskimi będzie spełniona, ponieważ udzielenie selektywnego wsparcia wzmacnia pozycję tych podmiotów na rynku względem
    ich konkurentów, którzy takiego wsparcia nie otrzymali.

    W związku z powyższym, w przypadku, gdy beneficjent bonu podejmie działalność gospodarczą, środki przyznawane w ramach tego bonu będą stanowiły pomoc publiczną.
    Z uwagi na ich niewielką wartość oraz brak bezpośredniej kwalifikacji w przepisach krajowych, można je udzielić przy zastosowaniu warunków dopuszczalności pomocy
    de minimis w rozumieniu następujących aktów prawa unijnego:

    • rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
      de minimis[3] lub
    • rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
      de minimis w sektorze rolnym[4] lub
    • rozporządzenie Komisji (UE) Nr 717/2014 z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
      de minimis w sektorze rybołówstwa i akwakultury[5].

    Przekazanie środków w ramach bonu następuje w dniu zawarcia umowy z osobą bezrobotną. Jednakże w okresie do 30 dni posiadacz bonu na zasiedlenie ma obowiązek dostarczyć do urzędu pracy dokument potwierdzający podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, o czym mowa w przepisie art. 66n ust. 3 pkt 1 ustawy. Niniejsze wyjaśnienia dotyczą sytuacji, w której osoba bezrobotna podejmie działalność gospodarczą. W przypadku, gdy przedstawiony dokument potwierdzi podjęcie działalności gospodarczej, bon na zasiedlenie staje się dla beneficjenta pomocą de minimis. Oznacza to, że wraz z tym dokumentem, prowadzący działalność gospodarczą posiadacz bonu na zasiedlenie, zobowiązany jest przedstawić podmiotowi udzielającemu tej pomocy następujące dokumenty:

    • wypełniony formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc
      de minimis, którego wzór został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia
      24 października 2014 r. w zmieniające rozporządzenie sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis[6],
    • informację o wartości pomocy de minimis, którą ewentualnie otrzymał do czasu złożenia dokumentu potwierdzającego rozpoczęcie działalności.

    Informacje te powinny zostać złożone wraz z dokumentem potwierdzającym podjęcie działalności gospodarczej.

    Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu
    w sprawach dotyczących pomocy publicznej[7], podmiot udzielający pomocy ma obowiązek wystawić posiadaczowi bonu, który podjął działalność gospodarczą zaświadczenie potwierdzające wartość i charakter udzielonej pomocy. Mając na uwadze, że w analizowanej sprawie potwierdzenie tego, iż bon na zasiedlenie stanowi pomoc de minimis urząd pracy otrzymuje dopiero w terminie do 30 dni od podpisania umowy, należy uznać, że dniem udzielenia pomocy jest dzień przedstawienia urzędowi pracy dokumentu świadczącego o podjęciu działalności gospodarczej. Jednocześnie od tego dnia organ udzielający pomocy ma 7 dni na sprawozdanie za pośrednictwem aplikacji SHRIMP wartości pomocy de minimis udzielonej posiadaczowi bonu na zasiedlenie.

     

    Zaniechanie poboru podatku dochodowego – Bon na zasiedlenie

    Pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia
    19 grudnia 2014 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych[8] odnosi się do tych beneficjentów bonu na zasiedlenie, którzy podjęli działalność gospodarczą. Organem udzielającym pomocy w omawianym przypadku jest Urząd Skarbowy. Natomiast za dzień udzielenia pomocy, zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. b) ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej[9], należy uznać dzień, w którym zgodnie z odrębnymi przepisami upływa termin złożenia zeznania rocznego (czyli dzień 30 kwietnia każdego roku). Wobec powyższego informacje przedstawiane przy ubieganiu się o pomoc de minimis powinny zostać złożone w tym terminie.

     


    [1] Dz. U. z 2013 r. poz. 674, ze zm.

    [2] Dz. Urz. UE C 306 z dnia 17 grudnia 2007 r.

    [3] Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013 r.

    [4] Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013 r.

    [5] Dz. Urz. UE L 190 z dnia 28 czerwca 2014 r.

    [6] Dz. U. poz. 1543.

    [7] Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404, ze zm.

    [8] Dz. U z 2014 r. poz. 1931.

    [9] Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404, ze zm.

  34. Drukuj pytanie
  35. Rozwiń odpowiedź - Młodociani I - Pomoc udzielona przed dniem 1 września 2012 r.

    Zgodnie z art. 70b ustawy o systemie oświaty, pracodawca, który zawarł umowę o pracę z osobą młodocianą w celu przygotowania zawodowego, może ubiegać się o środki przeznaczone na częściowe pokrycie kosztów jej kształcenia. Środki przekazywane w formie dotacji pochodzą z Funduszu Pracy i stanowią dla pracodawcy pomoc publiczną. W dotychczasowym brzmieniu ustawy o systemie oświaty, jej przepisy nie dokonywały jednak kwalifikacji tej dotacji w kontekście przepisów o pomocy publicznej. Dopiero w art. 1 pkt 31 lit. c) ustawy zmieniającej[1] jednoznacznie określono, iż dofinansowanie to stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji nr 1998/2006[2].

    Na wstępie należy wyjaśnić, iż obowiązek stosowania przepisów o pomocy publicznej w odniesieniu do wsparcia udzielanego ze środków publicznych na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, wynika wprost z przepisów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[3]. A zatem fakt, iż  w przepisach krajowych (w tym przypadku w ustawie o systemie oświaty) brak było jednoznacznego wskazania, iż przedmiotowa dotacja stanowi pomoc publiczną, nie oznacza to, że dotacja ta, spełniając przesłanki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu, nie podlegała przepisom o pomocy publicznej. Zatem, w okresie przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej, również istniał obowiązek zapewnienia zgodności udzielanej dotacji z przepisami określającymi warunki jej dopuszczalności[4].

    W przypadku udzielenia przez gminy dotacji przed wejściem w życie ww. nowelizacji bez zastosowania przepisów o pomocy publicznej, powinna ona zostać niezwłocznie dostosowane do warunków jej dopuszczalności. Ze względu na dokonywanie dostosowań ex post, możliwe jest jej zakwalifikowanie wyłącznie jako indywidualna pomoc:

    1. de minimis udzielana zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Komisji
      nr 1998/2006 lub
    2. de minimis w rolnictwie udzielana zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Komisji nr 1535/2007[5] lub
    3. de minimis w rybołówstwie udzielana zgodnie z zasadami określonymi
      w rozporządzeniu Komisji nr 875/2007[6].

    W związku z powyższym, organy udzielające takiej pomocy powinny wydać podmiotom, które otrzymały przedmiotową pomoc w latach 2011 i 2010[7], stosowne zaświadczenia, potwierdzające fakt udzielenia pomocy de minimis (jeśli gminy będą prowadzić działania dostosowawcze ex post w 2013 r., wówczas powinny wydać zaświadczenia dotyczące pomocy udzielonej w 2011 i 2012 r.). Udzielenie pomocy de minimis wiąże się
    z obowiązkiem sprawozdawczym, dotyczącym tej pomocy. Obowiązek ten powinien być spełniony niezwłocznie po tym, jak gmina powzięła wiedzę o konieczności przekazania Prezesowi UOKiK informacji o udzielonej pomocy de minimis. Sprawozdania powinny być składane za pośrednictwem aplikacji SHRIMP.

    W tym kontekście należy zauważyć, iż dniem udzielenia pomocy, który należy wskazać w zaświadczeniu, jest dzień wydania decyzji o udzieleniu dotacji. Średni kurs euro z tego dnia powinien być podstawą do ustalenia wartości udzielonej pomocy.


    [1] Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 205, poz. 1206).

    [2] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28 grudnia 2006 r.).

    [3] Dz. Urz. UE C 306 z 17 grudnia 2007 r.

    [4] UOKiK informował o tym m.in. w piśmie z dnia 14 stycznia 2008 r., skierowanym do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej (znak: DDO-520-194(2)/2008/ACiu).

    [5] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu (WE) w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE L 337 z 21 grudnia 2007 r.).

    [6] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 875/2007 z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu (WE) w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis dla sektora rybołówstwa i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1860/2004 (Dz. Urz. UE L 193 z 25 lipca 2007 r.).

    [7] Okres kumulacji pomocy de minimis z inną pomocą de minimis obejmuje bieżący rok i dwa poprzednie lata.

  36. Drukuj pytanie
  37. Rozwiń odpowiedź - Młodociani II - Badanie sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy i dokumenty finansowe przedstawiające sytuację ekonomiczną wnioskodawcy

    Z uwagi na fakt, iż pomoc de minimis nie może zostać udzielona przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej[1], organ udzielający pomocy musi dokonać analizy sytuacji pracodawcy na podstawie przedstawianych przez niego informacji, tj. ustalić, czy nie są spełnione kryteria określone w pkt 9-11 Wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw[2]. W celu umożliwienia organowi dokonania ww. analizy, pracodawca przedstawia informacje dotyczące swojej sytuacji ekonomicznej, załączając do wniosku o udzielenie pomocy wypełniony formularz, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis[3].

    Ustalenie, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, musi jednak być wynikiem nie tylko analizy informacji, przedstawionych przez niego w części B ww. formularza. Konieczne jest także dokonanie analizy jego dokumentów finansowych, w szczególności w przypadku zaistnienia wątpliwości co do wiarygodności informacji przedstawionych w formularzu. Z punktu widzenia przepisów o pomocy publicznej nie ma znaczenia, czy pracodawca przedstawia oryginały dokumentów finansowych, czy ich kopie. W tym kontekście należy pamiętać, że to pracodawca ponosi odpowiedzialność (także karną) za złożenie oświadczeń i dokumentów niezgodnych
    z prawdą.

    Pracodawca powinien załączyć do wniosku sprawozdania finansowe za 3 ostatnie lata obrotowe, sporządzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości[4] (złożenie sprawozdania jedynie za ostatni rok obrotowy jest niewystarczające, nic bowiem nie mówi o dynamice sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy i nie pozwala ustalić, czy przykładowo strata wykazana w tym sprawozdaniu jest zjawiskiem trwałym i pogłębiającym się, co by wskazywało na trudną sytuację, czy ma jedynie charakter incydentalny lub konsekwentnie maleje, co nie świadczy o trudnej sytuacji). Sprawozdania finansowe powinien dołączyć do wniosku o pomoc jedynie podmiot, który je sporządza. Natomiast w przypadku podmiotów nie prowadzących pełnej księgowości, podstawą oceny ich kondycji ekonomicznej powinny być dostępne dokumenty finansowe,, z których mogą wynikać informacje o sytuacji ekonomicznej, np. dokumenty potwierdzające brak zaległości w ZUS i urzędzie skarbowym. Należy podkreślić, iż chodzi tu o dokumenty, które są sporządzane w toku normalnej działalności przedsiębiorcy.

    Jeśli pracodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem wymaganych dokumentów lub dane w nich zawarte nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej oceny jego sytuacji ekonomicznej, organ udzielający pomocy może – na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej[5] - żądać przedstawienia dodatkowych informacji. W przypadku odmowy przez pracodawcę złożenia formularza lub dokumentów dotyczących jego sytuacji ekonomicznej, podmiot udzielający pomocy nie ma możliwości dokonania oceny dopuszczalności tej pomocy. Stanowi to podstawę do odmowy udzielenia pomocy, ze względu na niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

    Jednocześnie, w kontekście oceny sytuacji ekonomicznej, należy zauważyć, iż w początkowym okresie działalności z powodu nakładów inwestycyjnych może nastąpić znaczne zwiększenie wydatków i obciążenie spłatą zobowiązań zaciągniętych w związku z inwestycjami, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji finansowej w postaci wykazania straty. Strata ta jednak nie musi przesądzać o trudnej sytuacji ekonomicznej. Z tego względu zwykle nie stwierdza się trudnej sytuacji w przypadku pomiotów w okresie pierwszych 3 lat ich działalności.

    W odniesieniu do czynników zewnętrznych wpływających na kondycję finansową istotna jest branża, w której przedsiębiorca prowadzi działalność, czy stan konkurencji na rynku lokalnym. Czynnikiem mającym wpływ na płynność finansową przedsiębiorstwa mogą być również opóźnienia przy ściąganiu płatności od kontrahentów. Oceniając jego sytuację ekonomiczną należy więc analizować parametry i kwoty wynikające z jego dokumentów finansowych na tle branży i otoczenia, w których działa. W szczególności przemijające trudności, które w bliskiej przyszłości ustąpią, umożliwiając płynne prowadzenie działalności, nie świadczą o trudnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy.


    [1] Art. 1 ust. 1 lit. h rozporządzenia Komisji nr 1998/2006.

    [2] Dz. Urz. UE L 244 z 1 października 2004 r.

    [3] Dz. U. Nr 53, poz. 311.

    [4] Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.

    [5] Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.

  38. Drukuj pytanie
  39. Rozwiń odpowiedź - Młodociani III - Kumulacja pomocy de minimis i pomocy innej niż de minimis

    Możliwość uzyskania dofinansowania kosztów poniesionych z tytułu zatrudnienia i przygotowania zawodowego młodocianych daje pracodawcy, poza ustawą o systemie oświaty, również art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy[1]. Tryb i zasady jego udzielania określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom[2]. Z przepisu § 6 rozporządzenia o młodocianych wynika, że dofinansowanie to stanowi pomoc przeznaczoną na szkolenie w rozumieniu rozporządzenia Komisji nr 800/2008[3].

    Zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006, pomoc de minimis kumuluje się z pomocą inną niż de minimis (np. na szkolenia) w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych. Oznacza to, że pomocy de minimis nie należy łączyć z inną pomocą (w odniesieniu do tych samych kosztów), jeżeli jej udzielenie doprowadziłoby do przekroczenia intensywności[4] tej pomocy (na szkolenia).

    Jeśli zarówno pomoc de minimis (dotacja z gminy), jak i pomoc na szkolenie (refundacja OHP) odnoszą się do tej samej osoby młodocianej, wówczas podlegają one kumulacji, ponieważ pokrywają te same koszty kwalifikujące się do pomocy (koszty zatrudnienia i przygotowania zawodowego młodocianego, przy czym zatrudnienie jest tu jedynie formalnym elementem kształcenia, podobnie jak w przypadku stażu czy praktyki). W związku z tym, udzielenie przez gminę pomocy de minimis nie może doprowadzić do przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej intensywności pomocy szkoleniowej otrzymanej z OHP.

    Przykładowo, jeśli kwalifikowane koszty wyszkolenia pracownika młodocianego, czyli wynagrodzenie, składki na ZUS, koszty materiałów, wynagrodzenie trenera czy opiekuna, koszty odzieży ochronnej, media - ich katalog został określony w  § 6 ust. 2  rozporządzenia o młodocianych) wyniosły 12.000  zł, a pracodawca otrzymał już z OHP 5.000 zł, to znaczy, że intensywność pomocy na szkolenie z OHP wyniosła 5.000/12.000  x 100 =  41,7%. Maksymalna dopuszczalna intensywność pomocy w analizowanym przykładzie zależy m.in. od wielkości pracodawcy - np. jeżeli pracodawca jest mikro lub małym przedsiębiorcą, to intensywność pomocy wynosi 80%. Jeśli więc pracodawca będący małym przedsiębiorcą, otrzymał z OHP pomoc na szkolenie w wysokości 5.000 zł, co odpowiada 41,7% intensywności, to znaczy, że gmina nie może udzielić mu więcej pomocy de minimis niż równowartość 38,3% kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą (dopełnienie do maksymalnej intensywności 80%), czyli 38,3% x 12.000 = 4.596 zł. Wskazana kwota jest maksymalną kwotą pomocy, którą pracodawca może otrzymać z gminy.

    Informacje dotyczące pomocy otrzymanej przez pracodawcę z OHP w odniesieniu do tego samego młodocianego, w stosunku do którego pracodawca ten ubiega się o pomoc z gminy, powinny znaleźć się w części D formularza przedstawianego przy ubieganiu się o pomoc de minimis. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż pracodawca zatrudniający osoby młodociane otrzymuje zwrot poniesionych kosztów z dwóch źródeł: z OHP i gminy. Pomoc szkoleniowa z OHP będzie więc jedyną, którą należy wykazać w tabeli.
    Pragnę przy tym zauważyć, że pomoc z gminy otrzymana w poprzednich latach będzie dotyczyła innych młodocianych (a więc dotyczy innych kosztów) i stanowi zazwyczaj pomoc de minimis, którą pracodawca wykaże poprzez złożenie odpowiednich zaświadczeń lub oświadczenia o pomocy de minimis (w tabeli wykazuje się pomoc inną niż de minimis).

    Pracodawca ma również obowiązek przedstawić pod tabelą D dodatkowe informacje dotyczące otrzymanej pomocy. W punkcie 2 tych informacji powinna być wskazana suma kosztów poniesionych przez pracodawcę w związku z kształceniem pracownika młodocianego (należy wziąć pod uwagę koszty, o których mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia o młodocianych). W przypadku pomocy na przygotowanie zawodowe młodocianych kwoty tej nie dyskontuje się.

    W punkcie 3 należy wpisać dopuszczalną intensywność pomocy, jaką pracodawca może otrzymać w związku z zatrudnianiem młodocianego z uwzględnieniem przepisów
    § 8 rozporządzenia o młodocianych. W punkcie 4 natomiast, należy określić poziom intensywności pomocy na szkolenie udzielonej pracodawcy przez OHP. W tym celu wartość refundacji dokonanej przez OHP (tabela D), należy podzielić przez koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą poniesione w związku z zatrudnianiem konkretnego młodocianego (punkt 2 dodatkowych informacji). Uzyskany iloraz należy pomnożyć przez 100. Otrzymamy w ten sposób procentowy udział pomocy szkoleniowej w kosztach kwalifikujących się do objęcia pomocą. Gmina udzielając dotacji musi zagwarantować, by kwota udzielonej przez nią pomocy nie spowodowała przekroczenia dopuszczalnej intensywności pomocy.

    Powyższe wyjaśnienia odnoszą się do przypadku, kiedy pracodawca zatrudniający młodocianego, składając wniosek w gminie, otrzymał wcześniej refundację z OHP. Natomiast jeśli pracodawca nie otrzymał pomocy na szkolenie z OHP, powinien zamieścić jasną informację na ten temat pod tabelą D formularza. Informacja ta stanowi dla gminy wskazówkę, że może mu udzielić dofinansowania w maksymalnej ustawowej kwocie
    (8.081 zł przy 36-miesięcznym lub 4.587 zł przy 24-miesięcznym czasie przygotowania zawodowego młodocianego).

    Należy także zwrócić uwagę, iż udzielenie pomocy de minimis każdorazowo powinno być poprzedzone analizą zaświadczeń lub oświadczeń pracodawcy, dotyczących otrzymanej przez niego pomocy de minimis z innych źródeł i innych tytułów. W tym celu należy sprawdzić, czy zadeklarowana kwota pomocy de minimis otrzymana w okresie ostatnich 3 lat wraz pomocą de minimis, jaką planuje udzielić gmina, nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnej kwoty tej pomocy tj. 200 tys. euro (100 tys. euro, gdy pracodawca prowadzi działalność gospodarczą w sektorze transportu drogowego). W przypadku, gdy łączna wartość pomocy de minimis spowoduje przekroczenie ww. kwoty, dopuszczalne jest udzielenie dotacji w wielkości pomniejszonej w taki sposób, by nie została przekroczona maksymalna kwota pomocy de minimis.


    [1] Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.

    [2] Dz. U. Nr 77, poz. 518 z późn. zm. (dalej: rozporządzenie o młodocianych).

    [3] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz. Urz. UE L 214 z 9 sierpnia 2008 r.).

    [4] Intensywność pomocy publicznej to wyrażony w procentach udział środków publicznych w całości kosztów danego przedsięwzięcia  kwalifikujących się do objęcia pomocą (w tym przypadku całkowitych kosztów wykształcenia pracownika młodocianego).

  40. Drukuj pytanie
  41. Rozwiń odpowiedź - Młodociani IV - Zaświadczenie o pomocy de minimis

    Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, udzielenie pomocy de minimis obliguje organ udzielający pomocy do wystawienia zaświadczenia potwierdzającego wartość i charakter udzielonej pomocy. Przepis ten ma zastosowanie do gminy w przypadku udzielenia dofinansowania pracodawcy. Wzór zaświadczenia, określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie[1], nie ma zastosowania, o ile decyzja o udzieleniu dofinansowania zawiera wszystkie elementy wskazane w § 3 tego rozporządzenia.


    [1] Dz. U. Nr 53, poz. 354 z późn. zm.

  42. Drukuj pytanie
  43. Rozwiń odpowiedź - Młodociani V - Udzielenie dofinansowania podmiotowi niepodlegającemu przepisom o pomocy publiczne

    Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Edukacji Narodowej, wyrażonym w piśmie z dnia 17 grudnia 2012 r. (znak: DKZU-JF-5302-29/12), dofinansowanie kosztów kształcenia jest dostępne zarówno dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, jak i innych, czyli zarówno dla przedsiębiorców, jak i podmiotów niebędących przedsiębiorcami. Powyższe oznacza, że podmioty, które w dniu złożenia wniosku o udzielenie dofinansowania nie prowadzą już działalności gospodarczej (zaprzestały jej prowadzenia w czasie szkolenia lub po jego zakończeniu) również mogą otrzymać środki na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty. Należy bowiem zauważyć, że zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest zatrudnieniem celowym – jego zadaniem jest przygotowanie młodocianego w sposób praktyczny do wykonywania konkretnego zawodu. A zatem, jeżeli cel zatrudnienia został osiągnięty i spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, nie ma podstaw do odmowy dofinansowania.

    W związku z powyższym fakt, że wnioskodawca nie podlega przepisom o pomocy publicznej (gdyż nie jest przedsiębiorcą), nie oznacza, że nie może on otrzymać dofinansowania na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty. O ile wnioskodawca spełnił wszystkie warunki określone w ww. ustawie, dofinansowanie to może zostać mu udzielone bez zastosowania ograniczeń wynikających z przepisów o pomocy de minimis.

    Analogicznie należy rozpatrywać przypadki, w których wnioskodawcą jest jednostka samorządu terytorialnego (która, co do zasady, nie prowadzi działalności gospodarczej) lub inny pomiot, który, co do zasady, nie podlega przepisom o pomocy publicznej (np. dom pomocy społecznej, przedszkole, szkoła itp.)

    W odniesieniu do przyznawania dofinansowania przykładowo przedszkolu publicznemu należy zwrócić uwagę, że ewentualne zastosowanie przepisów o pomocy publicznej zależy od faktu, czy przedszkole to prowadzi działalność gospodarczą. Kluczowym zagadnieniem jest, czy prowadzona przez placówkę stołówka obsługuje tylko dzieci i personel przedszkola (realizacja zadań, działalność niegospodarcza) czy też oferuje odpłatnie obiady dla osób z zewnątrz (działalność gospodarcza). W pierwszym przypadku dofinansowanie należy przyznać bez stosowania przepisów o pomocy de minimis, w drugim – udzielając zastosować przedmiotowe przepisy.

  44. Drukuj pytanie
  45. Rozwiń odpowiedź - Młodociani VI - OHP jako beneficjent pomocy publicznej i pomocy de minimis

    Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, przez działalność gospodarczą należy rozumieć oferowanie towarów i usług na rynku, przy czym pojęcie to dotyczy zarówno działalności produkcyjnej, jak i usługowej. Nie jest istotne występowanie zarobkowego charakteru działalności, w związku z czym działalność gospodarczą, w rozumieniu unijnego prawa konkurencji, prowadzić mogą także podmioty typu non-profit (stowarzyszenia, fundacje). Nie ma również znaczenia jak dana działalność jest kwalifikowana w prawie krajowym oraz czy podmiot wpisany jest do krajowego rejestru przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej. Przy ocenie charakteru danej działalności TSUE i Sąd UE kierują się możliwością występowania na określonym rynku rzeczywistej lub potencjalnej konkurencji ze strony innych podmiotów.

    Zasadniczym przedmiotem działalności OHP są zadania w zakresie kształcenia i wychowania młodzieży oraz zatrudnienie i przeciwdziałanie marginalizacji i wykluczeniu społecznemu tej grupy osób. Do zadań OHP należy w szczególności:

    • zapewnienie uczestnikom OHP warunków do kontynuowania kształcenia ogólnego i zawodowego,
    • zapewnienie młodzieży warunków do podwyższania kwalifikacji ogólnych i zawodowych, przekwalifikowania oraz
    • zachęcanie do kształcenia ustawicznego.

    W ramach działań z zakresu kształcenia młodzieży jednostki OHP dokonują refundacji wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom oraz składek na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń na mocy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom[1] oraz pozyskują dofinansowanie do kosztów szkoleń pracowników młodocianych z jednostek samorządu terytorialnego na mocy art. 70b ustawy o systemie oświaty. Działalność w powyższym zakresie, co do zasady, nie ma charakteru gospodarczego.

    Jednocześnie, jak wynika z § 1 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych zadań i organizacji Ochotniczych Hufców Pracy[2], jednym z zadań OHP jest organizowanie i prowadzenie szkoleń w ośrodkach szkolenia zawodowego. W strukturach tej organizacji funkcjonuje pięć Ośrodków Szkolenia Zawodowego, które oferują kursy i szkolenia skierowane do pracowników, pracodawców oraz osób bezrobotnych kierowanych przez Urzędy Pracy. Zgodnie z ofertą zamieszczoną na stronach internetowych tych Ośrodków, część wymienionych form dokształcania jest odpłatna.

    Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż ww. działalność OHP
    dotycząca organizacji kursów i szkoleń ma charakter gospodarczy i jest prowadzona na rynku konkurencyjnym (istnieje wiele podmiotów prowadzących podobną działalność),
    a OHP są w zakresie tej działalności przedsiębiorcami.

    Należy jednak zwrócić uwagę, że każdy z Ośrodków Szkolenia Zawodowego odrębnie prowadzi rachunkowość zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości[3], z uwzględnieniem zasad zawartych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[4]. Ośrodki te są wydzielone organizacyjnie i finansowo oraz jako jedyne nie realizują zadań na rzecz młodocianych pracowników.

    Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, w szczególności fakt, że działalność w zakresie kształcenia pracowników młodocianych oraz działalność szkoleniowa prowadzona komercyjnie są rozdzielone organizacyjnie i rachunkowo, należy stwierdzić, że jednostki OHP w zakresie działalności związanej z kształceniem pracowników młodocianych nie są przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów unijnych. Oznacza to, że do wsparcia udzielanego OHP w związku z ww. działalnością nie mają zastosowania przepisy o pomocy publicznej. Zatem w przypadku ubiegania się przez jednostki OHP o dofinansowanie na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty w związku z ww. działalnością, nie będzie ono stanowiło pomocy de minimis. Tym samym nie ma potrzeby przedstawiania przez OHP informacji i dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o pomoc de minimis (zaświadczenia o pomocy de minimis oraz formularz informacji).

     


    [1] Dz. U. 2014 r., poz. 865.

    [2] Dz. U. Nr 155, poz. 920.

    [3] Dz. U. z 2013 r., poz. 330 z późn. zm.

    [4] Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.

  46. Drukuj pytanie
  47. Rozwiń odpowiedź - Pomoc de minimis udzielana zakładom pracy chronionej

    Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zakłady pracy chronionej są zwolnione z podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego (na zasadach określonych w odpowiednich przepisach podatkowych) oraz od podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli czynności te pozostają w bezpośrednim związku z prowadzeniem tego zakładu. Zwolnieniem objęte są również opłaty, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Ponadto zgodnie z przepisem art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zakłady pracy chronionej są zwolnione z wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych na warunkach określonych w tej ustawie. Środki uzyskane z wymienionych zwolnień w 90% przekazywane są przez zakłady pracy chronionej na odrębne konto - zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron), z czego co najmniej 10%, zgodnie z przepisem art. 33 ust. 3 pkt 5 ustawy o rehabilitacji, pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany do przeznaczania na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepracujących niepełnosprawnych pracowników tego zakładu. Środki te mogą być przeznaczone na sfinansowanie zadań określonych w § 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

    Jednocześnie w przypadku, gdy ze środków zgromadzonych na koncie zfron sfinansowane będą wydatki określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zfron, które nie stanowią pomocy dla osób niepełnosprawnych, to następuje przysporzenie korzyści na rzecz przedsiębiorstwa. Tak więc przedmiotowe zwolnienia (w zakresie w jakim środki z tych zwolnień przeznaczone są na finansowanie ww. wydatków) zostały zakwalifikowane jako pomoc de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1998/2006 w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Zgodnie z § 8 rozporządzenia w sprawie zfron, zwolnienia, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji i art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mogą być przeznaczone na pokrycie tych wydatków w wysokości nieprzekraczającej 81% wartości zwolnień (wartość ta wynika z obowiązku przeznaczenia co najmniej 10% ze zgromadzonych na koncie zfron 90% wartości zwolnień na pomoc indywidualną dla pracowników obecnych i byłych, z czego na ww. wydatki zostaje co najwyżej 81% wartości tych zwolnień). Tym samym, zgromadzone na zfron odsetki od środków pochodzących ze zwolnień z podatków i opłat nie mogą pokrywać wydatków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zfron, które nie stanowią pomocy dla osób niepełnosprawnych (powodowałoby to przekroczenie ww. progu 81%).

    Zgodnie z ustawą o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, organ udzielający pomocy de minimis ma obowiązek wystawienia zaświadczenia potwierdzającego charakter i wartość udzielonego wsparcia. Wzór zaświadczenia określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie. Biorąc pod uwagę mechanizm związany z udzielaniem wsparcia w formie zwolnień z podatków i opłat, o których mowa w art. 31 ustawy o rehabilitacji oraz w formie zwolnienia z wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, o którym mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w szczególności zaś trudności związane z określeniem wartości pomocy na dzień, w którym środki ze zwolnień przekazywane są na zfron), za dzień udzielenia pomocy należy przyjąć dzień wydatkowania przez przedsiębiorcę środków bezpośrednio z zfron. W związku z tym, zaświadczenie o pomocy de minimis powinno być wystawiane, gdy beneficjent udokumentuje poniesione wydatki, których sfinansowanie z zfron jest dopuszczone na podstawie rozporządzenia w sprawie zfron.

    Jeśli beneficjent wsparcia w ciągu trzech kolejnych lat otrzymał pomoc de minimis, której wartość (obliczona na podstawie zaświadczeń lub oświadczeń przedstawionych zgodnie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej) nie przekracza równowartości 200 tys. Euro (jeśli zakład pracy chronionej prowadzi działalność w sektorze transportu drogowego, to dopuszczalna wartość pomocy de minimis otrzymanej w okresie trzech lat wynosi 100 tys. Euro), to kwota pomocy de minimis, jaką może jeszcze otrzymać, stanowi różnicę między kwotą 200 tys. Euro i wartością otrzymanej dotąd pomocy de minimis. Jednocześnie w przypadku zwolnień, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz zwolnienia z wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, o którym mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwota pomocy de minimis nie może przekroczyć 81% wartości zwolnienia. Kwota pomocy de minimis potwierdzona zaświadczeniem powinna być również wykazana w sprawozdaniach o udzielonej pomocy sporządzanych przez podmiot udzielający pomocy, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej, informacji o nieudzieleniu takiej pomocy oraz sprawozdań o zaległościach przedsiębiorców we wpłatach świadczeń należnych na rzecz sektora finansów publicznych (dla Prezesa UOKiK) oraz z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej w rolnictwie lub rybołówstwie oraz informacji o nieudzieleniu pomocy (dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi).

    W przypadku stwierdzenia, że przekroczona jest kwota 200 tys. Euro/100 tys. Euro, podmiot udzielający pomocy powinien odmówić wydania zaświadczenia. Środki przekazane na zfron, zgromadzone w związku z korzystaniem przez zakład z przedmiotowych zwolnień, nie mogą w takiej sytuacji pokrywać wydatków określonych w rozporządzeniu w sprawie zfron. Natomiast kwota wydatkowana ponad dopuszczalny pułap wraz z odsetkami powinna zostać zwrócona na rachunek bankowy zfron.

  48. Drukuj pytanie
  49. Rozwiń odpowiedź - Jak ustalić dzień udzielenia pomocy w przypadku ustawowego zwolnienia z podatku od nieruchomości?

    W odniesieniu do mechanizmu udzielania pomocy publicznej w formie ustawowego zwolnienia z podatku od nieruchomości należy rozróżnić, ze względu na dzień udzielenia pomocy, pomoc udzielaną osobom fizycznym i osobom prawnym.

    W odniesieniu do zwolnienia z podatku od nieruchomości udzielanego osobie prawnej, występuje kilka możliwych sytuacji, w których za dzień udzielenia pomocy należałoby uznać:

    1. w przypadku, w którym obowiązek podatkowy powstał z dniem 1 stycznia roku podatkowego, którego zwolnienie dotyczy - dzień, w którym upływa termin złożenia deklaracji podatkowej, czyli zgodnie z art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, z późn. zm.), dla osoby prawnej dzień 31 stycznia tego roku podatkowego;
    2. w przypadku, w którym obowiązek podatkowy powstał po 31 stycznia roku podatkowego, którego zwolnienie dotyczy - dzień, w którym w takiej sytuacji upływa termin złożenia deklaracji, czyli 14-ego dnia  po dniu zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku (stosownie do art. 6 ust. 9 pkt 1 zdanie końcowe ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych);
    3. w przypadku, w którym zaistniało zdarzenie mające wpływ na wzrost opodatkowania po 31 stycznia roku podatkowego, którego zwolnienie dotyczy - dzień, w którym upływa termin złożenia deklaracji korygującej, czyli 14-ego dnia po dniu zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wzrost opodatkowania (stosownie do art. 6 ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych);
    4. w przypadku, w którym zaistniało zdarzenie mające wpływ na zmniejszenie opodatkowania po 31 stycznia roku podatkowego, którego zwolnienie dotyczy – dzień udzielenia pomocy pozostaje bez zmian, tj. jest to dzień, w którym w zależności od przedmiotu opodatkowania ulegającego zmianie upływa termin złożenia pierwotnej deklaracji (deklaracji korygującej). W tym przypadku, zgodnie z art. 8a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej, informacji o nieudzieleniu takiej pomocy oraz sprawozdań o zaległościach przedsiębiorców we wpłatach świadczeń należnych na rzecz sektora finansów publicznych (Dz. U. Nr 153, poz. 952, z późn. zm.)należy skorygować wartość odpowiedniego przypadku pomocy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji o zmianie, czyli złożenia korekty deklaracji podatkowej.

    W odniesieniu do zwolnienia z podatku od nieruchomości udzielanego osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, w przypadku której, w odróżnieniu od osoby prawnej, nie składa się deklaracji podatkowych, za dzień udzielenia pomocy należałoby uznać:

    1. dzień, w którym upływa termin płatności kolejnej raty podatku, tzn. 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada (stosownie do art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych);
    2. w przypadku, w którym zaistniało zdarzenie mające wpływ na wzrost lub zmniejszenie opodatkowania (w stosunku do tego, co wynikało z pierwotnej informacji podatkowej) za dany rok przed terminem płatności ostatniej raty podatku (tj. 15 listopada) – dzień udzielenia pomocy pozostaje bez zmian, tj. jest to dzień, w którym upływa termin płatności raty podatku;
    3. w przypadku, w którym zaistniało zdarzenie mające wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wzrost opodatkowania (w stosunku do tego, co wynikało z pierwotnej informacji podatkowej) za dany rok, po terminie płatności ostatniej raty podatku (tj. 15 listopada) - dzień, w którym upływa termin złożenia korekty informacji podatkowej, czyli 14-ego dnia po dniu zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku lub zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wzrost opodatkowania (stosownie do art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych);
    4. w przypadku, w którym zaistniało zdarzenie mające wpływ na zmniejszenie opodatkowania (w stosunku do tego, co wynikało z pierwotnej informacji podatkowej) za dany rok, po terminie płatności ostatniej raty podatku (tj. 15 listopada)  – dzień udzielenia pomocy pozostaje bez zmian, tj. jest to dzień, w którym upływa termin płatności raty podatku. W tym przypadku, zgodnie z art. 8a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej, informacji o nieudzieleniu takiej pomocy oraz sprawozdań o zaległościach przedsiębiorców we wpłatach świadczeń należnych na rzecz sektora finansów publicznych, należy skorygować wartość ostatniej raty (pomoc zostaje zwrócona), w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji o zmianie, czyli złożenia korekty informacji podatkowej.

  50. Drukuj pytanie
  51. Rozwiń odpowiedź - Różnicowanie stawek podatku od nieruchomości i od środków transportowych a pomoc de minimis

    Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) przyznaje radzie gminy uprawnienie do różnicowania stawek podatku od nieruchomości (art. 5 ust. 2-4), podatku od środków transportowych (art. 10 ust. 2) oraz ustalania wysokości opłat lokalnych (art. 19 pkt 1). W przypadku podatku od nieruchomości różnicowanie stawek może następować w oparciu o różne kryteria, w szczególności rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, lokalizację, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania nieruchomości, stan techniczny oraz wiek budynków. Z kolei kryteriami stosowanymi przy różnicowaniu stawek podatkowych od środków transportowych mogą być w szczególności wpływ środka transportowego na środowisko naturalne, rok produkcji czy też liczba miejsc do siedzenia.

    Zgodnie z art. 20c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w sytuacji, gdy akt prawa miejscowego przewiduje udzielanie pomocy publicznej w przypadkach, o których mowa w art. 5ust. 2-4, art. 10 ust. 2 oraz art. 19 pkt 1ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pomoc ta może być udzielana wyłącznie jako pomoc de minimis.

    W przypadku zatem podejmowania przez radę gminy uchwał zgodnie z art. 5 ust. 2-4, art. 10 ust. 2 oraz art. 19 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w pierwszej kolejności niezbędne jest ustalenie, czy mamy do czynienia z pomocą publiczną, która w tym przypadku może być udzielana wyłącznie jako pomoc de minimis. Różnicowanie stawek podatkowych nie stanowi pomocy de minimis o ile ma charakter systemowy, tj. stanowi integralny element lokalnego systemu opodatkowania, którego celem nie jest udzielanie pomocy konkretnym przedsiębiorcom, czy też wspieranie konkretnych rodzajów działalności gospodarczej. Przykładowo, celem obniżenia stawek podatku od środków transportowych w stosunku do podmiotów posiadających katalizator spalin, instalację gazową czy stosowny certyfikat euro jest dbanie o środowisko naturalne, a nie wspieranie konkretnych przedsiębiorców. Zastosowanie przepisów o pomocy publicznej należałoby jednak rozważyć w przypadku różnicowania stawek podatku od środków transportowych ze względu na rok produkcji pojazdu, czy liczbę miejsc do siedzenia. Takie działania mogą być bowiem ukierunkowane na wspieranie określonych przedsiębiorców (w szczególności w mniejszych gminach, gdy liczba podatników i zakres ich działalności są dokładnie znane organom podatkowym).

    W praktyce oznacza to, że nie każde różnicowanie stawek podatkowych będzie stanowiło pomoc. Przede wszystkim z pomocą de minimisbędziemy mieli do czynienia tylko w odniesieniu do stawek podatkowych dotyczących przedmiotów opodatkowania zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (w przypadku podatku od środków transportowych co do zasady niemal wszyscy podatnicy są przedsiębiorcami). W szczególności chodzi jednak o przypadki obniżenia stawek w stosunku do konkretnych sektorów działalności gospodarczej (np. wynajmu pokoi gościnnych, hotelarstwa, gastronomii, usług turystycznych, prowadzenia ośrodków wczasowych, budownictwa, prowadzenia stacji paliw), konkretnych form opodatkowania działalności gospodarczej(np. karty podatkowej), wyznaczonego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej(np. w gminnej strefie aktywności gospodarczej), czy rodzaju działalności gospodarczej (np. działalności usługowej, handlowej lub produkcyjnej).

    Należy zauważyć, iż z utrwalonego orzecznictwa sądów Unii Europejskiej wynika, że w zakresie kwalifikacji danego działania jako pomocy publicznej istotne są nie przyczyny lub cele jego wprowadzenia, ale skutki, jakie dany środek wywołuje[1]. Nie ulega wątpliwości, iż skutkiem ustalenia różnych stawek podatku może być zróżnicowanie sytuacji podatników prowadzących działalność gospodarczą.

    Rozpatrując przypadek różnicowania stawek podatkowych należy brać pod uwagę selektywny charakter wsparcia, tzn. uprzywilejowanie określonego lub określonych przedsiębiorców albo produkcji określonych towarów[2]. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, odnoszącego się do tej przesłanki, wynika m.in., że:

    „(…) dla celów dokonania oceny selektywności określonego środka, należy zbadać, czy w ramach danego systemu prawnego środek ten stanowi korzyść dla niektórych przedsiębiorstw, w porównaniu z innymi, znajdującymi się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej. Określenie ram nabiera większej wagi w przypadku środków o charakterze podatkowym, ponieważ samo istnienie korzyści może być stwierdzone tylko w porównaniu z tak zwanym opodatkowaniem „normalnym”. Stawka normalnego opodatkowania to stawka obowiązująca na obszarze geograficznym stanowiącym tło odniesienia”;[3]

    „(…) to właśnie terytorium, na którym sprawuje swoje kompetencje organ regionalny lub lokalny wprowadzający dany środek, a nie całość terytorium krajowego, stanowi właściwe tło dla badania, czy przyjęty przez ten podmiot środek sprzyja niektórym przedsiębiorstwom, w porównaniu do innych przedsiębiorstw, znajdujących się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej, ze względu na cel tego środka lub danego systemu prawnego”.[4]

    Jeżeli zatem określone różnicowanie stawek podatkowych zostanie uznane przez organ stanowiący gminy za pomoc de minimis, uchwała w tej części powinna zostać opracowana jako program pomocy de minimis zgodny z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006). W takiej sytuacji podmiot udzielający pomocy jest zobowiązany do przestrzegania wszystkich zasad wynikających z ww. rozporządzenia, w szczególności do wydania przedsiębiorcy zaświadczenia o pomocy de minimis, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2007 r. Nr 53, poz. 354). Jako wartość pomocy należy wykazać różnicę pomiędzy stawką podstawową dla działalności gospodarczej, a stawką preferencyjną. Czynność ta powinna być każdorazowo poprzedzona badaniem wielkości otrzymanej przez przedsiębiorcę pomocy de minimisw okresie kolejnych trzech lat kalendarzowych oraz każdej innej, niż de minimis,pomocy otrzymanej na te same koszty kwalifikowane, z którymi związana jest pomoc de minimisudzielana na podstawie uchwały. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006, podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie może uzyskać pomocy de minimis, jeżeli otrzymał pomoc inną niż de minimisw odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych, a łączna kwota pomocy spowodowałaby przekroczenie dopuszczalnej intensywności pomocy. Wydaje się, iż przepis ten de facto znajdzie zastosowanie tylko wówczas, gdy różnicowanie stawek podatkowych będzie związane z realizacją konkretnego przedsięwzięcia (powstania nowej inwestycji czy też utworzenia nowych miejsc pracy), na które przedsiębiorca np. wcześniej otrzymał pomoc inną niż de minimis.

    Ponadto podmiot udzielający pomocy jest zobowiązany do sprawdzenia, czy podmiot ubiegający się o wsparcienie znajduje się trudnej sytuacji ekonomicznej tj. nie spełnia kryteriów określonych w pkt 9-11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z 1.10.2004)[5].

    Pomoc w formie różnicowania stawek podatkowych może być, zgodnie z art. 20c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, udzielana wyłącznie jako pomoc de minimis, w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie spełnia warunków rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006. Dlatego też zastosowanie w stosunku do niego preferencyjnej stawki podatkowej uznanej za pomoc de minimisstanowi naruszenie przepisów ww. rozporządzenia.


     [1] Zob. np. wyrok z dnia 29 lutego 1996 r. w sprawie C-56/93 Belgia przeciwko Komisji; wyrok z dnia 26 września 1996 r. w sprawie C-241/94 Francja przeciwko Komisji, czy wyrok z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie C-409/00 Hiszpania przeciwko Komisji.  

    [2] Obok przesłanek: przysporzenia ze środków publicznych na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, zakłócenia konkurencji oraz wpływu na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi UE.

    [3] Pkt 56 wyroku z dnia 6 września 2006 r. w sprawie C-88/03.

    [4] Pkt 58 wyroku z dnia 6 września 2006 r. w sprawie C-88/03.

    [5] Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006, pomocy de minimisnie mogą uzyskać podmioty znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

  52. Drukuj pytanie
  53. Rozwiń odpowiedź WYŁĄCZENIA GRUPOWE:

  54. Drukuj pytanie
  55. Rozwiń odpowiedź - Pomoc udzielana w ramach wyłączeń grupowych

    Zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[1] (TFUE), państwo członkowskie jest zobowiązane do informowania Komisji Europejskiej o wszystkich planach przyznania pomocy publicznej i nie może wprowadzać w życie projektowanych środków do momentu wydania przez Komisję decyzji końcowej o ich zgodności z rynkiem wewnętrznym. Z obowiązku notyfikacji zwolnione są jednakże, na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. UE L 214/3 z 9.8.2008), projekty pomocy publicznej objęte tzw. wyłączeniami grupowymi. Przedmiotowe wyłączenia mogą dotyczyć, w zależności od przeznaczenia pomocy, wyłącznie pomocy udzielanej w ramach programów pomocowych (pomoc na zatrudnienie) lub zarówno pomocy udzielanej w ramach programów pomocowych, jak i pomocy indywidualnej (np. pomoc na szkolenia).


    Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404, z późn. zm.), projekt pomocy udzielanej w ramach wyłączeń grupowych, co do zasady, nie podlega notyfikacji do Komisji Europejskiej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy o dokonanie takiej notyfikacji wystąpi podmiot opracowujący program pomocowy lub podmiot udzielający pomocy.

     

    Artykuł 12 ww. ustawy stanowi, iż projekty programów pomocowych oraz pomocy indywidualnej, w tym przewidujących udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych, a także pomocy indywidualnej na restrukturyzację, wymagają opinii Prezesa UOKiK. Opinia ta zawiera w szczególności:

    • stanowisko, czy projekt przewiduje udzielanie pomocy publicznej;
    • stanowisko w sprawie zgodności pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym;
    • propozycje zmian przedstawione w celu zapewnienia zgodności postanowień projektu z rynkiem wewnętrznym;
    • stanowisko w sprawie obowiązku notyfikacji projektu.


    Jeżeli chodzi o pomoc udzielaną w ramach wyłączeń grupowych, obowiązek uzyskania opinii Prezesa UOKiK dotyczy jedynie programów pomocowych (pomimo faktu, iż programy takie, co do zasady nie podlegają notyfikacji Komisji Europejskiej), nie obejmuje natomiast pomocy indywidualnej. Przyczyną przyjęcia takiej konstrukcji w ustawie była konieczność podjęcia wszelkich starań w celu zapewnienia zgodności z rynkiem wewnętrznym programów pomocowych przewidujących udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych - państwo członkowskie rezygnując z notyfikacji projektu pomocy bierze na siebie obowiązek zapewnienia takiej zgodności. Program pomocowy będąc aktem normatywnym skierowany jest do nieoznaczonego indywidualnie adresata oraz dotyczy nieokreślonej z góry liczby przypadków. Stąd też potencjalny wpływ pomocy udzielanej w ramach programu pomocowego na konkurencję jest z reguły znacznie większy niż pomocy indywidualnej.

    Ponadto należy zauważyć, że z zastosowania wykładni logiczno-językowej art. 12 ustawy wynika, że słowa: „w tym przewidujących udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych”, ze względu na użycie końcówki fleksyjnej właściwej dla liczby mnogiej rodzaju męskiego imiesłowu „przewidujący”, mają zastosowanie jedynie do pojęcia „projekty programów pomocowych”. Należy również zauważyć, iż jedynie program pomocowy może przewidywać udzielanie pomocy, natomiast nie można użyć takiego sformułowania w odniesieniu do pomocy indywidualnej.

    Wydanie przez Prezesa UOKiK opinii jest elementem poprzedzającym notyfikację projektu pomocy indywidualnej lub projektu programu pomocowego Komisji Europejskiej. Jak to zostało wskazane powyżej, wyjątek dotyczy projektu programu pomocowego przewidującego udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych, co do którego podmiot go opracowujący nie wystąpi o dokonanie notyfikacji. Z tego względu, ustawodawca przewidział w art. 17 ustawy odrębną procedurę w przypadku wydania przez Prezesa UOKiK opinii o niezgodności z rynkiem wewnętrznym ww. projektu programu - opinia ta przekazywana jest do wiadomości Rady Ministrów. Natomiast analogiczna procedura nie została przewidziana w odniesieniu do pomocy indywidualnej udzielanej w ramach wyłączeń grupowych.


    Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż opiniowaniu przez Prezesa UOKiK podlega:

    a)      projekt pomocy indywidualnej udzielanej w ramach wyłączeń grupowych - jeżeli o dokonanie notyfikacji wystąpi podmiot udzielający pomocy;

    b)      projekt programu pomocowego przewidującego udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych - w każdym przypadku.

     


     

    [1] Z dniem 1 grudnia 2009 r. wszedł w życie Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, podpisany w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE C 306, 17.12.2007 r.). Zgodnie z art. 2 Traktatu z Lizbony, dotychczasowe oznaczenie „Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską” (TWE) zostało zastąpione oznaczeniem „Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej” (TFUE). Zgodnie z art. 5 Traktatu z Lizbony dotychczasowe art. 87 i 88 TWE otrzymały oznaczenie art. 107 i 108 TFUE.

     

     

     

  56. Drukuj pytanie
  57. Rozwiń odpowiedź SPORT, KULTURA I PODMIOTY LECZNICZE:

  58. Drukuj pytanie
  59. Rozwiń odpowiedź - Finansowanie infrastruktury sportowej a pomoc publiczna

    W odniesieniu do wsparcia udzielanego na finansowanie infrastruktury sportowej należy zauważyć, iż zgodnie z przepisem art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), wsparcie finansowe dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej, jeżeli jednocześnie spełnione są następujące warunki:

    1. udzielane jest ono przez państwo lub ze środków państwowych,
    2. przedsiębiorstwo uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,
    3. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa albo produkcję określonych towarów),
    4. grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE.

    W ramach definicji przedsiębiorcy podstawowe znaczenie ma rodzaj prowadzonej przez podmiot działalności. Przez działalność gospodarczą należy rozumieć, zgodnie z orzecznictwem sądów Unii Europejskiej, oferowanie towarów i usług na rynku[1]. Pojęcie to dotyczy zarówno działalności produkcyjnej, jak i dystrybucyjnej oraz usługowej. Nie jest istotne występowanie zarobkowego charakteru działalności. W związku z tym, działalność gospodarczą, w rozumieniu prawa konkurencji Unii Europejskiej, prowadzić mogą także różnorodne podmioty typu non-profit (np. orzeczenie z dnia 21 września 1999 r. w sprawie Albany, C-67/96). Przy ocenie charakteru danej działalności sądy Unii Europejskiej kierują się możliwością występowania na określonym rynku rzeczywistej lub potencjalnej konkurencji ze strony innych podmiotów.

    Zgodnie z wyjaśnieniami Komisji Europejskiej zawartymi w dokumencie z dnia 11 lipca 2007 r. pn. Unia Europejska i Sport: Tło i Kontekst. Biała księga na temat sportu[2] pomoc publiczna nie wystąpi w przypadku finansowania przez państwo dużej infrastruktury sportowej (m. in. budowy stadionów), jeżeli:

    1. dotyczy to dużych i ryzykownych inwestycji, które w warunkach rynkowych nie są przeprowadzane ze środków własnych inwestorów (charakter infrastruktury wskazuje, iż jest mało prawdopodobne, aby było to opłacalne dla inwestorów z ekonomicznego punktu widzenia),
    2. infrastruktura nie będzie zapewniała korzyści dla selektywnie wybranych przedsiębiorców (będzie udostępniana wszystkim podmiotom za odpowiednią rynkową opłatą),
    3. infrastruktura tworzona jest w związku z realizacją przez władze publiczne usług o charakterze powszechnym[3], czyli infrastruktura konieczna jest do świadczenia usług, za które odpowiada państwo i które świadczy na rzecz dużej grupy społecznej.

    Podobne stanowisko Komisja zajęła w piśmie skierowanym do władz holenderskich[4], dotyczącym analizy możliwości wystąpienia pomocy publicznej w kontekście budowy przez władze holenderskie stadionu piłkarskiego. Komisja uznała w nim, że „budowa miejsc z przeznaczeniem na publiczne imprezy/wydarzenia, gdzie organizowane są różnego rodzaju przedsięwzięcia, których odbiorcami jest całe społeczeństwo, może być potraktowana jako realizacja typowych zadań publicznych skierowanych dla społeczeństwa”. Komisja zajęła stanowisko, zgodnie z którym finansowanie budowy stadionu, gdzie prowadzona jest różnego rodzaju działalność, może być potraktowane jako tzw. inwestycja w infrastrukturę. Takie finansowanie nie będzie stanowić pomocy publicznej, o ile zostaną spełnione następujące przesłanki:

    1. brak selektywnej korzyści dla jednego lub większej liczby przedsiębiorców lub produktów;
    2. w przypadku powierzenia zarządzania infrastrukturą podmiotowi prywatnemu, inwestycja musi być przedmiotem umowy o prowadzenie/zarządzanie, która gwarantuje, że infrastruktura będzie dostępna dla różnych użytkowników i różnych rodzajów działalności;
    3. finansowanie publiczne infrastruktury sportowej musi następować po przeprowadzeniu otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej procedury, najlepiej w formie otwartego przetargu.

    W odniesieniu do finansowania przez gminy infrastruktury sportowej, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591), do zadań własnych gminy należy m. in. zaspokajanie potrzeb mieszkańców gminy w zakresie kultury fizycznej, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych. Finansowanie tych zadań odbywa się w oparciu o środki publiczne, które przekazywane są przede wszystkim na cele wychowawcze, oświatowe, jak również na budowę i modernizację obiektów sportowych udostępnianych w sposób powszechny. Dzięki takiemu zaangażowaniu władz lokalnych możliwe jest stworzenie równych szans i otwartego dostępu do sportu.

    W związku z powyższym w przypadku, gdy jednostka samorządu terytorialnego będzie zarówno właścicielem jak i operatorem wybudowanej infrastruktury, która nie będzie wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, czy też w sytuacji, gdy infrastruktura ta zostanie wprawdzie przekazana operatorowi, jednakże na warunkach określonych w ww. wyjaśnieniach Komisji Europejskiej, do wsparcia udzielonego na jej budowę nie będą miały zastosowania przepisy o pomocy publicznej.

    Należy przy tym zauważyć, że przekazanie obiektu w zarząd innemu niż jednostka samorządu terytorialnego podmiotowi w oparciu o otwartą procedurę przetargową (zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych[5]), co do zasady wyklucza wystąpienie pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Należy mieć jednak na uwadze kryteria wyboru takiego podmiotu oraz przejrzystość stosowanych procedur. Pewnych wskazówek w tym zakresie dostarcza stanowisko Komisji wyrażone w XXIII Raporcie o Polityce Konkurencji oraz Komunikat Komisji w sprawie elementów pomocy państwa w sprzedaży gruntów i budynków przez władze publiczne (Dz. Urz. WE C 209, 10.07.1997). Zgodnie z ww. dokumentami, wyłonienie zarządcy obiektu powinno odbywać się na zasadzie otwartości, przejrzystości, bezwarunkowości[6] (niedyskryminacyjności) oraz odpowiedniego upublicznienia procedur przetargowych. W szczególności kryteria wyboru powinny być jasne, obiektywne i z góry określone. Wyłoniona w ten sposób najkorzystniejsza oferta, automatycznie wyklucza występowanie elementów pomocy publicznej. Mamy wówczas do czynienia z gwarancją wyboru zarządzającego infrastrukturą bez elementu uznaniowości ze strony władz publicznych oraz tego, iż wybrana oferta nie będzie odbiegała od rynkowej wartości „zarządzania” taką infrastrukturą.

    Z kolei wybór operatora w drodze procedury przetargowej ograniczonej, czy też procedury negocjacyjnej powoduje, iż prawdopodobieństwo wystąpienia pomocy publicznej jest większe. Nie znaczy to jednak, że pomoc musi w takim przypadku zawsze wystąpić, bowiem w ramach procedur ograniczonych występuje również dostatecznie wiele gwarancji zaistnienia pomiędzy oferentami efektywnej konkurencji i otrzymania przez instytucję zamawiającą takiej oferty, w której zawarta będzie cena rynkowa, a nie wyższa.

    Wydaje się, iż w przypadku powierzenia zarządzania wytworzoną infrastrukturą, należałoby dokładnie przeanalizować warunki umowy zawieranej pomiędzy beneficjentem infrastruktury (jednostką samorządu terytorialnego), a jej operatorem. Należałoby w szczególności zwrócić uwagę na takie elementy jak:

    • przejrzysty mechanizm wynagrodzenia (zapewnienie równowagi świadczeń),
    • precyzyjne ustalenie wzajemnych zobowiązań stron,
    • ustalenie poziomu zysku,
    • podział (ewentualnie zwrot) dodatkowych („nadmiernych”) zysków,
    • niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (system kar),
    • kontrola (monitoring) realizacji przedsięwzięcia.

     


     

    [1] Np. pkt 19 sprawy C-475/99, Ambulanz Glöckner, [2001] ECR I-8089 oraz pkt 75 połączonych spraw
    C-180/98 do C-184/98, Pavlov and Others, [2000] ECR I-6451.

    [2] http://ec.europa.eu/sport /whitepaper/dts935_en.pdf.

    [3] Przypis 73 na stronie 28 Białej księgi na temat sportu.

    [4] Pismo Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej skierowane do Stałego Przedstawicielstwa Holandii, Bruksela D (2002). Główne tezy pisma zawarte zostały w pkt 14 i 15 decyzji Komisji z dnia 30 stycznia 2008 r. w sprawie dotyczącej „Inwestycji gminy Rotterdam w kompleks Ahoy” (pomoc państwa C4/2008, poprzednio N97/2007; Dz. Urz. UE C 68 z 13.2.2008 r.)

    [5] Uwzględniającymi dyrektywy o zamówieniach publicznych.

    [6] Bezwarunkowość przetargu oznacza, że ewentualne warunki i kryteria wyboru uwzględnione w ogłoszeniu o przetargu powinny być obowiązkowe i możliwe do spełnienia przez wszystkich potencjalnych oferentów. W szczególności warunki przetargu mogą dotyczyć ograniczeń zapobiegających naruszeniom porządku publicznego i składaniu czysto spekulacyjnych ofert.

  60. Drukuj pytanie
  61. Rozwiń odpowiedź - Finansowanie klubów sportowych a pomoc publiczna

    Zgodnie z przepisem art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), wsparcie finansowe dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej, jeżeli jednocześnie spełnione są następujące warunki:

    1. udzielane jest ono przez państwo lub ze środków państwowych,

    2. przedsiębiorstwo uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

    3. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa albo produkcję określonych towarów),

    4. grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE.

    Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, zawodowe kluby piłkarskie traktowane są jak przedsiębiorstwa, a zatem wsparcie dla tych przedsiębiorstw może stanowić pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Aby jednak ustalić, czy w danej sprawie udzielona została pomoc publiczna, trzeba oceniać każdy przypadek indywidualnie. Zdaniem Komisji profesjonalne kluby sportowe, które dokonują czynności gospodarczych takich jak transfery zawodników, zawieranie umów sponsorskich lub reklamowych, czy sprzedaż gadżetów klubowych, są traktowane jako przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów dotyczących konkurencji zawartych w TFUE.

    Analiza przesłanek z art. 107 TFUE, zwłaszcza wpływu na handel wewnętrzny UE, została zawarta również m. in. w decyzji Komisji Europejskiej z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie środków przyznanych przez Włochy na rzecz zawodowych klubów sportowych (Dz. U. UE L 353 z 13.12.2006 r.). Projekt proponowanych przez Włochy przepisów dotyczących zasad rachunkowości w odniesieniu do zawodowych klubów piłkarskich, umożliwiał im kompensowanie strat poniesionych w przeszłości zyskami przyszłymi. Komisja uznała, iż „z uwagi na fakt, że zawodowe kluby sportowe prowadzą różnego rodzaju działalność gospodarczą, w tym również na rynkach międzynarodowych, na których obecne są także kluby sportowe i inne podmioty gospodarcze z innych państw członkowskich, przedmiotowy środek może mieć wpływ na wewnątrzwspólnotową wymianę handlową.

    W przypadku lokalnych amatorskich klubów sportowych z praktyki decyzyjnej KE wynika, iż w większości krajów europejskich działają one dzięki pomocy, głównie ze środków samorządów lokalnych. Sportowy, społeczny i rekreacyjny wymiar amatorskich klubów sportowych sprawiają, że są one ważne dla władz publicznych, które dostrzegają rolę sportu w promowaniu integracji i zdrowego trybu życia. Jako że kluby te, co do zasady nie prowadzą działalności gospodarczej, w przeciwieństwie do zawodowych klubów sportowych, otrzymane przez nie wsparcie ze środków publicznych nie jest objęte zasadami udzielania pomocy publicznej[1]. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w Białej Księdze Komisji Europejskiej na temat sportu „Unia Europejska i Sport: wprowadzenie i kontekst” z dnia 11 lipca 2007 r. (SEC/2007/935).


     [1] O ile kluby te nie prowadzą działalności gospodarczej.

  62. Drukuj pytanie
  63. Rozwiń odpowiedź - Finansowanie infrastruktury basenów pływackich a pomoc publiczna

    Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), wsparcie finansowe dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest uznawane za pomoc publiczną, o ile jednocześnie spełnione są następujące przesłanki:

    1.      udzielane jest ono przez państwo lub ze środków państwowych,

    2.      przedsiębiorstwo uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

    3.      ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa albo produkcję określonych towarów),

    4.      grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE.

    Z decyzji Komisji Europejskiej oraz orzecznictwa sądów Unii Europejskiej wynika, że istnieje domniemanie spełnienia przesłanki dotyczącej zakłócenia, bądź groźby zakłócenia konkurencji i wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE, o ile wsparcie pochodzące ze środków publicznych i mające charakter selektywny oferowane jest na warunkach korzystniejszych niż rynkowe. W kontekście spełnienia ww. przesłanki, w przypadku finansowania infrastruktury basenów pływackich, na uwagę zasługuje decyzja Komisji Europejskiej w sprawie pomocy dla Parku Wodnego Dorsten[1], w której Komisja stwierdziła, iż wsparcie udzielane przedsiębiorcy w związku z modernizacją 3 basenów nie wpływa na wymianę handlową, z uwagi na lokalny charakter działalności. Poza basenami, kompleks obejmował również powiązane obiekty wypoczynkowe, takie jak sauna, czy punkty gastronomiczne. Zlecona ekspertyza wykazała, iż przedmiotowy obiekt „Park Wodny Dorsten” ma obsługiwać jedynie popyt mieszkańców miasta Dorsten i okolicznych gmin (oszacowano, iż 90 % odwiedzających park wodny przybędzie z tego obszaru). Określono tym samym zasięg terytorialny oddziaływania parku wodnego na około 50 km, natomiast liczbę odwiedzających basen, na co najmniej 250 tys. osób rocznie. W trakcie oceny Komisja uwzględniła dostępność porównywalnych obiektów i w efekcie stwierdziła, iż oferta korzystania z tego konkretnego obiektu nie przyciągnie mieszkańców innych państw członkowskich (w szczególności sąsiedniej Holandii). Nie zmieni się to nawet, jeśli w efekcie państwowych dopłat oferowane tam będą niższe ceny. Komisja wskazała, iż z oczywistych względów uprzywilejowany przedsiębiorca Park Wodny Dorsten nie może swoich usług - udostępniania basenów pływackich - wykonywać za granicą. Przedmiotowa pomoc, zdaniem Komisji, różni się od innych rodzajów pomocy służących wspieraniu dużych parków rozrywki, które nastawione są na rynek krajowy lub nawet międzynarodowy i są szeroko reklamowane poza regionem, w którym się znajdują. Tylko taka pomoc, która ze swej natury udzielana jest w celu wspierania obiektów mających zdobyć międzynarodową klientelę ma wpływ na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi.

    Jeżeli w konkretnym przypadku zachodzą analogiczne okoliczności, jak w omówionej powyżej decyzji Komisji Europejskiej w sprawie parku wodnego w Dorsten, a zatem:

    - z jego usług nie będą korzystać obywatele innych państw członkowskich lub odsetek tych osób będzie marginalny, co wskazywałoby na lokalny charakter obiektu, a ponadto

    - obiekt nie będzie przedmiotem aktywnej promocji nastawionej na pozyskanie zagranicznych klientów oraz

    - w pobliskich miejscowościach nie znajdują się obiekty o porównywalnym charakterze, świadczące podobne usługi,

    to wówczas finansowanie infrastruktury basenów pływackich nie będzie stanowić pomocy publicznej ze względu na brak wpływu na wymianę handlową.

     


     

    [1] Decyzja KE z dnia 12 stycznia 2001 r. (N 258/2000).

     

  64. Drukuj pytanie
  65. Rozwiń odpowiedź - Pomoc publiczna dla instytucji kultury

    Zgodnie z przepisem art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), wsparcie finansowe dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej, jeżeli jednocześnie spełnione są następujące warunki:

    • udzielane jest ono przez Państwo lub ze środków państwowych,
    • ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określonego lub określonych przedsiębiorców albo produkcję określonych towarów),
    • przedsiębiorca uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych, niż oferowane na rynku,
    • grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE.

    W ramach definicji przedsiębiorcy podstawowe znaczenie ma rodzaj prowadzonej przez podmiot działalności. Przez działalność gospodarczą należy rozumieć, zgodnie z orzecznictwem sądów Unii Europejskiej, oferowanie towarów i usług na rynku[1]. Uznane zostało ponadto, iż pojęcie to dotyczy zarówno działalności produkcyjnej, dystrybucyjnej, jak i usługowej. Nie jest przy tym istotne występowanie zarobkowego charakteru działalności, w związku z czym działalność gospodarczą, w rozumieniu prawa konkurencji Unii Europejskiej, prowadzić mogą także różnorodne podmioty typu non-profit (np. orzeczenie z dnia 21 września 1999 r. w sprawie Albany, C-67/96). Przy ocenie charakteru danej działalności sądy Unii Europejskiej kierują się możliwością występowania na określonym rynku rzeczywistej lub potencjalnej konkurencji ze strony innych podmiotów.

    Analiza decyzji Komisji Europejskiej wskazuje, iż zarówno działalność teatralna, jak i działalność niektórych innych instytucji kultury, (np. muzeów[2], galerii) jest, co do zasady traktowana, jako działalność gospodarcza, w zakresie której występuje konkurencja na rynku wewnętrznym[3]. Odnosząc się do konkurencyjności instytucji kultury warto podkreślić, iż w ostatnio przyjętych decyzjach Komisja wskazuje, że np. muzea, galerie, w celu zwiększenia dostępności oferowanych zbiorów, w coraz większym zakresie używają różnych elementów multimedialnych i interaktywnych[4]. Jednocześnie należy zauważyć, iż większość średnich i dużych muzeów prowadzi aktualnie, obok działalności ściśle muzealniczej, także komercyjną działalność gospodarczą (np. księgarnie, restauracje, wynajem pomieszczeń na prywatne imprezy)[5]. W takich przypadkach działalność gospodarcza prowadzona przez instytucję kultury jest zazwyczaj powiązana z jej działalnością statutową, a zatem wsparcie z reguły dotyczy obu rodzajów działalności (ang. „spill over effect”). Również w Studium nr 2003-4879 zamówionym przez KE dotyczącym narodowych systemów publicznych gwarancji w 31 państwach obejmujących kraje UE oraz Islandię, Norwegię, Lichtenstein i Szwajcarię [6] stwierdzono, że muzea powinny być traktowane jak podmioty prowadzące działalność gospodarczą. „Nie jest bowiem istotne występowanie zarobkowego charakteru działalności, w związku z czym działalność gospodarczą, w rozumieniu prawa wspólnotowego, prowadzić mogą także muzea, które w większości nie są finansowane ze środków publicznych. Nie ma przy tym znaczenia, czy muzeum jest podmiotem publicznym czy prywatnym”.

    Wydaje się też, że przy ocenie, czy działalności prowadzone przez instytucje kultury powinny być kwalifikowane jako działalności gospodarcze, duże znaczenie odgrywa skala oraz zasięg tej aktywności. W odniesieniu np. do działalności muzeów, KE wskazuje, że co do zasady ma ona charakter gospodarczy, w związku z czym muzea powinny być traktowane jak przedsiębiorstwa[7]. Jednakże podkreśliła, że działalność niektórych małych, lokalnych muzeów położonych w niewielkich miastach, nie ma charakteru gospodarczego, gdyż nie wiąże się zazwyczaj z oferowaniem towarów i usług na rynku. Jako przykład należy wskazać Program wsparcia dla lokalnych muzeów w Sardynii[8], w przypadku którego Komisja uznała, że finansowanie renowacji i adaptacji lokali przeznaczonych na muzea, wyposażenie ekspozycji, wykonanie dokumentacji, działalność promocyjna, zakup nieruchomości oraz pokrycie kosztów administracji nie powinno być uważane za pomoc publiczną, gdyż działalność muzealna w skali prowadzonej przez beneficjentów proponowanego programu pomocowego nie powinna być traktowana jako działalność gospodarcza, tj. działalność komercyjna w sektorze, w którym występuje konkurencja.

    Z kolei w innym przypadku, oceniając austriacki Program gwarancji dla muzeów federalnych[9], Komisja uznała, że organizacja dodatkowych wystaw, w oparciu o wypożyczone eksponaty uatrakcyjnia ofertę muzeów generując znaczne zyski. W rozpatrywanym przypadku wsparcie polegało na udzieleniu przez austriackiego Ministra Finansów gwarancji wypłaty odszkodowań z tytułu strat lub szkód dotyczących eksponatów pożyczonych od innych muzeów dla ośmiu muzeów federalnych w Wiedniu. Dzięki przedmiotowemu wsparciu, muzea nie musiały ponosić kosztów ubezpieczenia w przypadku organizacji wystaw z wykorzystaniem eksponatów wypożyczonych od podmiotów trzecich, które w normalnych warunkach rynkowych wyniosłyby 0,4-0,7 % wartości wypożyczonych dzieł. Komisja zwróciła uwagę, że oprócz publicznego wsparcia muzea federalne generują znaczny dochód z opłat za wstęp i pozostałej działalności gospodarczej, takiej jak sponsoring czy sklepy, restauracje i kawiarnie prowadzone w muzeach. Taka działalność gospodarcza jest konkurencyjna na rynku. Podczas gdy dla jednych muzeów dochody z opłat za wstęp i działalności gospodarczej mają charakter dodatkowy, dla innych są one zasadnicze. Zdaniem Komisji, organizacja wystaw odgrywa istotną rolę w generowaniu takich dochodów, np. opłaty za wstęp są wówczas zasadniczo wyższe, sklepy w muzeum mają zwiększone dochody. W związku z powyższym Komisja uznała, że organizacja wystaw przez austriackie muzea federalne powinna być traktowana jako działalność gospodarcza, a muzea te organizując takie wystawy powinny być traktowane jako przedsiębiorcy.

    Inna sprawa pomocy dla Ekomuzeum w Alzacji[10] dotyczyła wsparcia związanego z kompleksem średniowiecznych domów, wystawą dawnych przedmiotów użytku codziennego oraz zakładem, w którym zrekonstruowano typowe zawody sprzed wieków. Muzeum było uzupełnione infrastrukturą turystyczną, która składała się głównie z hotelu, restauracji i sklepików z rękodziełem. W działalność Ekomuzeum były zaangażowane trzy podmioty: dwa stowarzyszenia, składające się ze wspólnot lokalnych i wolontariuszy, w których posiadaniu znajdowały się ekspozycje, zabytkowe budynki i tereny wokół nich oraz stowarzyszenie prawa prywatnego ECOPARC S.A., które posiada restaurację wraz z miejscami noclegowymi. W odniesieniu do stowarzyszeń, Komisja oceniła, że ich działalność polega głównie na konserwacji i administracji muzeum. Mimo, że podmioty te prowadzą działania częściowo związane z turystyką, Komisja zauważyła, że ich praca stanowi bardziej działalność naukową niż komercyjną, co potwierdza fakt, że Ekomuzeum jest kontrolowane przez Dyrekcję Muzeów Francji. W konsekwencji, Komisja stwierdziła, że stowarzyszenia nie stanowią w ogóle przedsiębiorstw w rozumieniu TFUE, ponieważ nie są zaangażowane w działalność komercyjną w rozumieniu prawa konkurencji. A zatem udzielenie im subsydiów nie zapewnia im przewagi konkurencyjnej i nie stanowi pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W odniesieniu do subwencji dla ECOPARC S.A., Komisja stwierdziła, że jest ona zgodna ze wszystkimi warunkami zaakceptowanego przez nią programu pomocy „system interwencji publicznej dla turystyki”.

    W przypadku, gdy wsparcie dla instytucji kultury, która prowadzi działalność gospodarczą jest udzielane ze środków publicznych, ma charakter selektywny (dotyczy konkretnego podmiotu), stanowiąc przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, w celu ustalenia, czy stanowi ono pomoc publiczną, należy dodatkowo zbadać przesłankę groźby zakłócenia konkurencji oraz wpływu udzielonego wsparcia na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

    Odnosząc się przykładowo do działalności muzealniczej, zasadniczo Komisja stwierdza, iż działalność ta nie stanowi przedmiotu wymiany międzynarodowej. Poza wyjątkiem, jaki stanowi kilka ważnych muzeów znanych na skalę międzynarodową - mieszkańcy krajów Unii Europejskiej nie przekraczają granic wyłącznie w celu zwiedzenia muzeum[11].

    Analizując jednak wcześniej opisywany austriacki Program gwarancji dla muzeów federalnych, Komisja zaznaczyła, iż federalne muzea organizują wystawy o międzynarodowym znaczeniu, które mogą być organizowane w innych międzynarodowych muzeach w innych państwach członkowskich. Organizacja wystaw przez te muzea stanowi dla Wiednia ważny czynnik przyciągający turystów z całego świata. Biorąc pod uwagę światowy prestiż tych muzeów, są one w stanie zorganizować cieszące się poważaniem wystawy, atrakcyjne dla międzynarodowej publiczności. Obecność tak ważnej wystawy może być decydującym czynnikiem przy wyborze Wiednia jako miejsca odwiedzin. Z uwagi na fakt, że program gwarancyjny pozwala rozpatrywanym muzeom zaoferować więcej wystaw niż bez udzielenia gwarancji, Komisja uznała, że może mieć on wpływ na turystykę w Wiedniu. Stąd też wpływ na handel wewnętrzny środka pomocowego nie może być wykluczony.

    Podobnie Komisja oceniła pomoc dla muzeów na Węgrzech[12] w formie państwowego programu gwarancji w przypadku wypożyczania obiektów na wystawy od stron trzecich. Komisja stwierdziła, że wsparcie ma charakter selektywny, ponieważ dotyczy tylko niektórych podmiotów publicznych, natomiast wyklucza instytucje prywatne oraz międzynarodowe i stanowi korzyść dla beneficjentów zwolnionych z kosztów ubezpieczenia eksponatów, które w normalnych warunkach rynkowych musieliby ponieść. Komisja uznała, iż węgierskie muzea i centra wystawowe, organizując wystawy o międzynarodowym znaczeniu (np. wystawa poświęcona dziełom Van Gogha /2 grudnia 2006 - 1 kwietnia 2007/, Złoty Wiek Medyceuszów - Życie i sztuka w renesansowej Florencji     /9 września 2008 - 14 grudnia 2008/), mogą przyciągać turystów z innych państw członkowskich, w związku z czym wsparcie dla nich może zakłócać konkurencję na rynku wewnętrznym. Komisja uznała, że omawiane wsparcie pozwala na organizowanie większej liczby wystaw o wyższej jakości, co z kolei prowadzi do szerzenia wiedzy kulturalnej i przyciągania większej liczby zwiedzających.

    Jednocześnie, oceniając pomoc dla ośrodka muzealno-dydaktycznego Geocenter Mons Klint[13] KE stwierdziła, iż „z uwagi na znaczną liczbę turystów (ok. 250-300 tys. rocznie) odwiedzających ten ośrodek naukowo - dydaktyczny należy uznać, że wsparcie może wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE”.

    W innej już sprawie, rozpatrując pomoc na rekonstrukcję okrętu z XVII wieku[14], KE wykluczyła możliwość istnienia takiego wpływu, gdyż „Betaviawerf nie cieszy się międzynarodową renomą, w związku z czym nie jest odwiedzany licznie przez zagranicznych turystów. Potwierdzeniem tego jest fakt, że 75-85% turystów zwiedzających zabytkowy statek mieszka w obrębie 75 km od miasta Lelystad. Oznacza to, że Betaviawerf stanowi jedynie lokalny zabytek holenderskiej historii morskiej i wsparcie na jego rekonstrukcję nie stanowi pomocy publicznej”.

    Z kolei nawiązując do praktyki decyzyjnej Komisji Europejskiej w zakresie działalności teatralnej, należy zauważyć, iż uznaje ona zasadniczo, że działalność teatralna ma z reguły stosunkowo niewielki wpływ na konkurencję i handel wewnętrzny, z uwagi na swój charakter oraz ograniczenia terytorialne i językowe. Przykładowo, w przypadku Programu pomocowego dotyczącego produkcji teatralnej w Kraju Basków[15], odnosząc się do przesłanki wpływu na handel wewnętrzny, KE podkreśliła, że „istnieją różnice pomiędzy produkcją teatralną a bardziej handlowymi rodzajami działalności”. Wskazała równocześnie, że „z samej swej natury produkcja teatralna ma stosunkowo mały wpływ na konkurencję i handel wewnątrzwspólnotowy”. Określiła przy tym 3 istotne elementy, które bierze się pod uwagę w celu ustalenia wpływu na handel, tj.:

    1) strefę przyciągania produkcji teatralnych, w tym:

    a) aspekt językowy,

    b) element geograficzny (tj. odległość pomiędzy konkurencyjnymi teatrami, lokalizacja z której należy się spodziewać potencjalnej publiczności).

    2) prawdopodobieństwo wykonywania przedstawień za granicą (zwłaszcza z uwzględnieniem bariery językowej),

    3) budżet programu (potencjalna wielkość pomocy dla poszczególnych podmiotów).

    Podobnie oceniając Program pomocowy dla sektora teatralnego i cyrkowego: Region Walencji[16] KE uznała, że „produkcje teatralne ze swojej natury, z uwagi na językowe ograniczenia, mają stosunkowo mały wpływ na handel wewnątrzwspólnotowy”. Odnosząc się z kolei do Programu pomocowego na inscenizacje teatralne, muzyczne i taneczne[17], KE zwróciła uwagę, żejest bardzo trudnym zadaniem przyciągnięcie publiczności na współczesne przedstawienia teatralne i muzyczne, a tym bardziej, biorąc pod uwagę ograniczoną liczbę produkcji, wystawianie danego spektaklu na tyle długo, aby oczekiwać zwrotu poniesionych kosztów”.

    Jednakże analizując Program pomocowy na inscenizacje teatralne, taneczne, muzyczne i audiowizualne w Kraju Basków, KE uznała, że „biorąc pod uwagę możliwą siłę przyciągania publiczności (np. międzynarodowej), nie da się wykluczyć, że środek może mieć pewien wpływ na handel wewnątrzwspólnotowy”.

    We wszystkich ww. decyzjach dotyczących wsparcia udzielanego na działalność teatralną, Komisja uznała, że z uwagi na niewielki wpływ środka pomocowego na handel wewnętrzny, wsparcie stanowi pomoc publiczną zgodną zart. 107 ust. 3 lit. d) TFUE. W oparciu o ww. decyzje KE, warto podkreślić, że każdy przypadek udzielania wsparcia instytucjom kultury należy badać indywidualnie, zwłaszcza w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i wpływu na handel wewnętrzny.

    Mając na uwadze powyższe, w przypadku wsparcia związanego ściśle z kulturą („produktem kultury”), dopuszczalność planowanej pomocy należy rozpatrywać w kontekście zgodności z art. 107 ust. 3 lit. d) TFUE, który przewiduje, że „…za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i ochronę dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w Unii w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.” Należy zwrócić uwagę, że do chwili obecnej KE nie skodyfikowała zasad, którymi kieruje się przy ocenie zgodności pomocy przeznaczonej na wspieranie kultury i dziedzictwa kulturowego z rynkiem wewnętrznym. Z praktyki decyzyjnej wynika jednak, iż oceniając dany środek pomocowy, KE bada spełnienie zasad ogólnych, w szczególności zasady niezbędności i proporcjonalności pomocy.

     

    Zgodnie z zasadą niezbędności pomocy, udział środków publicznych w całości kosztów projektu powinien być ograniczony do wielkości koniecznej (potrzebnej) i wystarczającej dla pełnej realizacji celu pomocy[18]. Przykładowo, oceniając polski program pomocowy Zachowanie dziedzictwa kulturowego[19], KE uznała, że właściciele i posiadacze zabytków wpisanych do rejestru zabytków, w przypadku braku pomocy, nie byliby w stanie sfinansować prac konserwatorskich ze środków własnych, z powodu bardzo wysokich kosztów prac renowacyjnych i restauratorskich. KE wskazała przy tym, że koszty renowacji lub gospodarowania obiektami wpisanymi do rejestru zabytków są zazwyczaj wyższe niż analogiczne koszty odnoszące się do obiektów nie wpisanych do rejestru zabytków.

    Z kolei stosownie do zasady proporcjonalności, wielkość pomocy, czas jej udzielania oraz zakres muszą być współmierne do istotności, charakteru oraz skali problemów, do rozwiązania których ma się przyczynić.[20] Innymi słowy, pomoc uznaje się za proporcjonalną tylko wówczas, gdy takiego samego wyniku nie udałoby się osiągnąć przy mniejszej pomocy i mniejszym zakłóceniu konkurencji. Kwota i intensywność pomocy muszą być zatem ograniczone do minimum koniecznego do przeprowadzenia działania nią objętego.

    Biorąc pod uwagę całkowitą kwotę pomocy, zakres przedsięwzięcia oraz spełnienie zasady niezbędności i proporcjonalności, KE  bada zatem, czy środek pomocowy nie wpływa na warunki wymiany handlowej i konkurencji w Unii Europejskiej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, zgodnie z brzmieniem art. 107 ust. 3 lit. d) TFUE.

     


     

    [1] Np. pkt 19 sprawy C-475/99, Ambulanz Glöckner, [2001] ECR I-8089 oraz pkt 75 połączonych spraw
    C-180/98 do C-184/98, Pavlov and Others, [2000] ECR I-6451.

    [2] Zob. np. decyzję KE Nr N540/2008 z dnia 8.4.2008 r. - Węgry - Pomoc na kulturę z Funduszu Norweskiego, decyzję KE Nr NN50/2007 z dnia 10.10.2007 r. - Austria - Program gwarancji dla muzeów federalnych, decyzję KE Nr 293/2008 z dnia 26.11.2008 r. - Węgry - Pomoc dla wielofunkcyjnych centrów kulturowych, muzeów i publicznych bibliotek, decyzję KE Nr N377/2007 z dnia 28.11.2007 r. - Holandia - Pomoc dla Bataviawerf - Rekonstrukcja okrętu z XVII wieku, decyzję KE Nr NN43/2007 z dnia 30.4.2008 r. - Czechy - Odszkodowanie z tytułu utraty lub uszkodzenia eksponatów będących przedmiotem dużych publicznych wystaw.

    [3] Zob. pkt 23 decyzji KE nr N340/2007 z dnia 18.7.2007 r. - Hiszpania - Pomoc na inscenizacje teatralne, taneczne, muzyczne i audiowizualne w Kraju Basków.

    [4] Zob. pkt 20 decyzji N540/2008, pkt 20 decyzji Nr 293/2008.

    [5] Zob. decyzję KE Nr N221/2003 z dnia 15.10.2003 r. - Holandia - Pomoc dla Aviodrome.

    [6]http://www.minedu.fi/export/sites/default/OPM/Kulttuuri/Museot_ja_kulttuuriperintoe/taidenayttelyiden_valtiontakuu/liitteet/study_garanti_en.pdf, s. 175.

    [7] Zob. pkt 20 decyzji nr 293/2008 - Węgry - Pomoc dla wielofunkcyjnych centrów kulturowych, muzeów i publicznych bibliotek oraz pkt 18 decyzji KE Nr N540/2008 z dnia 8.4.2008 r. - Węgry - Pomoc na kulturę z Funduszu Norweskiego.

    [8] Decyzja KE nr 630/03 - Program pomocowy „Lokalne muzea na Sardynii”.

    [9] Decyzja KE nr NN50/2007 z dnia 10.10.2007 r. - Austria - Program gwarancji dla muzeów federalnych.

    [10] Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 21.01.2003 r. (NN 136/A/02).

    [11] Zob. decyzję Komisji Europejskiej - Pomoc NN 136/A/02 - Francja - Wsparcie dla Ekomuzeum w Alzacji.

    [12] Decyzja KE nr NN 27/2009 z dnia 13.07.2009 r. - Węgry - Pomoc na organizacje wystaw z udziałem obiektów wypożyczonych z zewnątrz.

    [13] Decyzja KE Nr N216/2005 z dnia 26.8.2005 r. - Dania - Pomoc dla Geocenter Mons Klint.

    [14] Decyzja KE Nr N377/2007 z dnia 28.11.2007 r. - Holandia - Pomoc dla Bataviawerf - Rekonstrukcja okrętu z XVII wieku.

    [15] Decyzja KE nr N257/2007 z dnia 25.6.2007 r. - Hiszpania - Pomoc dla produkcji teatralnej w Kraju Basków.

    [16] Pkt 29-30 decyzji KE Nr N704/2007 z dnia z dnia 30.4.2008 r. - Hiszpania - Pomoc dla sektora teatralnego i cyrkowego: Region Walencji.

    [17] Decyzja KE Nr N448/2005 z dnia 25.1.2006 r. - Hiszpania - Pomoc na inscenizacje teatralne, muzyczne i taneczne.

    [18] E. Modzelewska - Wąchal, P. Pełka, M. Stasiak, Pomoc publiczna dla przedsiębiorców i jej nadzorowanie, Przepisy i komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2001, s. 89.

    [19] Decyzja KE Nr NN 55/2005 z dnia 20.7.2005 r. - Polska - Zachowanie dziedzictwa kulturowego.

    [20] E. Modzelewska - Wąchal, P. Pełka, M. Stasiak, Pomoc publiczna dla przedsiębiorców i jej nadzorowanie, Przepisy i komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2001, s. 86.

  66. Drukuj pytanie
  67. Rozwiń odpowiedź - Występowanie pomocy publicznej przy finansowaniu podmiotów leczniczych

    W celu stwierdzenia, czy dane wsparcie stanowi pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy otrzymujący je podmiot jest przedsiębiorcą. Podkreślić przy tym należy, iż kluczową rolę w określeniu zakresu tego pojęcia odgrywa orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) oraz Sądu UE. Z orzecznictwa tych sądów wynika, że pojęcie przedsiębiorcy powinno być rozumiane bardzo szeroko. W jego zakres wchodzą wszelkie kategorie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, niezależnie od ich formy prawnej i źródeł ich finansowania[1] oraz bez względu na to, czy przepisy krajowe przyznają danemu podmiotowi status przedsiębiorcy. Co więcej, nie jest istotne czy podmioty te działają w celu osiągnięcia zysku, w związku z czym działalnością gospodarczą w rozumieniu unijnego prawa konkurencji może być także działalność prowadzona przez różnorodne podmioty typu non-profit[2]. Jednocześnie zgodnie z orzecznictwem sądów unijnych, przez działalność gospodarczą należy rozumieć oferowanie towarów i usług na rynku, przy czym pojęcie to dotyczy zarówno działalności produkcyjnej, jak i dystrybucyjnej oraz usługowej.

    Należy zwrócić uwagę, że w odniesieniu do podmiotów należących do sektora usług medycznych orzecznictwo sądów unijnych i praktyka decyzyjna Komisji nie są jednorodne. Zgodnie z orzecznictwem TSUE wykonywanie usług medycznych stanowi działalność gospodarczą, bez względu na to, czy koszty świadczonych usług są pokrywane bezpośrednio przez pacjenta, czy też przez władze publiczne bądź fundusze zdrowia[3]. Zgodnie natomiast z pkt. 24 Komunikatu Komisji – Zawiadomienie Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE[4], „w niektórych państwach członkowskich szpitale publiczne są integralną częścią krajowego systemu opieki zdrowotnej i są prawie w całości oparte na zasadzie solidarności. Szpitale te są bezpośrednio finansowane ze składek na ubezpieczenie społeczne i z innych zasobów państwa oraz świadczą usługi nieodpłatnie na rzecz osób należących do systemu na zasadzie powszechnego objęcia ubezpieczeniem. Sądy unijne potwierdziły, że w przypadku istnienia takiej struktury, odnośne podmioty nie działają jako przedsiębiorstwa”. Powyższe wskazuje, że nie zawsze usługi medyczne mają charakter działalności gospodarczej. Orzecznictwo sądów unijnych pozostaje natomiast spójne w zakresie usług medycznych świadczonych komercyjnie – wynika z niego jednoznacznie, że usługi te zawsze mają charakter działalności gospodarczej.

    Charakterystyka organizacji publicznej opieki zdrowotnej w Polsce wskazuje, że system ten działa w oparciu o zasadę solidarności[5]. W konsekwencji oznacza to, że podmioty lecznicze, wykonując usługi medyczne finansowane ze środków publicznych na rzecz obywateli objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, a zatem w ramach publicznego systemu, nie działają jak przedsiębiorcy. Z tego względu należałoby uznać, że wsparcie udzielane w związku ze świadczeniem usług medycznych w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej nie podlega przepisom o pomocy publicznej.

    Nawet jednak gdyby uznać, że publiczny system opieki zdrowotnej nie wpisuje się w ww. system solidarnościowy, to jednak nie wydaje się, aby wsparcie udzielane w związku ze świadczeniem usług medycznych w ramach tego systemu podlegało przepisom o pomocy publicznej. Dokonując analizy konkretnej sprawy w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 107 ust. 1 TFUE zazwyczaj nie budzi wątpliwości, że dany rodzaj wsparcia dotyczy środków publicznych, ma charakter selektywny i stanowi dla beneficjenta korzyść, której nie uzyskałby w warunkach rynkowych. Odnosząc się natomiast do przesłanki zakłócenia lub groźby zakłócenia konkurencji oraz wpływu na unijną wymianę handlową, należy mieć na uwadze, że w przypadku podmiotów świadczących usługi medyczne istotną kwestią jest, czy dany podmiot wykonuje te usługi w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej, a zatem na podstawie kontraktów z NFZ. Usługi finansowane przez NFZ adresowane są, co do zasady, do obywateli polskich oraz świadczone są w ramach systemu stworzonego w celu realizacji zadań państwa dotyczących ochrony zdrowia obywateli. Z tego względu można uznać, że wsparcie udzielane takim podmiotom nie spełnia przesłanki zakłócenia konkurencji. Wobec powyższego zasadniczo przyjmuje się, że w odniesieniu do podmiotów funkcjonujących w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej nie mają zastosowania przepisy o pomocy publicznej.

    Natomiast świadczenie usług medycznych poza kontraktem z NFZ nie podlega ograniczeniu co do ich adresatów ani zasad odpłatności. Usługi te są oferowane na zasadach komercyjnych (za pełną odpłatnością) na rynku otwartym na konkurencję w wymiarze międzynarodowym (podmioty uczestniczące w tym rynku świadczą usługi na rzecz obywateli innych państw członkowskich). Zatem wsparcie związane z realizacją tych usług może grozić zakłóceniem konkurencji i mieć wpływ na unijną wymianę handlową, a więc mają do niego zastosowanie przepisy o pomocy publicznej. Należy jednak zastrzec, że dla spełnienia tej przesłanki istotny jest również zakres prowadzonej przez podmiot leczniczy działalności komercyjnej (w tym innej niż działalność lecznicza). W sytuacji bowiem, gdy jej udział procentowy w całości prowadzonej działalności leczniczej jest niewielki, można uznać, że ma ona charakter jedynie marginalny (pomocniczy) i nie wpływa na unijną wymianę handlową.

    W odniesieniu do kwestii stosowania przepisów o pomocy publicznej do wsparcia udzielanego podmiotowi leczniczemu należy pamiętać, że jeżeli oprócz wykonywania usług medycznych w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej, funkcjonuje on również na komercyjnym rynku usług medycznych, każde wsparcie udzielane w związku z działalnością komercyjną (także inną niż działalność lecznicza) może stanowić pomoc publiczną. W takim przypadku konieczne jest albo całkowite rozdzielenie działalności komercyjnej i niekomercyjnej (finansowanej z NFZ), np. poprzez wydzielenie działalności realizowanej poza publicznym systemem opieki zdrowotnej do podmiotu zależnego, albo prowadzenie odrębnej księgowości dla poszczególnych działalności. Zastosowanie rozdzielności księgowej pozwoli właściwie przypisywać koszty do poszczególnych rodzajów działalności, uniknąć finansowania krzyżowego różnych rodzajów działalności oraz wykazać, na jaką działalność wsparcie zostało wykorzystane. Jeżeli wsparcie będzie dotyczyło obu kategorii działalności wykonywanej przez podmiot leczniczy, możliwe jest oszacowanie proporcji, w jakiej wsparcie będzie dotyczyło działalności komercyjnej, a w jakiej działalności wykonywanej w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej i w oparciu o to oszacowanie – zakwalifikowanie odpowiedniej części wsparcia jako pomocy publicznej (gdy dotyczy działalności komercyjnej) oraz niestanowiące pomocy publicznej (gdy dotyczy działalności finansowanej przez NFZ), pod warunkiem, że takie oszacowanie jest w praktyce możliwe i obiektywnie wykonane.

     

     


    [1] Art. 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014).

    [2] Np. orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 21 września 1999 r. w sprawie Albany C-67/96, ECR 1999 s. I-5751.

    [3] Orzeczenie TSUE z 12.07.2001 r., w sprawie B.S.M. Geraets - Smits/Stichting Ziekenfonds (C 157/99).

    [4] Dz. Urz. UE C 262/1 z 19.07.2016 r.

    [5] Zgodnie z pkt. 20 Komunikatu Komisji, systemy oparte na zasadzie solidarności, które nie obejmują działalności gospodarczej, zazwyczaj mają następujące cechy: przystąpienie do systemu jest obowiązkowe, system służy wyłącznie realizacji celu społecznego, system nie jest nastawiony na zysk, świadczenia są niezależne od wnoszonych składek, wypłacane świadczenia niekoniecznie są proporcjonalne do zarobków ubezpieczonego oraz system jest nadzorowany przez państwo.

     

  68. Drukuj pytanie
  69. Rozwiń odpowiedź POŻYCZKI, ROZKŁADANIE NA RATY, UMARZANIE:

  70. Drukuj pytanie
  71. Rozwiń odpowiedź - Dodatkowe wyjaśnienia dotyczące nowej metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych

    Obliczenie wartości pomocy publicznej wymaga zastosowania stopy referencyjnej i stopy dyskontowej. Zasady ustalania tych stóp określone zostały w Komunikacie Komisji Europejskiej w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. U. C 14 z 19.01.2008, str. 6) (dalej jako „Komunikat”). Podstawą ustalania stopy referencyjnej jest tzw. stopa bazowa, której wysokość jest ogłaszana przez Komisję Europejską w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz, dla celów informacyjnych, w Internecie pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/reference_rates.html

    W celu uzyskania stopy dyskontowej (lub stopy zwrotu pomocy) należy powiększyć wyjściową stopę bazową o 100 punktów bazowych (100 punktów bazowych (p.b.) = 1 punkt procentowy (p.p.))

    W odniesieniu do stopy referencyjnej, Komisja Europejska przyjęła zasadę indywidualnego jej ustalania dla każdego przedsiębiorcy wnioskującego o udzielenie pomocy publicznej. Stopę referencyjną dla poszczególnych przedsiębiorców uzyskuje się poprzez zsumowanie stopy bazowej i odpowiedniej marży wyrażonej w punktach bazowych.

    Zgodnie ze wskazówkami Komisji Europejskiej, pomoc publiczna, której wielkość obliczana jest z zastosowaniem stopy referencyjnej, traktowana jest jak „kredyt” udzielany przedsiębiorcy przez podmiot udzielający pomocy (jeśli przedsiębiorca nie otrzymałby pomocy publicznej, musiałby zaciągnąć kredyt na rynku, w wysokości odpowiadającej otrzymanej pomocy publicznej). W związku z tym, wartość udzielonej pomocy powinna być obliczana przez podmiot udzielający pomocy przy zastosowaniu podobnych metod, jakie stosuje bank przy wyliczaniu wartości udzielanego kredytu. Zgodnie z Komunikatem, podmiot udzielający pomocy wylicza dla każdego przedsiębiorcy wnioskującego o pomoc tzw. punkty bazowe, które odzwierciedlają marżę „kredytu”.

    Wysokość marży, wyrażonej w punktach bazowych, ustalana jest w oparciu o dwa kryteria:

    •  tzw. rating, który ustala się w oparciu o sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorcy (w szczególności jego zdolność kredytową, wypłacalność) oraz
    • poziom zabezpieczeń związanych z udzieleniem pomocy w formie kredytowej.

    W konsekwencji wysokość stopy referencyjnej, ustalanej dla potrzeb wyliczania pomocy publicznej, będzie sumą stopy bazowej i marży właściwej dla przedsiębiorcy, wynoszącej od 60 (0,6 p.p.) do 1000 (10 p.p.) punktów bazowych.

    Tabela marż kredytów w punktach bazowych

    Marża kredytów w punktach bazowych

    Kategoria ratingu

    Poziom zabezpieczeń

    Wysoki

    Standardowy

    Niski

    Wysoki (AAA-A)

    60

    75

    100

    Dobry (BBB)

    75

    100

    220

    Zadowalający (BB)

    100

    220

    400

    Niski (B)

    220

    400

    650

    Zły/Trudności finansowe (CCC i poniżej)

    400

    650

    1000

     

    W związku z tym, podmioty udzielające pomocy, w chwili podjęcia decyzji o zamiarze udzielenia pomocy, zobowiązane są do indywidualnej oceny sytuacji przedsiębiorcy wnioskującego o pomoc, uwzględniając zarówno jego kondycję ekonomiczno-finansową, jak i ryzyko niewywiązania się z zaciągniętych zobowiązań.

    Należy podkreślić, iż dokonana ocena będzie miała bezpośredni wpływ na wartość udzielonej pomocy. Tak więc przykładowo udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych o tej samej wartości, w dwóch różnych przypadkach może oznaczać różną wartość udzielonej pomocy, w zależności od przyjętej marży. Dlatego też w uzasadnieniu decyzji o udzieleniu pomocy, obok wskazania jej wysokości, konieczne jest wskazanie przyjętej stopy referencyjnej, tj. w praktyce wskazanie również marży, jaką przyjął podmiot udzielający pomocy dla tej decyzji (w przedziale od 60 do 1000 p.b.).

     

    Ustalanie kondycji ekonomiczno-finansowej (ratingu)

    Zgodnie z ww. Komunikatem Komisji Europejskiej, podmioty udzielające pomocy zobowiązane są do oceny kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorcy wnioskującego o pomoc i zaszeregowania przedsiębiorcy do określonej kategorii ratingu.

    Kategoria ratingu określa zdolność kredytową przedsiębiorcy korzystającego z pomocy publicznej. W celu określenia właściwej marży, podmioty udzielające pomocy będą musiały zakwalifikować przedsiębiorcę - potencjalnego beneficjenta pomocy - do określonej kategorii ratingowej (AAA-A, BBB, BB, B, CCC lub niższa kategoria).

    Ww. kategorie ratingowe charakteryzują się następującymi cechami[1]:

    • kategoria AAA-A (wysoka) - niski poziom ryzyka kredytowego, wysoka wiarygodność finansowa i zdolność do obsługi zobowiązań, wysoka lub przeciętna odporność na wpływ niekorzystnych warunków gospodarczych utrzymujących się przez dłuższy czas;
    • kategoria BBB (dobra) - ryzyko kredytowe na średnim poziomie, dobra wiarygodność finansowa i wystarczająca zdolność do obsługi zobowiązań w dłuższym terminie, podwyższona podatność na utrzymujące się przez dłuższy czas niekorzystne warunki gospodarcze;
    • kategoria BB (zadowalająca) - podwyższone ryzyko kredytowe, relatywnie niższa wiarygodność finansowa, wystarczająca zdolność do obsługi zobowiązań w przeciętnych lub sprzyjających warunkach gospodarczych, wysoki lub średni poziom odzyskania wierzytelności w przypadku wystąpienia niewypłacalności;
    • kategoria B (niska) - wysokie ryzyko kredytowe, zdolność do obsługi zobowiązań jedynie przy sprzyjających warunkach zewnętrznych, średni lub niski poziom odzyskania wierzytelności w przypadku wystąpienia niewypłacalności;
    • kategoria CCC i poniżej (zła/trudności finansowe) - bardzo wysokie ryzyko kredytowe, bardzo niska zdolność do płynnej obsługi zobowiązań nawet w przypadku sprzyjających warunków gospodarczych, niski lub bardzo niski poziom odzyskania wierzytelności w przypadku wystąpienia niewypłacalności (w skrajnych przypadkach - niewypłacalność lub toczące się postępowanie upadłościowe, bez dodatkowego wsparcia z zewnątrz poziom odzyskania wierzytelności bardzo niski lub bliski zeru).

    Należy zauważyć, iż niektórzy duzi przedsiębiorcy mogą już posiadać określoną przez agencję ratingową kategorię ratingu. W niektórych przypadkach ocena zdolności kredytowej przedsiębiorcy mogła zostać dokonana przez bank, do którego przedsiębiorca zwrócił się o udzielenie kredytu. W związku z tym, przy dokonywaniu oceny ratingowej, podmiot udzielający pomocy może korzystać z ww. informacji (pod warunkiem, że ocena ratingowa dokonana przez agencję ratingową lub bank oparta jest na aktualnych danych dotyczących sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorcy). Jednakże, zgodnie z dostępnymi danymi, tylko niewielka grupa przedsiębiorców w Polsce ma określoną kategorię ratingową. Również rating przedsiębiorców, dokonywany przez banki w związku z udzielaniem kredytów ma charakter poufny i rzadko jest udostępniany. W tej sytuacji obowiązek ustalenia ratingu (dla potrzeb wydania konkretnej decyzji) spoczywa na podmiotach udzielających pomocy.

    Należy przyjąć, że kategoria wysoki (AAA-A) dotyczy przedsiębiorców w bardzo dobrej kondycji ekonomiczno-finansowej, którzy co do zasady powinni regulować swoje zobowiązania w terminach ustawowych, a wnioskowana pomoc ma zazwyczaj charakter inwestycyjny i przeznaczona jest na rozwój przedsiębiorstwa (głównie dotyczy to pomocy udzielanej w formie kredytów lub pożyczek).

    Równie czytelna wydaje się być kategoria zły/trudności finansowe (CCC), dotycząca przedsiębiorców w trudnej kondycji ekonomiczno-finansowej, tj. tych, którzy nie kwalifikują się m.in. do otrzymania pomocy de minimis, a kwalifikują się do otrzymania pomocy na restrukturyzację.

    Dokonanie przyporządkowania do określonej kategorii - dobrej, zadowalającej czy złej kondycji ekonomiczno-finansowej powinno być dokonywane w oparciu o analizę wskaźnikową, w szczególności biorąc pod uwagę wskaźniki.

    • rentowności prowadzonej działalności,
    • płynności finansowej,
    • szybkości obrotu składników majątkowych,
    • zadłużenia,
    • analizę przepływów finansowych.

    Szczegółowość analizy powinna być dostosowana do wielkości przedsiębiorcy i formy prowadzonej działalności (prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, spółkę cywilną, spółkę z o.o., spółkę akcyjną i inne). Przy dokonywaniu oceny podmioty udzielające pomocy powinny wziąć pod uwagę zarówno informacje będące w ich posiadaniu, jak i dane dostarczone przez przedsiębiorcę. Dla oceny przedsiębiorców, którzy zgodnie z obowiązującym prawem, nie są zobowiązani do prowadzenia tzw. pełnej rachunkowości, podmioty udzielające pomocy powinny oprzeć się na informacjach wynikających z obowiązujących dla tych przedsiębiorców zasad prowadzenia rachunkowości.

    Zgodnie z Komunikatem, dla nowoutworzonych przedsiębiorców, nie posiadających historii kredytowej, poziom zastosowanej marży nie może być niższy niż 400 p.b.

    W przypadku przedsiębiorców zależnych[2], marża nie może być niższa niż marża, która zostałaby zastosowana w przypadku spółki dominującej (np. spółki-matki).

     

    Określanie poziomu zabezpieczeń

    Kategoria „poziomu zabezpieczeń” odnosi się do oceny skuteczności zabezpieczeń ustanowionych w związku z udzielanym „kredytem” w formie pomocy publicznej.

    W Komunikacie wyróżnione zostały trzy poziomy zabezpieczeń:

    • wysoki,
    • standardowy,
    • niski

    Poziom zabezpieczeń, zgodnie z Komunikatem, może być mierzony jako strata z tytułu niewywiązywania się z płatności (ang. Loss Given Default - LGD), czyli oczekiwana, wyrażona w procentach, strata w odniesieniu do łącznej kwoty kredytu dłużnika, po uwzględnieniu możliwych do odzyskania kwot pochodzących z zabezpieczeń i masy upadłościowej. Przykładowo biorąc pod uwagę ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, łączna kwota „kredytu” jest równa kwocie zobowiązania głównego wraz z odsetkami, wynikającej z decyzji ratalnej i odroczeniowej.

    Strata z tytułu niewywiązywania się z płatności (LGD) jest odwrotnie proporcjonalna do ważności zabezpieczeń. Dla potrzeb wyliczania LGD przyjmuje się założenie, iż:

    wysoki poziom zabezpieczeń oznacza LGD nieprzekraczające 30%,

    standardowy poziom zabezpieczeń - LGD między 31% a 59%,

    niski poziom zabezpieczeń - LGD przekraczające lub równe 60%.

    Stwierdzenie poziomu zabezpieczeń może być oparte o stosunek wartości zabezpieczenia, np. zastawu skarbowego, do ogólnej kwoty objętej decyzją ratalną lub odroczeniową wyrażony w %, tj.:

    = kwota, którą podmiot udzielający pomocy będzie mógł odzyskać w przypadku niewywiązania się przedsiębiorcy z układu ratalnego lub odroczenia.

    Przykładowo, gdy pokrycie, np. w zastawie skarbowym wynosi 75% całości zaległości strata (LGD), którą może ponieść podmiot udzielający pomocy w przypadku niewywiązania się przedsiębiorcy z układu ratalnego i braku możliwości zaspokojenia wierzytelności z majątku, na którym ustanowiono zabezpieczenie, wynosi 25%. Biorąc powyższe pod uwagę oznacza to, iż poziom zabezpieczeń jest wysoki.

    Należy zauważyć, iż skuteczność stosowanych zabezpieczeń jest różna. Przykładowo skuteczność zabezpieczenia hipotecznego jest z reguły wyższa niż wynikająca np. z poręczenia wekslowego. Dlatego też dokonując oceny poziomu zastosowanych zabezpieczeń należy również mieć na uwadze ich skuteczność. W szczególności dotyczy to przypadków, gdy mamy od czynienia ze „znaczną” kwotą kredytu. W takiej sytuacji wydanie wysokiej oceny poziomu przedstawionych zabezpieczeń może wymagać zastosowania równocześnie kilku rodzajów zabezpieczeń - tak jak ma to miejsce w przypadku udzielanych przez banki kredytów na duże kwoty..

    W przypadku, gdy suma zastosowanych zabezpieczeń nie zapewnia, iż w razie niewypłacalności dłużnika uda się dzięki tym zabezpieczeniom odzyskać przynajmniej 60% wartości udzielonego kredytu należy uznać, iż poziom jest co najwyżej średni.

    W przypadku, gdy podmiot udzielający pomocy, podejmując decyzję o przyznaniu ulgi (np. odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty zapłaty podatku) lub innego świadczenia pieniężnego, nie ustanowi żadnego formalnego zabezpieczenia (np. zastawu, weksla), w celu ustalenia wielkości marży zwiększającej stopę bazową należy przyjąć, iż poziom zabezpieczeń jest niski.

    Ocena poziomu zabezpieczenia uzależniona więc będzie głównie od ustanowienia formalnego instrumentu zabezpieczenia majątku na poczet spłaty zobowiązań oraz wysokości, na jaką zabezpieczenia te zostały ustanowione w stosunku do wysokości zobowiązań. W związku z tym, podmioty udzielające pomocy powinny rozważyć stosowanie np. zastawu skarbowego i innych form zabezpieczeń w szerszym zakresie, w przypadku, gdy przedsiębiorca przedstawi informacje, że jest zainteresowany ustanowieniem np. zastawu lub innych zabezpieczeń i wskaże majątek, który mógłby być przedmiotem tych zabezpieczeń.

    Przykładowo przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa przewidują możliwość ustanowienia zabezpieczeń w formie:

    • zastawu skarbowego,
    • hipoteki przymusowej,
    • zabezpieczeń określonych w art. 33d ustawy - Ordynacja podatkowa,

    jednakże użycie ich jest ograniczone do uwarunkowań określonych w ustawie.

     

    Podmiot udzielający pomocy zobowiązany jest do samodzielnej oceny zarówno kondycji ekonomiczno-finansowej (chyba, że przedsiębiorca ten wskaże na posiadany rating), jak i poziomu zabezpieczeń dla każdego przedsiębiorcy wnioskującego o pomoc - w celu ustalenia marży i wyliczenia stopy referencyjnej niezbędnej do wyliczenia wartości pomocy.


     

    [1] Według skali ratingów Agencji Ratingowej EuroRating (www.eurorating.pl).

    [2] Przedsiębiorcą zależnym jest przedsiębiorca, który spełnia kryteria określone w art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspolnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. UE L 214 z 9.8.2008 r.)

  72. Drukuj pytanie
  73. Rozwiń odpowiedź - Czy planowana zmiana oprocentowania spłaty pożyczki wpływa na ocenę dopuszczalności pomocy publicznej na podstawie przepisów o pomocy publicznej obowiązujących w momencie podpisania umowy pożyczki?

    Podmiot udzielający pomocy przed zmianą oprocentowania powinien sprawdzić, jaki będzie to miało wpływ na zmianę wartości udzielonej pomocy, czyli obliczyć sumę:

    1) wartości pomocy już zrealizowanej,  tj. w odniesieniu do okresu od dnia udzielania pomocy do momentu zmiany oprocentowania przy zastosowaniu stopy referencyjnej i stopy dyskontowej z dnia zawarcia umowy, oraz

    2) wartości pomocy, która dopiero zostanie zrealizowana, tj. w odniesieniu do okresu od momentu zmiany oprocentowania do dnia spłaty przy zastosowaniu stopy referencyjnej i dyskontowej z dnia zawarcia aneksu do umowy, 

    i porównać tę sumę z wartością pierwotnie udzielonej pomocy, którą wyliczono w dniu zawarcia umowy pożyczki.

    Jeśli okaże się, że wartość pomocy po zmianie oprocentowania (tj. suma wartości z pkt 1 i 2) jest mniejsza lub równa wartości pierwotnie udzielonej pomocy, wówczas zmiany oprocentowania można dokonać bez konieczności dalszej weryfikacji warunków dopuszczalności. Jeśli jednak jest wyższa niż początkowa, to znaczy, że zmiana oprocentowania stanowi udzielenie kolejnej pomocy (o wartości równej wyliczonej nadwyżce), której dopuszczalność należałoby sprawdzić na gruncie przepisów obowiązujących w dniu zmiany oprocentowania.

    Przykład 1 (obliczone wartości EDB mają charakter wyłącznie przykładowy i mogą nie pokrywać się z faktycznymi):

    1. Umowa pożyczki zawarta została w dniu 31.01.2012 r. z oprocentowaniem równym 3,5% rocznie na okres do 31.12.2020 r. tj. ostatniej spłaty raty pożyczki. Stopa referencyjna wyliczona zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. C 14 z 19.01.2008, str.6) wynosiła 5,91% rocznie. Z powyższego wynika, że różnica w oprocentowaniu między „rynkowym” a umownym wyniosła 2,41% rocznie. Wyliczona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach (Dz. U. Nr 194, poz. 1983, z późn. zm.) wartość EDB wynikająca z pożyczki wyniosła 1.000.000 PLN i taka też kwota pomocy publicznej została udzielona w dniu 31.01.2012 r.  przez pożyczkodawcę, tj. podmiot udzielający pomocy publicznej.
    2. W dniu 31.12.2015 r., z uwagi na sytuację na rynku finansowym charakteryzującą się niskim oprocentowaniem kredytów i pożyczek komercyjnych, pożyczkobiorca zwrócił się do pożyczkodawcy o obniżenie oprocentowania z 3,5% na 2,5% rocznie. Jednocześnie, dnia 01.01.2016 r. stopa referencyjna wyliczona zgodnie z ww. komunikatem Komisji spadła z 5,91% do 2,83% rocznie. Z powyższego wynika, że różnica w oprocentowaniu między „rynkowym” a umownym spadła z 2,41% do 0,33% rocznie.
    3. Pożyczkodawca wylicza nową wartość EDB, zgodnie z ww. rozporządzeniem Rady Ministrów, która jest sumą:
      1. wartości EDB wyliczonej za okres od 31.01.2012 r. do 31.12.2015 r. włącznie na podstawie rzeczywistych, zrealizowanych płatności kwot głównych i odsetek oraz w oparciu o stopę oprocentowania pożyczki 3,5% rocznie i stopę referencyjną 5,91% rocznie oraz
      2. wartości EDB wyliczonej za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2020 r. na podstawie planowanych płatności kwot głównych i odsetek oraz w oparciu o stopę oprocentowania pożyczki 2,5% rocznie i stopę referencyjną 2,83% rocznie.
         
      Nowa wartość EDB stanowiąca sumę (i) oraz (ii) wynosi 600.000 PLN, co oznacza, że jest niższa o 400.000 PLN niż pierwotna wartość EDB.
    1. Jeśli zatem pożyczkodawca obniży oprocentowanie z 3,5% do 2,5% rocznie, to ponieważ nowa wartość EDB nie przekroczy pierwotnej wartości EDB (w tym konkretnym przypadku jest nawet niższa), nie dojdzie do udzielenia nowej pomocy publicznej.

    Przykład 2 (obliczone wartości EDB mają charakter wyłącznie przykładowy i mogą nie pokrywać się z faktycznymi):

    1. Umowa pożyczki zawarta została w dniu 31.01.2012 r. z oprocentowaniem równym 3,5% rocznie na okres do 31.12.2020 r. tj. ostatniej spłaty raty pożyczki. Stopa referencyjna wyliczona zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. C 14 z 19.01.2008, str.6) wynosiła 5,66% rocznie (przy marży 0,75% ustalonej zgodnie z ww. komunikatem Komisji). Z powyższego wynika, że różnica w oprocentowaniu między „rynkowym” a umownym wyniosła 2,16% rocznie. Wyliczona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach (Dz. U. Nr 194, poz. 1983, z późn. zm.) wartość EDB wynikająca z pożyczki wyniosła 900.000 PLN i taka też kwota pomocy publicznej została udzielona w dniu 31.01.2012 r. przez pożyczkodawcę, tj. podmiot udzielający pomocy publicznej.
    2. W dniu 31.12.2015 r., z uwagi na sytuację na rynku finansowym charakteryzującą się niskim oprocentowaniem kredytów i pożyczek komercyjnych, pożyczkobiorca zwrócił się do pożyczkodawcy o obniżenie oprocentowania z 3,5% na 2,5% rocznie. W międzyczasie obniżeniu uległ rating pożyczkobiorcy, co skutkowało wzrostem marży z 0,75% do 4,0% ustalonej zgodnie z ww. komunikatem Komisji. Dnia 01.01.2016 r. stopa referencyjna wyliczona zgodnie z ww. komunikatem Komisji wzrosła z 5,66% do 5,83% rocznie. Z powyższego wynika, że różnica w oprocentowaniu między „rynkowym” a umownym wzrosła z 2,16% do 3,33% rocznie.
    3. Pożyczkodawca wylicza nową wartość EDB, zgodnie z ww. rozporządzeniem Rady Ministrów, która jest sumą:
      1. wartości EDB wyliczonej za okres od 31.01.2012 r. do 31.12.2015 r. włącznie na podstawie rzeczywistych, zrealizowanych płatności kwot głównych i odsetek oraz w oparciu o stopę oprocentowania pożyczki 3,5% rocznie i stopę referencyjną 5,66% rocznie oraz
      2. wartości EDB wyliczonej za okres od 01.01.2016 r. do 31.12.2020 r. na podstawie planowanych płatności kwot głównych i odsetek oraz w oparciu o stopę oprocentowania pożyczki 2,5% rocznie i stopę referencyjną 5,83% rocznie.

      Nowa wartość EDB stanowiąca sumę (i) oraz (ii) wynosi 1.200.000 PLN, co oznacza, że jest wyższa o 300.000 PLN. niż pierwotna wartość EDB.

    1. Z uwagi na fakt, iż nowa wartość EDB przekracza pierwotną wartość EDB, pożyczkodawca obniżając oprocentowania pożyczkobiorcy z 3,5% do 2,5% rocznie powinien przeprowadzić ocenę dopuszczalności udzielenia nowej pomocy publicznej w kwocie 300.000 PLN na gruncie przepisów obowiązujących w dniu zmiany oprocentowania tj. 01.01.2016 r.

      Wyłącznie w przypadku pozytywnej oceny dopuszczalności nowej pomocy publicznej w kwocie 300.000 PLN, możliwe będzie zawarcie aneksu do umowy pożyczki, obniżającego oprocentowanie z 3,5% do 2,5% rocznie i podwyższającego wartość EDB z 900.000 PLN do 1.200.000 PLN. Wówczas pożyczkodawca zobowiązany jest sporządzić kolejne sprawozdanie o udzielonej w dniu zmiany oprocentowania pomocy na kwotę 300.000 PLN w aplikacji SHRIMP.

  74. Drukuj pytanie
  75. Rozwiń odpowiedź - Czy rozkładanie na raty i umarzanie kosztów egzekucyjnych jest pomocą publiczną?

    Tak. Zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny pobiera za czynności egzekucyjne opłaty, których wysokość określono w ww. ustawie. Opłaty egzekucyjne oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty, które obciążają zobowiązanego. W przypadku, gdy zobowiązany jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą oraz spełnione są wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 TFUE, wówczas rozkładanie na raty i umarzanie kosztów egzekucyjnych stanowi pomoc publiczną. Dodatkowo należy wskazać, iż system rozkładania na raty i umarzania kosztów egzekucyjnych jest analogiczny do systemu rozkładania na raty i umarzania zobowiązań podatkowych. Ten ostatni uznawany jest za pomoc publiczną. Nie ma więc uzasadnienia dla odmiennego traktowania rozłożenia na raty i umorzenia kosztów egzekucyjnych i zobowiązań podatkowych.

  76. Drukuj pytanie
  77. Rozwiń odpowiedź UCHWAŁY RAD GMIN:

  78. Drukuj pytanie
  79. Rozwiń odpowiedź - Ogólnopolski program pomocy regionalnej dla gmin (XR 119/2008)

    W dniu 5 sierpnia 2008 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 2008 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień od podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc  inwestycją (Dz. U. Nr 146, poz. 927). Rozporządzenie to stanowi program pomocowy (numer programu pomocowego nadany przez Komisję Europejską: XR119/2008) przewidujący udzielanie regionalnej pomocy inwestycyjnej na warunkach określonych w rozporządzenia Komisji (WE) nr 1628/2006 z dnia 24 października 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do regionalnej pomocy inwestycyjnej (Dz. Urz. UE L 302 z 01.11.2006). Program ten umożliwia gminom udzielanie pomocy regionalnej w formie zwolnień z podatku od nieruchomości oraz od środków transportowych, na podstawie uchwał podejmowanych w oparciu o art. 7 ust. 3 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844), bez konieczności ich opiniowania przez Prezesa UOKiK oraz notyfikacji do Komisji Europejskiej. Z chwilą wejścia w życie ww. rozporządzenia Rady Ministrów, każda opracowana przez gminę uchwała zgodna z jego przepisami (tj. odsyłająca do tego rozporządzenia), nie wymaga uzyskania opinii Prezesa UOKiK w trybie art. 12 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), ani tym bardziej notyfikacji do Komisji Europejskiej (§ 1 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia). Co ważne, przedsiębiorcy chcący skorzystać z takiej pomocy muszą zgłosić właściwemu organowi podatkowemu, przed rozpoczęciem realizacji inwestycji, zamiar korzystania z pomocy. Określenie trybu i formy takiego zgłoszenia, jak również terminu przewidzianego na zakończenie nowej inwestycji lub utworzenie nowych miejsc pracy związanych z tą inwestycją, pozostawiono organowi podatkowemu do uregulowania w uchwale.

    Przedmiotowe rozporządzenie obowiązuje do dnia 31 grudnia 2013 r.

    Co powinna zrobić gmina, aby skorzystać z ogólnopolskiego programu pomocy regionalnej?

    1. Gmina zainteresowana przystąpieniem do programu powinna podjąć stosowną uchwałę na podstawie art. 7 ust. 3 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

    2. Przyjęta przez gminę uchwała powinna zawierać odesłanie do warunków określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 2008 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień od podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycją.  

    3. Uchwała rady gminy może zawierać dodatkowe warunki udzielania pomocy regionalnej, ponad te określone w ww. rozporządzeniu, jednakże nie mogą to być warunki sprzeczne z tymi, które określa rozporządzenie. Uchwała nie powinna również powielać warunków określonych w przedmiotowym rozporządzeniu.

    4. Uchwała rady gminy powinna określać tryb i formę zgłoszenia przez przedsiębiorcę zamiaru korzystania z pomocy, jak również termin zakończenia nowej inwestycji lub utworzenia nowych miejsc pracy związanych z tą inwestycją.

    5. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej uchwała rady gminy powinna zostać przesłana w celach ewidencyjnych do Prezesa UOKiK, w terminie 30 dni od dnia jej wejścia w życie.

    W związku z pojawiającymi się wątpliwościami organów podatkowych, dotyczącymi możliwości dalszego stosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 2008 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień od podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną w związku z wejściem w życie z dniem 29 sierpnia 2008 r. rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu /ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych/ (Dz. Urz. UE L 214 z 9.8.2008 r.), należy podkreślić, iż z pkt 66 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 oraz z wyjaśnień zawartych na stronie internetowej Komisji[1] wynika, że programy pomocowe podjęte zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1628/2006, które weszły w życie przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008, mogą być stosowane do końca 2013 r., czyli zgodnie z datą przewidzianą w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1628/2006[2]. Ponieważ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 2008 r. zaczęło obowiązywać (weszło w życie w dniu 27 sierpnia 2008 r.) jeszcze w okresie obowiązywania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1628/2006, czyli przed wejściem w życie rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, w dalszym ciągu ono obowiązuje. W związku z powyższym rady gmin nadal mogą podejmować uchwały odsyłające do warunków udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej, określonych w przedmiotowym rozporządzeniu Rady Ministrów.

     


    [1]http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/08/482&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

    [2] W zakresie warunków pomocy regionalnej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/2008, w porównaniu do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1628/2006, przewiduje zmiany co do efektu zachęty oraz poszerzenie katalogu kosztów kwalifikowanych o koszty opieki nad dziećmi i koszty opieki nad rodzicami/osobami starszymi
    (ang. child care and parent care costs).

  80. Drukuj pytanie
  81. Rozwiń odpowiedź - Konstrukcja programu pomocy de minimis w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. Nr 53, poz. 311)

    Od dnia 5 kwietnia 2010 r., zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404, z późn. zm.), podmiot ubiegający się o pomoc de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006) ma obowiązek przedłożyć podmiotowi udzielającemu pomocy:

    1. wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;
    2. informacje niezbędne do udzielenia pomocy de minimis, dotyczące w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.

    Zakres informacji, o których mowa w pkt 2, został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, które weszło w życie dnia 5 kwietnia 2010 r.

    Załącznikiem do ww. rozporządzenia jest Formularz informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, w którym wnioskodawca przedstawia dane dotyczące m.in.:

    • jego adresu, wielkości, formy prawnej, klasy prowadzonej działalności gospodarczej, daty utworzenia, NIP oraz identyfikatora gminy, w której działa,
    • jego sytuacji ekonomicznej,
    • prowadzonej działalności gospodarczej, w związku z którą wnioskodawca ubiega się o pomoc de minimis,
    • pomocy otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których udzielona ma być pomoc de minimis.

    W praktyce jednostek samorządu terytorialnego pomoc de minimis udzielana w ramach programów pomocowych dotyczy najczęściej uchwał rad gmin w zakresie:

    a) zwolnień z podatku od nieruchomości i/lub podatku od środków transportowych, podejmowanych na podstawie art. 7 ust. 3 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844),

    b) różnicowania stawek podatkowych, podejmowanych na podstawie art. 5 ust. 2-4 oraz art. 10 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,

    c) ulg w spłacie należności cywilnoprawnych, podejmowanych na podstawie art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U., Nr 157, poz. 1240),

    d) dotacji celowych, podejmowanych na podstawie na podstawie art. 403 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008, Nr 25, poz. 150),

    e) dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane, podejmowanych na podstawie na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U., Nr 162, poz. 1568).

    Należy zauważyć, że dotychczas w ww. uchwałach nie stosowano zasadniczo jednolitej praktyki w odniesieniu do składania przez przedsiębiorców przedmiotowych informacji. Zazwyczaj podmioty ubiegające się o pomoc de minimis, były zobowiązywane do przedkładania:

    • zaświadczeń/oświadczeń o pomocy de minimis otrzymanej w okresie 3 lat kalendarzowych,
    • informacji o każdej innej niż de minimis pomocy dotyczącej tych samych kosztów kwalifikowanych, na które udzielana jest pomoc na podstawie uchwały,
    • informacji i dokumentów obrazujących ich sytuację ekonomiczną lub oświadczeń, iż nie znajdują się w trudnej sytuacji ekonomicznej, tj. nie spełniają kryteriów określonych w pkt 9-11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. Urz. UE C 244 z 1.10.2004).

    Z uwagi na wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, zasadne wydaje się obecnie pewne ujednolicenie w zakresie informacji wymaganych od podmiotów ubiegających się o udzielenie pomocy de minimis.

    Przykładowo, odnosząc się do składanego w praktyce gmin oświadczenia, iż podmiot nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, tj. nie spełnia kryteriów określonych w pkt 9-11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, należy zauważyć, że Formularz informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, w części B zawiera bardzo szczegółowy zakres informacji przedkładanych przez przedsiębiorcę w formie odpowiedzi na konkretne pytania, jak również nakłada na wnioskodawcę obowiązek przedłożenia sprawozdań finansowych za okres 3 ostatnich lat obrotowych, o ile takowe są sporządzane. Pytania zawarte w Formularzu stanowią odzwierciedlenie warunków określonych w ww. Wytycznych i tym samym umożliwiają podmiotowi udzielającemu pomocy dokonanie wiarygodnej i kompleksowej oceny sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę fakt, iż to na podmiocie udzielającym pomocy spoczywa obowiązek zapewnienia zgodności udzielanej pomocy z obowiązującymi przepisami, mogłyby powstać wątpliwości, czy w przypadku złożenia przez przedsiębiorcę wyłącznie oświadczenia, że nie znajduje się on w trudnej sytuacji ekonomicznej, podmiot udzielający pomocy jest w stanie to odpowiednio zweryfikować i czy w ogóle taka weryfikacja w praktyce miała miejsce.

    W ocenie UOKiK w uchwałach przewidujących udzielanie pomocy de minimis w oparciu o rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006, możliwe wydaje się zastosowanie różnych wariantów w odniesieniu do informacji wymaganych od podmiotów ubiegających się o taką pomoc m.in.:

    1) zobowiązanie w uchwale podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis do przedstawiania:

    a) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie , albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie[1] oraz

    b) w zakresie pozostałych informacji – odesłanie wprost do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis[2].

    Rozwiązanie takie wydaje się najbardziej czytelne dla wnioskodawców, jak również wpływa na przejrzystość uchwały.

    2) ogólne odesłanie w uchwale do przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, a tym samym do obowiązku przedkładania zaświadczeń/oświadczeń o pomocy de minimis oraz wszystkich informacji zawartych w ww. Formularzu.

    Wydaje się jednak, że takie rozwiązanie może być mało czytelne dla wnioskodawców, z uwagi na odesłanie do przepisu, który z kolei odsyła do innego aktu prawnego.

    Alternatywnym rozwiązaniem jest możliwość zawarcia wszystkich ww. informacji w treści samej uchwały (zaświadczeń/oświadczeń o pomocy de minimis oraz informacji określonych w Formularzu np. w formie załącznika do uchwały). Z uwagi jednak na ich znaczny zakres, takie rozwiązanie nie wydaje się celowe i zapewne zmniejszyłoby przejrzystość takiej uchwały. Poza tym kopiowanie w treści uchwały części przepisów rozporządzenia Rady Ministrów mogłoby powodować wątpliwości, co do zgodności takiego rozwiązania z zasadami techniki legislacyjnej.

     


     [1.] W przypadku podmiotów, które często korzystają z pomocy de minimis, obowiązek przedkładania przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, mógł prowadzić do wielokrotnego przedkładania tych samych zaświadczeń do podmiotów udzielających pomocy (często także do tego samego podmiotu). W związku z powyższym, w nowelizacji ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, która weszła w życie 14 czerwca 2008 r., wprowadzono możliwość przedkładania przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w ciągu 3 kolejnych lat, zamiast przedkładania wszystkich zaświadczeń o otrzymanej pomocy de minimis.

    [2.] Należy zauważyć, że zgodnie z przedmiotowym rozporządzeniem podmioty ubiegające się o pomoc de minimis są zobowiązane do składania, oprócz wypełnionego „Formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis”, również sprawozdań finansowych za okres 3 lat obrotowych, sporządzanych zgodnie z przepisami o rachunkowości, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

  82. Drukuj pytanie
  83. Rozwiń odpowiedź - Wymogi proceduralne w odniesieniu do uchwał rad gmin przesyłanych na podstawie art. 7 ust. 3 (programy pomocy de minimis) oraz art. 8 ust. 2 (programy regionalne) ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy public

    Wymogi proceduralne w odniesieniu do uchwał rad gmin przesyłanych na podstawie art. 7 ust. 3 (programy pomocy de minimis) oraz art. 8 ust. 2 (programy regionalne) ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r., nr 59, poz. 404 ze zm.)

    I. Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej:

    „projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomocy de minimis podlega wyłącznie zgłoszeniu Prezesowi Urzędu, który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy”.

    W praktyce jednostek samorządu terytorialnego odnosi się to m.in. do uchwał rad gmin dotyczących:

    a) zwolnień z podatku od nieruchomości i/lub podatku od środków transportowych, podejmowanych na podstawie art. 7 ust. 3 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844),

    b) różnicowania stawek podatkowych, podejmowanych na podstawie art. 5 ust. 2-4 oraz art. 10 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,

    c) ulg w spłacie należności cywilnoprawnych, podejmowanych na podstawie art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U., Nr 157, poz. 1240),

    d) dotacji celowych, podejmowanych na podstawie na podstawie art. 403 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008, Nr 25, poz. 150),

    e) dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane, podejmowanych na podstawie na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U., Nr 162, poz. 1568).

    Zgłaszając powyższe Prezesowi UOKiK, należy mieć na względzie, iż dotyczy to wyłącznie projektów uchwał, a więc etapu przed ich podjęciem przez radę gminy.

    We wniosku kierowanym do Prezesa UOKiK należy powołać się na przepis art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Na podstawie ww. przepisu, Prezes UOKiK w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy.

    Nie jest tym samym wydawana opinia w trybie art. 12 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

    II.  Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej:

    organ jednostki samorządu terytorialnego przesyła do Prezesa Urzędu akt prawa miejscowego, o którym mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie tego aktu”.

    Powyższy przepis dotyczy obecnie de facto uchwał przewidujących udzielanie regionalnej pomocy inwestycyjnej w formie zwolnień z podatku od nieruchomości oraz od środków transportowych, podejmowanych na podstawie art. 7 ust. 3 i art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 2008 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień od podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną (Dz. U. Nr 146, poz. 927). Powyższe rozporządzenie stanowi program pomocowy, który umożliwia gminom udzielanie pomocy regionalnej, do której mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1628/2006 z dnia 24 października 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do regionalnej pomocy inwestycyjnej (Dz. Urz. UE L 302 z 1.11.2006).

    Przyjęta przez gminę uchwała zgodna z jego przepisami, nie wymaga występowania z wnioskiem o wydanie opinii przez Prezesa UOKiK w trybie art. 12 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, ani tym bardziej notyfikacji Komisji Europejskiej.

    Należy mieć na uwadze, iż przekazanie na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, dotyczy wyłącznie uchwał, które już weszły w życie, a zatem obowiązujących aktów prawa miejscowego. Należy je przesłać Prezesowi UOKiK w terminie 30 dni od dnia ich wejścia w życie.

    W piśmie przewodnim kierowanym do Prezesa UOKiK należy powołać się na przepis art. 8 ust. 2ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

  84. Drukuj pytanie
  85. Rozwiń odpowiedź - Obowiązek zgłoszenia projektu uchwały Prezesowi UOKiK w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

    Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) przyznaje radzie gminy uprawnienie do różnicowania m. in. stawek podatku od nieruchomości (art. 5 ust. 2-4). Może ono następować w oparciu o różne kryteria, w szczególności rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, lokalizację, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania nieruchomości, stan techniczny i wiek budynków. Zgodnie z art. 20c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w sytuacji, gdy akt prawa miejscowego przewiduje udzielanie pomocy publicznej w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 2-4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pomoc ta może być udzielana wyłącznie jako pomoc de minimis.

    Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.) projekty programów pomocowych przewidujących udzielanie pomocy de minimis podlegają wyłącznie zgłoszeniu Prezesowi UOKiK.

    Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, w odniesieniu do projektów programów pomocowych przewidujących udzielanie pomocy de minimis, Prezes UOKiK może jedynie przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy, w tym zgodności programu ze wspólnotowymi lub krajowymi przepisami dotyczącymi udzielania pomocyde minimis. W przypadku stwierdzenia, iż projekt uchwały różnicującej stawki podatku od nieruchomości zawiera przepisy przejrzyste i zgodne z zasadami udzielania pomocy de minimis, zastrzeżenia nie są w ogóle zgłaszane. W stosunku do programów pomocy de minimis nie jest więc wydawana opinia, tak jak ma to miejsce w odniesieniu do programów pomocowych innych niż de minimis, np. regionalnych lub horyzontalnych.

    W przypadku uwzględnienia w projekcie uchwały, przewidującej udzielanie pomocy  de minimis, zastrzeżeń zgłoszonych przez Prezesa UOKiK, nie ma obowiązku ponownego przesyłania takiej uchwały w trybie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

    Powyższe wyjaśnienia należy również odnieść do przypadku, gdy po zgłoszeniu zastrzeżeń przez Prezesa UOKiK, w trakcie sesji rady gminy w projekcie uchwały zostaną wprowadzone zmiany dotyczące jedynie wysokości (obniżenia bądź podwyższenia) stawek podatku od nieruchomości. 


    [1] W stosunku do wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych.

Do góry